Nhật Bản chính thức khởi động chiến dịch bầu cử:Toan tính của Thủ tướng Sanae Takaichi

Quyết định của Thủ tướng Nhật Bản được đưa ra bất chấp những thất bại gần đây của đảng cầm quyền, nhưng được các nhà phân tích nhận định là một “canh bạc” có tính toán.

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tại một sự kiện vận động tranh cử ở Tokyo (Nhật Bản). Ảnh: Tân Hoa xã

Đây là cuộc bầu cử đầu tiên kể từ khi bà Sanae Takaichi nhậm chức Thủ tướng vào ngày 21-10-2025 và cũng là cuộc bầu cử đầu tiên kể từ khi đảng Dân chủ Tự do (LDP) chấm dứt liên minh kéo dài 26 năm với đảng Công Minh để thành lập liên minh cầm quyền mới với đảng Đổi mới Nhật Bản (JIP). Cuộc bầu cử Hạ viện lần này diễn ra trong bối cảnh đặc biệt, là lần đầu tiên kể từ năm 1966, Hạ viện bị giải tán ngay đầu kỳ họp Quốc hội thường kỳ.

Dự kiến 1.270 ứng cử viên sẽ tranh 465 ghế tại Hạ viện. Liên minh cầm quyền do LDP dẫn dắt đặt mục tiêu giành đa số ghế tại Hạ viện, tương đương ít nhất 233 ghế. Phe đối lập, đảng Dân chủ Lập hiến Nhật Bản (CDPJ) và đảng Công Minh đã liên kết thành một mặt trận thống nhất, thành lập chính đảng mới nhằm cạnh tranh với khối bảo thủ cầm quyền.

Một trong những chủ đề trung tâm của chiến dịch tranh cử là đề xuất tạm dừng hoặc bãi bỏ thuế tiêu dùng đối với thực phẩm trong bối cảnh lạm phát kéo dài, đi kèm với những lo ngại về tình hình tài khóa của Nhật Bản. Việc tìm kiếm nguồn tài chính thay thế và thời điểm thực hiện các giải pháp cũng đang gây nhiều tranh luận.

Các vấn đề khác bao gồm cam kết của Thủ tướng Sanae Takaichi về chính sách tài khóa “trách nhiệm nhưng quyết liệt”, quan hệ với Trung Quốc và Mỹ... Mặc dù Chính phủ Nhật Bản hiện duy trì được mức ủng hộ tương đối cao, song vẫn đối mặt với sự bất ổn do liên minh LDP - JIP buộc phải dựa vào sự ủng hộ của phe đối lập để thông qua các dự luật.

Mặc dù nhiệm kỳ hiện tại của các nghị sĩ dự kiến kéo dài đến năm 2028, nhưng Thủ tướng Sanae Takaichi đã giải tán Hạ viện để tổ chức bầu cử sớm. “Tôi tin rằng lựa chọn duy nhất là để cho người dân, với tư cách là những công dân có quyền tự quyết, quyết định xem Sanae Takaichi có nên làm Thủ tướng không. Tôi đang đặt cược sự nghiệp của mình cho điều đó”, bà Sanae Takaichi nói.

Các chuyên gia cho rằng, tỷ lệ ủng hộ cao liên tục đối với Thủ tướng Sanae Takaichi trong bốn tháng qua đã cho phép bà tìm kiếm một nhiệm kỳ mạnh mẽ hơn để thúc đẩy các chính sách cải cách kinh tế và lập trường an ninh cứng rắn hơn trong bối cảnh Trung Quốc đang trỗi dậy.

Đảng LDP cầm quyền ở Nhật Bản gần như liên tục chịu thất bại nặng nề, đặc biệt là mất đa số tại Hạ viện lần đầu tiên kể từ năm 2009. Thất bại này gây thêm khó khăn cho LDP vào tháng 7 năm ngoái, khi mất đa số tại Thượng viện. Với sự ủng hộ từ đảng JIP, bà Sanae Takaichi đã thành lập chính phủ thiểu số - một sự sắp xếp đã hạn chế khả năng thông qua các dự luật gây tranh cãi.

Bất chấp những hạn chế đó, tỷ lệ ủng hộ Thủ tướng Sanae Takaichi vẫn duy trì ở mức cao bất thường so với những người tiền nhiệm. Một cuộc khảo sát của Nikkei công bố ngày 26-1 cho thấy, sự ủng hộ của công chúng đối với chính quyền của bà Sanae Takaichi ở mức 67%, giảm so với 75% hồi tháng 12 nhưng vẫn cao hơn nhiều so với mức trung bình trong lịch sử.

Trong khi đó, phe đối lập cho rằng, kế hoạch bầu cử sớm của bà Sanae Takaichi có nguy cơ làm chậm việc thông qua ngân sách năm tài chính 2026 của Nhật Bản cũng như việc thực hiện các biện pháp giảm giá mới.

Giới chuyên gia cho rằng, Thủ tướng Sanae Takaichi đang đặt cược vào sự ủng hộ mạnh mẽ của công chúng để bảo toàn vị thế chính trị - có thể nắm quyền trong nhiều năm. Bà Sanae Takaichi là Thủ tướng thứ tư mà đảng LDP thay thế kể từ khi ông Shinzo Abe từ chức vào tháng 9-2020.

“Bà ấy hy vọng sẽ khơi lại hào quang của thời kỳ Abe khi đảng LDP nắm quyền tối cao”, Giáo sư nghiên cứu châu Á tại cơ sở Nhật Bản của Đại học Temple, Jeff Kingston nhận định trên tờ Time.

Tuy nhiên, Giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Cơ đốc giáo quốc tế ở Tokyo, Stephen Nagy cho rằng, Thủ tướng Sanae Takaichi “cần theo đuổi một chương trình nghị sự tích cực để củng cố vị thế trong nước”, bởi một chiến thắng mang tính quyết định trong cuộc bầu cử này không chỉ giúp bà thông qua chương trình nghị sự đầy tham vọng mà còn có khả năng nâng cao hình ảnh của nữ Thủ tướng Nhật Bản trong mắt các đối tác quốc tế.

(Theo AA, Japan Times, Kyodo, Time)

Thùy Dương