Nhận định đề ngữ văn – kỳ thi khảo sát lớp 12 của Hà Nội

Học sinh lớp 12 của Hà Nội tham gia khảo sát chất lượng ngày 12-3. Ảnh: Lê Nguyễn

Đề ngữ văn của kỳ khảo sát học sinh lớp 12 bám sát cấu trúc đề thi tốt nghiệp THPT với 2 phần: Đọc hiểu và viết.

Đề khảo sát ngữ văn lớp 12 của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội.

Ở phần I - Đọc hiểu, đề cho một trích đoạn trong bài viết của tác giả Bùi Hoài Sơn đăng trên báo Nhân dân và đặt tiêu đề: “Những thách thức của toàn cầu hóa đối với bảo tồn văn hóa”, sau đó nêu ra 5 câu hỏi.

Câu đầu tiên trong phần II (Viết), đề yêu cầu học sinh viết một đoạn văn nghị luận xã hội trình bày những giải pháp cho “thách thức thứ ba” – "sự đứt gãy trong truyền thừa các giá trị truyền thống giữa các thế hệ” mà tác giả Bùi Hoài Sơn đã nêu trong văn bản ở phần I.

Tác giả của ngữ liệu được trích dẫn trong phần I của đề ngữ văn nêu trên là PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, đại biểu Quốc hội thuộc Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn chia sẻ, ông thực sự rất xúc động và bất ngờ khi biết bài viết của mình được trích dẫn trong đề khảo sát môn ngữ văn dành cho học sinh lớp 12 của Hà Nội.

“Với một người làm nghiên cứu, làm chính sách và luôn đau đáu với câu chuyện văn hóa dân tộc, không có niềm vui nào giản dị mà ý nghĩa hơn việc những suy nghĩ của mình có thể đi vào nhà trường, đi vào suy ngẫm của các em học sinh ở một thời điểm rất quan trọng trước ngưỡng cửa trưởng thành. Điều đó cho thấy những vấn đề về bản sắc, về gìn giữ văn hóa trong bối cảnh toàn cầu hóa không còn là câu chuyện xa xôi, mà đã trở thành một phần thiết thực của giáo dục công dân, giáo dục nhân cách và giáo dục trách nhiệm thế hệ”, PGS.TS Bùi Hoài Sơn nói.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn đánh giá cao cách đặt ngữ liệu và định hướng câu hỏi của đề khảo sát lớp 12 năm nay và cho rằng, đây là một lựa chọn phù hợp, có tính thời sự, nhưng không chạy theo thời sự bề mặt.

“Toàn cầu hóa và bảo tồn văn hóa là một vấn đề lớn, vừa mang tính học thuật, vừa gắn chặt với đời sống hiện nay của người trẻ. Từ ngữ liệu đó, học sinh không chỉ được kiểm tra năng lực đọc hiểu, lập luận, cảm thụ ngôn ngữ, mà còn được khơi mở ý thức suy nghĩ về căn cốt văn hóa của chính mình”, PGS.TS Bùi Hoài Sơn bày tỏ.

Nhấn mạnh về ý nghĩa của lối ra đề ngữ văn theo chương trình mới, PGS.TS Bùi Hoài Sơn đánh giá, điểm đáng quý của những câu hỏi trong đề là không buộc học sinh học thuộc lòng hay lặp lại ý có sẵn, mà tạo cơ hội để các em bày tỏ chính kiến, thể hiện khả năng liên hệ thực tiễn và thái độ trước những vấn đề của xã hội đương đại. Một đề văn như vậy là tích cực, nhân văn và đúng tinh thần của môn ngữ văn: Không chỉ dạy chữ, mà còn đánh thức tâm hồn, trách nhiệm và khát vọng gìn giữ những giá trị bền vững của dân tộc.

Theo kế hoạch, học sinh lớp 12 sẽ thực hiện 4 bài khảo sát với 2 môn bắt buộc và 2 môn tự chọn. Các môn tự chọn gồm: Vật lý, hóa học, sinh học, lịch sử, địa lý, giáo dục kinh tế và pháp luật, tin học, công nghệ định hướng công nghiệp, công nghệ định hướng nông nghiệp và ngoại ngữ.

Ngày mai (13-3), các học sinh tiếp tục làm bài thi 2 môn tự chọn, thời gian làm bài mỗi môn là 50 phút.

Trước đó (ngày 11-3), Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đã hoàn tất công tác tổ chức khảo sát chất lượng đối với học sinh lớp 11 trên địa bàn toàn thành phố.

Kỳ khảo sát học sinh lớp 11, 12 là hoạt động thường niên của ngành Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, nhằm đánh giá mức ứng độ đáp yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, giúp học sinh làm quen cấu trúc, định dạng đề thi tốt nghiệp THPT.

Sau khi có kết quả khảo sát, các nhà trường sẽ xây dựng kế hoạch dạy học và ôn tập phù hợp với năng lực của từng nhóm học sinh; qua đó góp phần nâng cao chất lượng kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 của Hà Nội.

Nam Du