Nhận hoa hồng từ tiếp thị liên kết: Vì sao người chỉ nộp thuế 2%, kẻ chịu tới 35%?

Cùng là tiền hoa hồng từ tiếp thị liên kết, nhưng cá nhân có thể chịu thuế thu nhập 2% trên doanh thu hoặc tính theo biểu lũy tiến đến 35%. Mức thuế không phụ thuộc tên gọi affiliate, KOL hay KOC, mà được xác định dựa trên bản chất hoạt động và tình trạng đăng ký kinh doanh.

BẢN CHẤT HOẠT ĐỘNG QUYẾT ĐỊNH MỨC THUẾ

“Tôi chỉ gắn đường dẫn giới thiệu sản phẩm, mỗi tháng nhận vài chục triệu đồng hoa hồng từ sàn thương mại điện tử, vậy việc kê khai, nộp thuế được thực hiện như thế nào?”. Đây là câu hỏi phổ biến khi tiếp thị liên kết (affiliate), trở thành nguồn thu của ngày càng nhiều cá nhân trên Facebook, YouTube, TikTok, Shopee và các nền tảng số.

Trong mô hình này, người làm affiliate quảng bá sản phẩm, dịch vụ thông qua đường dẫn được định danh và nhận hoa hồng khi khách hàng phát sinh giao dịch. Dù không trực tiếp sở hữu hàng hóa hay thực hiện khâu giao nhận, khoản hoa hồng vẫn được xác định là thu nhập chịu thuế. Vấn đề được quan tâm là cùng một nguồn thu từ affiliate, có người áp dụng thuế thu nhập cá nhân 2% trên doanh thu, trong khi người khác phải quyết toán theo biểu thuế lũy tiến từng phần với mức cao nhất 35%.

Làm affilite cho các sàn thương mại điện tử đang là công việc phổ biến để kiếm thêm thu nhập

Theo bà Nguyễn Thị Lan Anh, Trưởng ban Pháp chế Cục Thuế cho biết, cơ quan quản lý không phân loại nghĩa vụ thuế theo tên gọi công việc. Affiliate, KOL, KOC, streamer, freelancer hay nhà sáng tạo nội dung chỉ là những cách gọi phổ biến trên thị trường. Việc xác định thu nhập từ kinh doanh hay tiền lương, tiền công phải căn cứ vào hợp đồng, quyền và nghĩa vụ của các bên, cách thức tổ chức hoạt động và tình trạng đăng ký kinh doanh.

Nếu cá nhân tự tổ chức hoạt động, có đăng ký kinh doanh, chủ động cung cấp dịch vụ và tự chịu trách nhiệm, tiền hoa hồng affiliate được xác định là doanh thu kinh doanh dịch vụ.

Với trường hợp có tổng doanh thu kinh doanh trên 1 tỷ đồng một năm và lựa chọn phương pháp tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu, hoạt động dịch vụ Affiliate chịu thuế thu nhập cá nhân 2%. Ngoài ra, doanh thu này còn chịu thuế giá trị gia tăng 5%, đưa tổng tỷ lệ thuế trực tiếp lên 7%.

Trường hợp cá nhân tự xác định doanh thu kinh doanh trong năm từ 1 tỷ đồng trở xuống, người nộp thuế thực hiện thông báo doanh thu thực tế phát sinh với cơ quan thuế chậm nhất ngày 31/1 của năm tiếp theo.

Ngược lại, nếu cá nhân không đăng ký kinh doanh, không đăng ký thuế và thực hiện công việc thông qua một tổ chức hoặc cá nhân khác, hoa hồng affiliate có thể được xác định là thu nhập có tính chất tiền lương, tiền công.

Theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP, tổ chức chi trả từ 5 triệu đồng mỗi lần cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng dưới ba tháng phải khấu trừ 10% trước khi thanh toán. Tuy nhiên, mức khấu trừ 10% chỉ là số thuế tạm nộp tại nguồn, không phải nghĩa vụ thuế cuối cùng. Khi kết thúc năm tính thuế, cá nhân phải tổng hợp thu nhập để quyết toán theo biểu thuế lũy tiến từng phần từ 5% đến 35%.

Khi quyết toán, người nộp thuế được tính giảm trừ gia cảnh. Theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, mức giảm trừ đối với bản thân người nộp thuế là 15,5 triệu đồng mỗi tháng, tương đương 186 triệu đồng một năm; mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng mỗi tháng.

Sau khi tính các khoản giảm trừ, nếu số thuế phải nộp cao hơn khoản đã bị khấu trừ 10%, cá nhân phải nộp bổ sung. Nếu số tiền đã khấu trừ lớn hơn nghĩa vụ thực tế, người nộp thuế có thể đề nghị hoàn thuế.

Như vậy, sự khác biệt giữa mức 2% và biểu thuế lên tới 35% không xuất phát từ việc cá nhân kiếm tiền trên nền tảng nào, mà nằm ở bản chất pháp lý của khoản thu. Đây cũng là lý do người làm affiliate thường xuyên, hoạt động độc lập cần xác định rõ mô hình và hoàn thiện thủ tục đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế phù hợp.

DOANH THU NHIỀU NỀN TẢNG PHẢI CỘNG GỘP

Một điểm đáng lưu ý khác là việc kinh doanh trên nhiều nền tảng không làm phát sinh các ngưỡng doanh thu riêng biệt. Cá nhân bán hàng hoặc cung cấp dịch vụ đồng thời trên Shopee, TikTok Shop, Facebook và các kênh khác phải tổng hợp toàn bộ doanh thu để xác định nghĩa vụ thuế.

Cũng theo bà Nguyễn Thị Lan Anh, phương thức kinh doanh truyền thống hay trên nền tảng số không làm thay đổi bản chất hoạt động. Người nộp thuế vẫn phải xác định đúng chủ thể, tổng doanh thu thực tế và từng loại thu nhập phát sinh.

Nhiều tài khoản đạt doanh thu khá cao từ công việc tiếp thị liên kết. Ảnh: Facebook

Trường hợp một cá nhân vừa bán hàng online, vừa nhận hoa hồng affiliate, hai nguồn thu phải được hạch toán riêng do áp dụng mức thuế khác nhau. Doanh thu bán hàng chịu thuế thu nhập cá nhân 0,5%, trong khi doanh thu từ dịch vụ Affiliate áp dụng mức 2%.

Chẳng hạn, một hộ kinh doanh có 700 triệu đồng doanh thu bán hàng và 500 triệu đồng hoa hồng affiliate trong năm. Tổng doanh thu phải xác định là 1,2 tỷ đồng, thay vì xem xét riêng từng nguồn và cho rằng cả hai đều chưa vượt ngưỡng 1 tỷ đồng.

Với phần doanh thu thuộc diện chịu thuế, cá nhân phải tách riêng doanh thu bán hàng và doanh thu dịch vụ để áp dụng đúng tỷ lệ tương ứng. Việc không phân loại hoặc kê khai thiếu doanh thu từ một nền tảng có thể dẫn đến chênh lệch nghĩa vụ thuế khi cơ quan quản lý đối chiếu dữ liệu.

Yêu cầu này cũng áp dụng đối với khoản thu từ các nền tảng nước ngoài. Cá nhân cư trú có thu nhập kinh doanh phát sinh tại Việt Nam vẫn phải kê khai theo quy định, bất kể tổ chức hoặc nền tảng chi trả đặt trụ sở ở đâu.

Trong bối cảnh quản lý thuế ngày càng dựa trên dữ liệu, luật sư Lê Lợi, Công ty Luật TNHH Wonlaw, khuyến nghị người kiếm tiền trên nền tảng số chủ động xây dựng “hồ sơ pháp lý của dòng tiền”.

Đối với người làm affiliate, hồ sơ cần có hợp đồng hoặc điều khoản hợp tác với nền tảng, báo cáo doanh thu, bảng xác nhận hoa hồng, email đối soát, thông báo thanh toán, chứng từ khấu trừ thuế và sao kê tài khoản nhận tiền.

KOL, KOC, người livestream và nhà sáng tạo nội dung cần lưu giữ hợp đồng quảng cáo, booking truyền thông, nội dung công việc, biên bản nghiệm thu và chứng từ thanh toán. Người bán hàng trực tuyến cần có dữ liệu đơn hàng, hóa đơn, mã vận đơn, bảng kê doanh thu, thông tin hoàn hủy đơn và chứng từ nhận tiền.

Các tài liệu này không chỉ phục vụ kê khai thuế mà còn giúp phân biệt doanh thu với những khoản tiền không mang tính kinh doanh như vay mượn, hoàn trả khoản vay, nhận hộ, chi hộ hoặc chuyển tiền giữa người thân.

Theo luật sư Lê Lợi, cá nhân kinh doanh nên sử dụng tài khoản riêng cho hoạt động kinh doanh, hạn chế trộn lẫn với tài khoản phục vụ chi tiêu cá nhân. Việc tách bạch dòng tiền giúp xác định rõ doanh thu, khoản hoàn trả và những giao dịch dân sự khác, qua đó giảm nguy cơ bị hiểu nhầm khi dữ liệu được đối chiếu.

Thông điệp chính của chính sách mới là hoạt động trên môi trường số không nằm ngoài các nguyên tắc quản lý thuế hiện hành. Đối với người làm Affiliate, vấn đề không còn dừng lại ở việc nền tảng đã khấu trừ 10% hay chưa, mà là khoản thu được phân loại như thế nào, tổng doanh thu thực tế bao nhiêu và hồ sơ có đủ để chứng minh bản chất giao dịch hay không.

Hà Linh