TP.HCM dùng dữ liệu dân cư và bản đồ số để phân tuyến tuyển sinh, giúp học sinh học gần nhà

Tại buổi họp báo cung cấp thông tin về tình hình kinh tế - xã hội TP.HCM chiều 12.3, một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm của báo chí là công tác huy động trẻ ra lớp và tuyển sinh đầu cấp cho năm học 2026 - 2027. Đây được xem là năm học có nhiều điểm mới khi thành phố bước vào giai đoạn vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp sau sáp nhập đơn vị hành chính.

Ông Hồ Tấn Minh, Chánh văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, cho biết sự thay đổi về tổ chức hành chính khiến công tác tuyển sinh, đặc biệt là việc phân tuyến và xác định địa bàn nhập học cho trẻ, đối mặt với nhiều thách thức hơn so với các năm trước. Tuy nhiên, ngay từ sớm, UBND TP.HCM đã chỉ đạo ngành giáo dục xây dựng các phương án tuyển sinh phù hợp nhằm đảm bảo quyền lợi học tập cho học sinh trên toàn địa bàn.

Trên cơ sở đó, Sở Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) đã xây dựng dự thảo kế hoạch tuyển sinh đầu cấp năm học 2026 – 2027 và đang gửi lấy ý kiến các sở, ngành cùng UBND phường, xã, đặc khu trước khi hoàn thiện và ban hành chính thức.

Ông Hồ Tấn Minh, Chánh văn phòng Sở GD-ĐT TP.HCM, chia sẻ tại Họp báo.

Một trong những việc được ngành giáo dục thành phố triển khai ngay từ đầu là rà soát lại toàn bộ bản đồ hành chính sau sáp nhập. Sở GD-ĐT đã phối hợp với chính quyền địa phương để xác định lại ranh giới 168 phường, xã, đặc khu; đồng thời thống kê chi tiết mạng lưới trường học cũng như số lượng học sinh trong độ tuổi tuyển sinh tại từng địa bàn.

Từ dữ liệu này, thành phố tiếp tục áp dụng công nghệ bản đồ số để tính toán khoảng cách di chuyển từ nơi ở của học sinh đến các trường học. Việc tính toán dựa trên khoảng cách thực tế nhằm giúp học sinh được học ở trường gần nhà nhất có thể, đồng thời giúp các cơ sở giáo dục phân bổ chỉ tiêu tuyển sinh hợp lý, hạn chế tình trạng nơi thiếu chỗ học, nơi lại dư chỉ tiêu.

Theo thống kê của Sở GD-ĐT, số học sinh hoàn thành chương trình lớp Lá và đủ điều kiện vào lớp 1 trong năm học tới là 170.621 em. Dự kiến tổng số trẻ 6 tuổi vào lớp 1 trên toàn địa bàn có thể lên tới khoảng 197.000 em, trong đó có 51.543 trẻ không có hộ khẩu thường trú tại thành phố.

Ở bậc trung học cơ sở, số học sinh hoàn thành chương trình lớp 5 để vào lớp 6 năm học 2026 - 2027 là 184.430 em, trong đó có 47.211 học sinh không có hộ khẩu thường trú tại TP.HCM.

Đối với bậc trung học phổ thông, dự kiến số học sinh lớp 9 tham gia tuyển sinh lớp 10 trong năm học tới vào khoảng 170.000 em, bao gồm cả thí sinh tự do. Trong số này có 10.720 học sinh không có thường trú tại thành phố.

Về mạng lưới trường học, khảo sát tại 168 đơn vị hành chính cho thấy hệ thống giáo dục công lập của TP.HCM hiện có 1.284 trường, gồm 818 trường tiểu học và 466 trường trung học cơ sở.

Ở cấp tiểu học, mỗi phường, xã, đặc khu đều có ít nhất một trường học, đảm bảo việc phân bổ tương đối đồng đều trên toàn địa bàn. Tuy nhiên ở cấp trung học cơ sở vẫn còn hai phường là Tân Sơn và Phú Thuận chưa có trường THCS. Dù tại hai phường này vẫn duy trì ba trường tiểu học mỗi phường, học sinh sau khi hoàn thành lớp 5 sẽ được phân bổ sang các trường THCS tại các phường lân cận.

Đăng ký hoàn toàn trực tuyến, học sinh sẽ được học gần nhà hơn

Theo Sở GD-ĐT, toàn bộ công tác đăng ký tuyển sinh đầu cấp sẽ được thực hiện hoàn toàn bằng hình thức trực tuyến thông qua cổng tuyển sinh của thành phố.

Hệ thống tuyển sinh sử dụng dữ liệu từ cơ sở dữ liệu của ngành giáo dục đã được xác thực với dữ liệu dân cư quốc gia theo Đề án 06 của Chính phủ. Thông tin “nơi ở hiện tại” trên ứng dụng VNeID sẽ được sử dụng làm căn cứ chính để xác định khu vực tuyển sinh.

Trong trường hợp dữ liệu trên hệ thống chưa phản ánh đúng thực tế, Ban chỉ đạo tuyển sinh tại địa phương sẽ xem xét hồ sơ và các minh chứng hợp pháp để giải quyết, dựa trên nguyên tắc đảm bảo quyền học tập của học sinh và tính công bằng trong tuyển sinh.

Dự kiến tổng số học sinh hoàn thành chương trình lớp 5 để vào lớp 6 năm học 2026 - 2027 là 184.430 em, trong đó có 47.211 học sinh không có hộ khẩu thường trú tại TP.HCM. Ảnh minh họa. Nguồn: Báo Thanh Niên

Việc phân bổ chỗ học sẽ được xây dựng linh hoạt dựa trên ba yếu tố chính: mạng lưới trường lớp tại địa phương và vùng giáp ranh, quy mô học sinh trong độ tuổi và khoảng cách thực tế từ nơi ở đến trường.

Cách làm này nhằm đảm bảo hai mục tiêu quan trọng: học sinh được học gần nơi cư trú, thuận tiện đi lại; đồng thời các trường vẫn tuyển đủ số lượng học sinh theo chỉ tiêu kế hoạch để đảm bảo tổ chức hoạt động giáo dục ổn định.

Đối với những khu vực giáp ranh giữa các phường, xã, các địa phương sẽ phối hợp chặt chẽ để điều tiết phương án tuyển sinh theo hướng dẫn của Sở GD-ĐT.

Quy trình ứng dụng bản đồ GIS trong tuyển sinh được triển khai theo nhiều bước. Trước hết, Sở GD-ĐT xây dựng bản đồ giáp ranh cho toàn bộ 168 phường, xã, đặc khu; đồng thời thống kê các trường tiểu học và THCS trên địa bàn.

Dựa trên dữ liệu nơi ở hiện tại của học sinh trong độ tuổi tuyển sinh lớp 1 và lớp 6, hệ thống sẽ tính toán khoảng cách từ nhà học sinh đến các trường và liệt kê ba trường gần nhất cho mỗi em, ngoại trừ những trường có tiêu chí tuyển sinh đặc thù.

Kết quả từ hệ thống GIS sau đó được chuyển về các phường, xã để địa phương tham khảo khi xây dựng kế hoạch tuyển sinh cụ thể.

Các địa phương căn cứ vào chỉ tiêu của từng trường để xác định số lượng học sinh trên địa bàn sẽ học tại trường trong khu vực hoặc được phân bổ sang các phường, xã giáp ranh. Nếu các địa phương không thống nhất được phương án phân bổ, Sở GD-ĐT sẽ đứng ra điều phối và quyết định.

Đảm bảo mọi học sinh đều có chỗ học

Đối với tuyển sinh lớp 1, Ban chỉ đạo tuyển sinh địa phương sẽ chịu trách nhiệm xây dựng kế hoạch, xác định đối tượng xét tuyển và phân bổ chỉ tiêu. Việc xác định khu vực tuyển sinh được thực hiện linh hoạt, không hoàn toàn theo ranh giới hành chính nhằm điều tiết học sinh hợp lý giữa các địa bàn.

Một số trường đủ điều kiện sẽ tổ chức tuyển sinh lớp 1 theo Chương trình dạy và học các môn Toán, Khoa học và tiếng Anh tích hợp theo Đề án 5695.

Trong khi đó, tuyển sinh vào lớp 6 được thực hiện theo hình thức xét tuyển, kết hợp giữa kết quả rèn luyện, kết quả học tập ở bậc tiểu học và kết quả khảo sát đánh giá năng lực đối với các trường thực hiện mô hình theo quyết định của UBND thành phố.

Ngoài ra, thành phố cũng tổ chức tuyển sinh lớp 6 năng khiếu thể dục thể thao tại Trường Phổ thông năng khiếu thể dục thể thao Nguyễn Thị Định và Trường Phổ thông năng khiếu thể dục thể thao Bình Chánh.

Trong kế hoạch tuyển sinh, đối tượng ưu tiên đầu tiên là những học sinh cư trú tại địa bàn và đúng độ tuổi quy định. Với lớp 6, nhóm này bao gồm học sinh đã hoàn thành chương trình tiểu học và cư trú trên địa bàn.

Nhóm ưu tiên thứ hai là các trường hợp còn lại, trong đó thứ tự xét tuyển được cân nhắc dựa trên nhiều yếu tố như học sinh đã học mầm non hoặc tiểu học tại địa bàn, có cha mẹ làm việc tại các cơ quan hoặc khu công nghiệp trong khu vực, học sinh cư trú tại địa bàn giáp ranh hoặc chuyển đến từ tỉnh thành khác.

Toàn bộ tiêu chí ưu tiên và chỉ tiêu tuyển sinh sẽ được Ban chỉ đạo tuyển sinh tại từng địa phương công khai trong kế hoạch tuyển sinh nhằm đảm bảo minh bạch và tạo thuận lợi cho phụ huynh.

Ông Hồ Tấn Minh nhấn mạnh mục tiêu quan trọng nhất của ngành giáo dục thành phố là là đảm bảo 100% con em trên địa bàn đều có chỗ học tại các trường công lập. "Để hiện thực hóa điều này trong bối cảnh quỹ đất và hạ tầng còn hạn chế, Sở đã quyết liệt triển khai các giải pháp trọng tâm: Đều tiên là ứng dụng triệt để chuyển đổi số và bản đồ GIS trong tuyển sinh để định hướng phân tuyến khoa học và minh bạch, giúp học sinh được học tại các trường gần nơi cư trú nhất có thể. Thứ hai, tại các "điểm nóng" về dân số như khu chế xuất, khu công nghiệp, Sở chỉ đạo rà soát kỹ lưỡng để ưu tiên tối đa việc học 2 buổi/ngày cho các khối lớp đầu cấp (lớp 1, 6) và cuối cấp (lớp 5, 9), đồng thời chủ động tăng quy mô lớp và sĩ số trên mỗi lớp để tiếp nhận hết các em trong độ tuổi đến trường", ông Minh cho biết.

Bài, ảnh: Trọng Dân