'Nhánh lan rừng' giữa trời Âu

“Vị quê” ở xứ xa

Sáng sớm, dẫu tiết trời Cộng hòa Séc giá lạnh, Hồ Thị Chín vẫn lặng lẽ rời chiếc chăn ấm để vào bếp nấu bữa sáng cho chồng là anh Sevdalin Petrov Hristov. Chiếc hộp đựng đồ ăn chồng Chín mang đi làm không chứa bánh mì, bơ sữa hay mứt dâu kiểu Âu thường thấy mà là xôi, thịt nướng, cheo cá suối, gỏi đu đủ…

“Vào bếp nấu những món ăn của người Vân Kiều, Pa Kô cho chồng mang đi làm là niềm vui của tôi”, Chín chia sẻ.

Nghĩa vợ chồng của Chín và Hristov bắt đầu bằng một đám cưới giản dị tại quê hương Tà Rụt - Ảnh: NVCC

Cách đây hơn 3 năm, lần đầu tiên, anh Hristov mang hộp cơm mà vợ chuẩn bị đến công ty, những món ăn lạ lẫm cùng mùi thơm nồng nàn khiến các đồng nghiệp người Séc rất ngạc nhiên. Mọi người tò mò nhìn món xôi dẻo thơm, những miếng thịt nướng được tẩm ướp cầu kỳ với các loại gia vị họ chưa từng nếm thử.

Anh Hristov tự hào giới thiệu: “Đây là đặc sản từ quê hương của vợ tôi. Cô ấy ở Việt Nam, có mẹ là người Pa Kô, ba là người Vân Kiều”.

Sự ngạc nhiên ban đầu ấy sớm chuyển thành thích thú. Những người bạn nước ngoài nếm thử và bị chinh phục bởi hương vị mộc mạc nhưng không kém phần tinh tế của núi rừng Trường Sơn. Dần dà, những bữa sáng của Chín trở nên quen thuộc tại văn phòng công ty chồng. Một số đồng nghiệp còn nhờ anh Hristov hỏi cách chế biến, tìm hiểu về các loại gia vị của người Vân Kiều, Pa Kô. Qua hộp cơm bình dị của cô gái vùng cao, hình ảnh một Việt Nam đa dạng dân tộc, giàu bản sắc văn hóa hiện lên sống động giữa lòng châu Âu.

Đưa thổ cẩm đi làm dâu

Không chỉ là hương vị núi rừng, 3 năm trước, khi quyết định theo chồng sang châu Âu, hành lý của Hồ Thị Chín còn có những trang phục thổ cẩm. Đó cũng chính là món quà nàng dâu Việt gửi tặng ba mẹ và chị gái chồng.

“Mẹ tôi đã gấp những bộ trang phục thổ cẩm vào hành lý, dặn tôi mang theo để tặng gia đình chồng. Mẹ bảo tôi, đừng bao giờ quên, mình là người Vân Kiều, Pa Kô. Khi thấy các thành viên trong gia đình chồng rất thích bộ trang phục thổ cẩm, tôi vơi bớt nỗi lo”, Chín kể.

Chín (thứ 2, từ phải sang) chụp ảnh lưu niệm với chồng và ba mẹ chồng - Ảnh: NVCC

Sống ở Cộng hòa Séc, Chín không chỉ mặc những bộ trang phục thổ cẩm vào dịp lễ, tết mà còn tự tin diện chúng giữa đời thường. Hình ảnh một cô gái Việt với đôi mắt sáng, nụ cười rạng rỡ trong bộ váy thổ cẩm rực rỡ sắc màu giữa những con phố cổ kính châu Âu trở thành nét chấm phá ấn tượng.

Biết Chín yêu thổ cẩm, chồng cô cũng thường xuyên mặc trang phục truyền thống của quê hương vợ vào những dịp đặc biệt. Không những thế, ba mẹ chồng Chín cũng mặc váy, áo thổ cẩm để đón con dâu mỗi lần sang Bulgaria thăm nhà, như một cách thể hiện tình yêu thương.

Sống trong tình yêu thương đầy ắp như thế nên Chín được là chính mình. Vừa học tiếng Séc, Bulgaria để giao tiếp tốt hơn, cô vừa dạy ngôn ngữ của dân tộc mình cho người thân. Trong những cuộc gặp mặt với gia đình, bạn bè, Chín như trở thành một “thuyết minh viên” thực sự. Cô cặn kẽ giải thích cho mọi người về những hoa văn, chi tiết trên trang phục thổ cẩm; giới thiệu các loại nhạc cụ, bài hát dân ca của đồng bào Vân Kiều, Pa Kô; chia sẻ về phong tục, tập quán… Ai cũng ngạc nhiên khi biết những người phụ nữ Vân Kiều, Pa Kô có khi mất cả tháng trời để làm nên bộ trang phục mà họ được Chín tặng. Cứ thế, tình cảm của mọi người dành cho cô dâu Việt ngày càng nhân lên.

Cổ tích thời công nghệ

Dịu dàng chuyện trò, Hồ Thị Chín cho biết, mối tình của mình có thể ví là một câu chuyện cổ tích được viết nên từ công nghệ số. Chín lớn lên trong một gia đình nghèo, đông con ở xã Tà Rụt. Từ nhỏ, ba mẹ đã nhắc nhủ chị em Chín: “Để vượt qua những ngọn núi cao, con đường gập ghềnh, cách tốt nhất là học tập”. Nghe lời ba mẹ, cô bé vùng cao chăm chỉ đèn sách và trở thành sinh viên Trường đại học Nông lâm Huế.

Hầu như năm nào vợ chồng Chín cũng thu xếp để trở về Việt Nam - Ảnh: NVCC

Tốt nghiệp đại học, Chín không vội trở về quê mà đi làm thuê, chắt chiu đồng vốn để khởi nghiệp bằng cách bán đặc sản quê hương trên mạng xã hội. Hình ảnh cô gái đẹp như một nhánh lan rừng đã vô tình lọt vào mắt xanh của Sevdalin Petrov Hristov, một chuyên viên công nghệ làm việc tại Cộng hòa Séc. Không ngần ngại, Hristov đã dùng công cụ dịch thuật để chuyện trò với Chín.

“Buổi đầu, em thậm chí không dám tương tác với anh ấy vì sợ bị… lừa đảo. Nhưng rồi, sự chân thành đã làm em cảm mến anh ấy lúc nào không hay. Em không ngờ Hristov đã xin phép cơ quan nghỉ phép 20 ngày để sang Việt Nam thăm mình”, Chín kể.

Năm 2022, lần thứ 2 Hristov quay lại Việt Nam cũng là lúc 2 người xác định sự lựa chọn nghiêm túc của mình. Chàng trai ngoại quốc chia sẻ với ba mẹ Chín rằng, anh bị chinh phục không chỉ bởi người con gái mình yêu mà còn vì sự mộc mạc, hiếu khách của dân bản. Anh thích ăn những món ăn độc đáo, có khi cay đến trào nước mắt nhưng rất ngon, thích bộ trang phục thổ cẩm được dệt từ những đôi bàn tay tài hoa… Với Hristov và Chín, cuộc hôn nhân này không chỉ là sự gắn kết của 2 con người, mà còn là sự giao thoa của 2 nền văn hóa.

Giờ đây, dù sống xa nhà vạn dặm nhưng Chín vẫn luôn hướng về quê hương, đất nước. Cô vẫn thường xuyên livestream, làm video chia sẻ cuộc sống ở nước ngoài nhưng không quên lồng ghép những câu chuyện về văn hóa, nguồn cội mình. Với Chín, đó là cách bản thân mang bản làng, tinh hoa của người Vân Kiều, Pa Kô đi xa. Ngày nối ngày, "nhánh lan rừng" của đại ngàn Trường Sơn ấy vẫn bền bỉ tỏa hương, khoe sắc giữa trời Âu, như nhắc nhở chúng ta về sức sống mãnh liệt của văn hóa truyền thống trong dòng chảy hội nhập toàn cầu.

Quang Hiệp