Nhận diện vũ khí: Typhoon tại Trung Đông - 'Biểu tượng' hàng không quân sự châu Âu

Thông điệp răn đe của London

Khu vực Trung Đông những năm qua liên tục chìm trong vòng xoáy căng thẳng, nhất là sau khi Mỹ và Israel phát động không kích vào Iran rồi sau đó Tehran đáp trả mạnh mẽ. Sự cố căn cứ không quân chiến lược Akrotiri của Anh tại Cộng hòa Cyprus bị nhắm mục tiêu bởi UAV đã gióng lên hồi chuông báo động đỏ đối với London. Căn cứ Akrotiri từ lâu đóng vai trò là “bàn đạp” không thể thiếu để RAF thực hiện các chiến dịch không kích chống khủng bố tại Iraq, Syria và giám sát an ninh khu vực Đông Địa Trung Hải. Việc căn cứ này bị đe dọa trực tiếp cho thấy sự táo bạo ngày càng gia tăng của các nhóm vũ trang được cho là có sự hậu thuẫn từ bên ngoài, trong đó có Iran.

Anh và Qatar vốn duy trì một mối quan hệ quốc phòng khăng khít, minh chứng rõ nét nhất là việc thành lập Phi đội số 12 - phi đội hỗn hợp đầu tiên của RAF kể từ Chiến tranh thế giới lần thứ hai, nơi các phi công của cả hai quốc gia cùng bay, huấn luyện và tác chiến trên dòng Typhoon. Army Recognition đánh giá, sự hiện diện của Anh tại Qatar giúp chia sẻ gánh nặng an ninh với đồng minh Mỹ, đồng thời củng cố trục liên minh cốt lõi tại vùng Vịnh.

Lực lượng không quân Anh và Qatar hiện cùng hợp tác thông qua Phi đội số 12. Ảnh: Royal Air Force

Theo báo cáo từ phía Anh, ngày 3-3, tiêm kích Typhoon của RAF đã bắn hạ một UAV tấn công một chiều của Iran nhắm vào Qatar. Chiếc máy bay này đang hoạt động trong khu vực với tư cách là thành viên của Phi đội 12. Ngoài ra, ngày 4-3, tiêm kích Typhoon đã hỗ trợ F-35B của RAF hoạt động trên không phận Jordan phá hủy nhiều UAV nhằm bảo vệ Jordan. Trước tình hình căng thẳng tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, Bộ Quốc phòng Anh tiếp tục điều thêm một phi đội gồm 4 chiếc Typhoon đến Qatar.

Tuy nhiên, một mục tiêu quan trọng của đợt triển khai này là tạo ra một sức ép răn đe trực diện đối với Iran. Trong bối cảnh Tehran liên tục có những động thái cứng rắn liên quan đến chương trình hạt nhân và gia tăng ảnh hưởng qua mạng lưới ủy nhiệm, cũng như gần đây nhất là việc nước này đang đáp trả mạnh mẽ chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel thông qua nhiều cách thức khác nhau, Anh cần một công cụ “đủ sức nặng”.

Anh và Qatar thường xuyên tổ chức các cuộc diễn tập chung có sự tham gia của tiêm kích Typhoon. Ảnh: Forces News

Với tầm hoạt động rộng và khả năng mang theo những vũ khí tấn công tầm xa với độ chính xác cao, sự xuất hiện của những chiếc Typhoon chỉ cách bờ biển Iran một dải hẹp Vịnh Ba Tư là một thông điệp không thể rõ ràng hơn: Anh hoàn toàn sẵn sàng tung ra các đòn tấn công trả đũa nếu các ranh giới đỏ về an ninh của họ và đồng minh bị vi phạm.

Động thái này cũng tái khẳng định vị thế của một “Nước Anh toàn cầu” (Global Britain) thời hậu Brexit. Bằng cách tung ra “con át chủ bài” của nền công nghiệp hàng không châu Âu, London muốn chứng minh năng lực tự chủ trong việc can dự và định hình các vấn đề an ninh toàn cầu, cùng với Washington nhưng vẫn duy trì sức mạnh răn đe độc lập của riêng mình.

Tinh hoa công nghệ hàng không của châu Âu

Để có thể gánh vác sứ mệnh răn đe chiến lược trong môi trường tác chiến khốc liệt, đan xen vô số tổ hợp phòng không hiện đại, Typhoon phải sở hữu những nền tảng kỹ chiến thuật hàng đầu. Được phát triển bởi liên doanh 4 quốc gia (Anh, Đức, Italy và Tây Ban Nha), Typhoon là hiện thân của những công nghệ hàng không tinh túy nhất châu Âu, biến nó thành một trong những tiêm kích thế hệ 4.5 mạnh mẽ nhất thế giới.

Điểm nhấn đầu tiên của Typhoon là thiết kế khí động học cánh tam giác kết hợp cánh mũi. Khác với các máy bay thông thường, thiết kế này cố tình tạo ra một trạng thái bất ổn định khí động học tự nhiên. Từ đó, máy bay có thể thực hiện những pha ngoặt gấp, thay đổi góc tấn đột ngột trong các tình huống không chiến tầm gần.

Tiêm kích Typhoon sở hữu thiết kế khí động học độc đáo. Ảnh: Birmingham Live

Về cấu trúc, hơn 70% khung thân của máy bay được chế tạo từ vật liệu composite sợi carbon tiên tiến, kết hợp với hợp kim titan và nhôm. Vật liệu này không chỉ giúp khung thân siêu nhẹ, chịu được lực gia tốc lớn mà còn làm giảm đáng kể diện tích phản xạ tín hiệu radar (RCS). Dù không phải là máy bay tàng hình thế hệ thứ 5 đúng nghĩa, Typhoon vẫn sở hữu mức độ bộc lộ radar rất thấp trước các hệ thống trinh sát của đối phương.

Trái tim cung cấp sức mạnh cho Typhoon là cặp động cơ phản lực Eurojet EJ200 cho phép máy bay đạt tốc độ tối đa trên Mach 2.0 (khoảng 2.495km/giờ), trần bay 16.000m. Đáng chú ý nhất, Typhoon là một trong số ít máy bay chiến đấu sở hữu năng lực “Supercruise” - khả năng bay duy trì ở tốc độ siêu thanh trong thời gian dài mà không đốt nhiên liệu phụ trội, tối ưu hóa cho tác chiến trên không.

Năng lực nhận thức tình huống vượt trội của Typhoon đến từ sự kết hợp của các hệ thống cảm biến tiên tiến. Trong đó, máy bay sử dụng radar mảng pha chủ động (AESA) Captor-E có khả năng quét 1.000 mục tiêu đồng thời và theo dõi chính xác ở khoảng cách hơn 200km, ngay cả trong môi trường nhiễu điện tử. Dù vậy, RAF đang trong tiến trình nâng cấp phi đội Typhoon với radar AESA ECRS Mk2 tích hợp khả năng tác chiến điện tử cùng năng lực trinh sát và tấn công tốt hơn.

Tiêm kích Typhoon mang được tải trọng vũ khí lớn, đa dạng. Ảnh: Eurofighter Typhoon

Bổ trợ cho radar là hệ thống theo dõi và bám sát mục tiêu bằng hồng ngoại PIRATE hoạt động hoàn toàn thụ động, có thể phát hiện mục tiêu mà không cần phát xạ radar, bảo đảm yếu tố bất ngờ tuyệt đối. Máy bay còn tích hợp hệ thống phòng vệ điện tử Praetorian Defensive Aids Sub-System, có khả năng cảnh báo radar, cảnh báo tên lửa tiếp cận và tự động phóng mồi bẫy đánh lạc hướng.

Điều thực sự khiến các đối thủ phải e ngại Typhoon chính là khả năng “Swing-role” - năng lực chuyển đổi tức thời giữa nhiệm vụ không chiến và tấn công mặt đất trong cùng một chuyến bay, mang theo tải trọng vũ khí lên tới 7.500kg.

Trong nhiệm vụ làm chủ bầu trời, Typhoon mang theo tên lửa Meteor. Đây là loại tên lửa không đối không ngoài tầm nhìn (BVR) trang bị động cơ ramjet độc đáo, cho phép nó duy trì tốc độ siêu thanh ở pha cuối tiếp cận mục tiêu. Với tầm bắn trên 150km, Meteor tạo ra một “vùng không thể trốn thoát”. Tác chiến tầm gần, máy bay sử dụng tên lửa ASRAAM dẫn đường bằng hồng ngoại, kết hợp với hệ thống hiển thị mục tiêu trên mũ bay (HMSS).

Việc tiêm kích Typhoon của Anh được triển khai và thực hiện nhiệm vụ tại Trung Đông mang nhiều ý nghĩa quan trọng. Ảnh: UK Aviation News

Ngoài ra, “nắm đấm thép” phục vụ mục đích răn đe chính là vũ khí không đối đất. Nổi bật nhất là tên lửa hành trình tàng hình Storm Shadow. Với tầm bắn trên 250km, tên lửa này được thiết kế để xuyên phá các boong-ke ngầm, sở chỉ huy kiên cố hoặc các kho chứa vũ khí chiến lược nằm sâu trong đất đối phương. Sự hiện diện của Storm Shadow trên các tiêm kích Typhoon tại Qatar đồng nghĩa với việc các cơ sở trọng yếu của đối phương luôn nằm trong tầm ngắm. Bên cạnh đó, tổ hợp tên lửa Brimstone chuyên diệt các mục tiêu cơ giới di chuyển nhanh, cùng bom dẫn đường laser/GPS Paveway IV mang lại cho máy bay khả năng yểm trợ hỏa lực chính xác, giảm thiểu thiệt hại trong môi trường đô thị hoặc đồi núi phức tạp.