Nhanh chóng 'kích hoạt' các kịch bản ứng phó trước tác động bất lợi từ bên ngoài

Từ ngày 28/2/2026, Mỹ và Israel tiến hành không kích quy mô lớn nhằm vào Iran, làm gia tăng căng thẳng tại Trung Đông. Diễn biến này có thể tác động đến hoạt động sản xuất, thương mại và xuất khẩu của Việt Nam - quốc gia vừa xuất khẩu nhiều hàng tiêu dùng, vừa phụ thuộc nhập khẩu nhiên liệu, năng lượng. Để làm rõ hơn điều này, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Sinh Nhật Tân đã có cuộc trao đổi với báo chí.

PV: Để đạt mục tiêu đạt tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2026, Bộ Công thương đã ban hành kế hoạch triển khai các nghị quyết của Chính phủ. Trong bối cảnh thế giới có những tình tiết mới, Thứ trưởng có thể cho biết kế hoạch hành động của ngành Công thương trong việc đảm bảo cung cầu hàng hóa thiết yếu, đặc biệt đối với mặt hàng năng lượng như xăng dầu, khí đốt…?

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân:Ngay sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết 01/NQ-CP và Nghị quyết 23/NQ-CP, Bộ Công thương đã xây dựng Kế hoạch 1081/BCT-KHTC về việc triển khai các Nghị quyết của Chính phủ tại Hội nghị Chính phủ với địa phương, Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 12/2025 và Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 1/2026 để triển khai đồng bộ các nhiệm vụ được giao với mục tiêu vừa thúc đẩy tăng trưởng, vừa bảo đảm ổn định thị trường trong bối cảnh kinh tế thế giới tiềm ẩn nhiều rủi ro mới.

Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Sinh Nhật Tân

Khi xây dựng Kế hoạch hành động và các mục tiêu tăng trưởng, để hoàn thành những mục tiêu đầy thách thức năm 2026, Bộ Công thương cũng có những đánh giá tác động đến ngành, trong đó đã tính đến các tác động của biến số địa chính trị.

Trước diễn biến phức tạp tại khu vực Trung Đông, Bộ Công thương đã nhanh chóng “kích hoạt” các kịch bản ứng phó nằm trong khuôn khổ Kế hoạch số 1081/BCT-KHTC.

Cụ thể, hành động của Bộ tập trung vào 3 trụ cột chính: Thứ nhất, đảm bảo an ninh năng lượng và nguồn cung xăng dầu, vì đây là “mạch máu” của nền kinh tế.

Thứ hai, giám sát thị trường và điều tiết cung cầu hàng hóa thiết yếu, đặc biệt là trong bối cảnh chi phí logistics tăng cao do rủi ro vận tải, có thể có hiện tượng găm hàng, đầu cơ.

Thứ ba, chú trọng cảnh báo sớm và phản ứng linh hoạt trong chuỗi cung ứng. Bộ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan đại diện thương mại Việt Nam tại nước ngoài để cập nhật liên tục biến động thị trường, giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu chủ động thay đổi lộ trình vận chuyển hoặc phương thức thanh toán.

Đồng thời, Bộ đã có cơ chế phối hợp liên ngành linh hoạt, chặt chẽ, như phối hợp với Bộ Tài chính để điều hành giá xăng dầu theo cơ chế thị trường nhưng có sự quản lý của Nhà nước.

Đặc biệt, gần đây, Thủ tướng Chính phủ đã thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng trước diễn biến phức tạp tại Trung Đông, trong đó không chỉ là nguồn cung xăng dầu, mà còn các loại hình năng lượng khác. Bộ Công thương là cơ quan thường trực của Tổ công tác này. Bộ sẽ có báo cáo nhanh, hàng ngày tới Tổ công tác để phục vụ công tác điều hành trong bối cảnh rất phức tạp như hiện nay.

PV: Tại kỳ điều hành giá xăng dầu ngày 5/3, thị trường đã chứng kiến sự tăng giá mạnh của các mặt hàng xăng dầu. Việc đảm bảo nguồn cung xăng dầu trong nước trước các biến động này đang và sẽ được cơ quan chức năng thực hiện như thế nào, thưa Thứ trưởng?

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân: Đây là một trụ cột quan trọng để thực hiện Kế hoạch số 1081/BCT-KHTC của Bộ Công thương, đó là đảm bảo an ninh năng lượng và nguồn cung xăng dầu.

Như tôi đã nói, đây là “mạch máu” của nền kinh tế, do đó, để tránh đứt gãy nguồn cung do rủi ro vận tải quốc tế, cần phải đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, không phụ thuộc quá lớn vào một khu vực địa lý.

Chúng tôi cũng đang thúc đẩy các doanh nghiệp đầu mối tăng cường ký kết hợp đồng dài hạn với các đối tác tại Đông Nam Á, Australia và Mỹ để bù đắp nếu tuyến đường qua Trung Đông bị gián đoạn; đồng thời các doanh nghiệp đầu mối phải duy trì nghiêm túc mức dự trữ lưu thông theo quy định, sẵn sàng ứng phó trong tình huống nguồn cung thế giới bị thắt chặt. Bên cạnh đó, giữ ổn định sản xuất trong nước, các nhà máy ưu tiên điều tiết nguồn hàng cho thị trường nội địa.

Ngày 6/3, Bộ Công thương đã ban hành văn bản hỏa tốc gửi UBND 34 tỉnh, thành phố yêu cầu tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường, hoạt động kinh doanh xăng dầu.

PV: Cùng với bảo đảm nguồn cung hàng hóa, Chính phủ yêu cầu bình ổn thị trường, kiểm soát giá cả hàng hóa thiết yếu. Bộ Công thương sẽ triển khai các nhiệm vụ trọng tâm gì để góp phần đảm bảo các cân đối lớn của nền kinh tế, kiểm soát lạm phát, thưa Thứ trưởng?

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân: Bảo đảm nguồn cung đi đôi với bình ổn thị trường và kiểm soát giá cả hàng hóa thiết yếu là nhiệm vụ xuyên suốt của Bộ Công thương, nhằm góp phần giữ vững các cân đối lớn của nền kinh tế và kiểm soát lạm phát.

Theo chức năng được giao, Bộ Công thương luôn phối hợp chặt chẽ với các hiệp hội ngành hàng, địa phương và doanh nghiệp là các thành viên của Tổ điều hành thị trường trong nước để theo dõi sát diễn biến cung - cầu, đặc biệt đối với các mặt hàng thiết yếu, nhạy cảm như xăng dầu, điện, khí đốt, sắt thép… Qua đó, kịp thời đề xuất và triển khai các giải pháp phù hợp khi thị trường có dấu hiệu biến động.

Trong trường hợp phát sinh yếu tố bất thường, Tổ điều hành thị trường trong nước sẽ tổ chức họp chuyên đề đột xuất để đánh giá tình hình và thống nhất biện pháp điều hành, bảo đảm không để xảy ra tình trạng thiếu hàng, tăng giá đột biến hoặc tác động dây chuyền đến mặt bằng giá chung.

Về điều hành giá, theo phân công tại Luật Giá và các văn bản hướng dẫn, Bộ Công thương phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính trong điều hành giá các mặt hàng quan trọng như điện và xăng dầu theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Cùng với đó, Bộ theo dõi sát diễn biến giá khí đốt, sắt thép và các vật tư đầu vào quan trọng khác để chủ động đề xuất biện pháp bình ổn khi cần thiết.

Thông qua cơ chế phối hợp liên ngành, công tác dự báo sát thực tiễn và điều hành linh hoạt, Bộ Công thương sẽ góp phần kiểm soát tốt áp lực lạm phát chi phí đẩy, ổn định tâm lý thị trường, từ đó hỗ trợ duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

PV: Xin trân trọng cảm ơn Thứ trưởng!

Ngày 6/3, Bộ Công thương đã ban hành văn bản hỏa tốc gửi UBND 34 tỉnh, thành phố yêu cầu tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường, hoạt động kinh doanh xăng dầu. Bộ Công thương khẳng định, việc kiểm tra, giám sát thị trường là cần thiết để kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường như khan hiếm hàng hóa, gián đoạn nguồn cung, găm hàng hoặc tăng giá xăng dầu bất hợp lý.

Khánh Linh