Nhận diện rủi ro pháp lý, bảo vệ đạo đức nghề báo trong kỷ nguyên số

Đạo đức nghề nghiệp là hàng rào đầu tiên phòng ngừa rủi ro

Tham dự tọa đàm có lãnh đạo Hội Nhà báo Việt Nam; đại diện các cơ quan quản lý Nhà nước về báo chí; lãnh đạo các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương; đại diện Hội Nhà báo các tỉnh, thành phố cùng đông đảo phóng viên, biên tập viên các cơ quan báo chí khu vực phía Bắc.

Quang cảnh tọa đàm.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, Phó chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Nguyễn Đức Lợi cho biết, báo chí hiện đang hoạt động trong một môi trường truyền thông có tốc độ biến đổi chưa từng có. 

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo cùng sự xuất hiện và lan rộng của các nền tảng truyền thông mới đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin. 

Trong bối cảnh đó, người làm báo không chỉ phải bảo đảm tính nhanh nhạy, chính xác, hấp dẫn của thông tin, mà còn phải tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật, đề cao trách nhiệm xã hội và giữ vững những chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp. 

Thực tiễn cho thấy, chỉ một quyết định thiếu thận trọng trong thu thập, kiểm chứng, sử dụng hoặc xuất bản thông tin cũng có thể dẫn đến hệ quả pháp lý. 

Rủi ro có thể xuất phát từ sử dụng nguồn tin chưa được xác minh, xâm phạm đời tư, danh dự, nhân phẩm, vi phạm bản quyền, sử dụng hình ảnh, dữ liệu không đúng quy định hoặc sai sót khi thể hiện thông tin trên các nền tảng số.

Nhà báo Nguyễn Đức Lợi, Phó chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam phát biểu khai mạc tọa đàm.

Phó chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam lưu ý, ranh giới giữa một sai sót nghiệp vụ đơn thuần và một hành vi có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý đôi khi rất mong manh. Một thông tin sai lệch có thể được lan truyền và phát tán trên nhiều nền tảng chỉ trong thời gian ngắn. 

Khi đó, hậu quả không chỉ dừng lại ở một quyết định xử phạt tài chính hay nguy cơ đình bản, mà nghiêm trọng hơn là tổn hại trực tiếp đến uy tín của tòa soạn và niềm tin của công chúng.

Theo ông Nguyễn Đức Lợi, Luật Báo chí và các quy định liên quan chính là hành lang pháp lý vững chắc bảo vệ hoạt động báo chí đúng định hướng, bảo đảm quyền tác nghiệp, quyền tiếp cận thông tin, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của nhà báo đối với xã hội. 

Cùng với pháp luật, đạo đức nghề nghiệp chính là hàng rào đầu tiên giúp người làm báo tự nhận diện và phòng ngừa rủi ro. 

"Một nền báo chí chuyên nghiệp không chỉ được đo bằng khả năng đưa tin nhanh hay tạo ra những sản phẩm có sức lan tỏa, mà trước hết phải được xây dựng trên nền tảng của sự thật, trách nhiệm và tính thượng tôn pháp luật", ông Nguyễn Đức Lợi nhấn mạnh.

Luật Báo chí năm 2025: Mở rộng không gian phát triển của báo chí trong kỷ nguyên số

Tại tọa đàm, các đại biểu, chuyên gia và đại diện cơ quan báo chí đã trao đổi, phân tích những nội dung trọng tâm của Luật Báo chí và các quy định pháp luật có liên quan đến hoạt động báo chí. 

Ông Nguyễn Văn Hiếu, Phó cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phát biểu tại tọa đàm.

Trong đó, tập trung làm rõ những điểm mới, nội dung sửa đổi, bổ sung của Luật Báo chí; các quy định về quản lý và cung cấp thông tin; trách nhiệm pháp lý của người đứng đầu cơ quan báo chí; vấn đề bảo hộ bản quyền tác giả, quyền liên quan trong hoạt động báo chí; cũng như cơ chế pháp lý bảo vệ nhà báo khi tác nghiệp đúng quy định.

Theo ông Nguyễn Văn Hiếu, Phó cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Luật Báo chí năm 2025 là một dấu mốc quan trọng đối với sự phát triển của báo chí cách mạng Việt Nam. 

Luật không chỉ hướng tới xử lý những vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện Luật Báo chí năm 2016, mà còn tạo nền tảng pháp lý cho báo chí phát triển trong bối cảnh chuyển đổi số.

Theo ông, Luật Báo chí năm 2025 được xây dựng trên ba định hướng lớn: Mở rộng không gian phát triển của báo chí trong kỷ nguyên số; tăng cường cơ chế hỗ trợ và phát triển kinh tế báo chí; nâng cao trách nhiệm pháp lý và hiệu quả quản lý Nhà nước. 

Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc mở rộng không gian hoạt động của cơ quan báo chí trên môi trường mạng. 

Bên cạnh việc đăng, phát nội dung báo chí, cơ quan báo chí còn được tích hợp hoạt động dịch vụ trực tuyến, bao gồm dịch vụ công, thương mại điện tử, dịch vụ tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, giáo dục, y tế, cung cấp nội dung theo yêu cầu và các dịch vụ khác theo quy định của pháp luật...

Phó cục trưởng Cục Báo chí cũng thông tin về việc bổ sung quy định về nguồn thu mới của cơ quan báo chí. Theo đó, ngoài nguồn thu từ bản quyền đọc, nghe, xem và cho phép khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí, các cơ quan báo chí có thể thu từ hoạt động tài chính và phần vốn góp vào doanh nghiệp (nếu có), thu từ cung cấp dịch vụ sự nghiệp công được giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu; thu từ thực hiện nhiệm vụ, chương trình, đề án, dự án do cấp có thẩm quyền giao, phê duyệt và thu từ người có nhu cầu đăng bài nghiên cứu khoa học.

Tọa đàm có sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý Nhà nước về báo chí, lãnh đạo các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương.

Bên cạnh việc cập nhật các quy định mới, tọa đàm tập trung nhận diện các hành vi và tình huống dễ phát sinh vi phạm hoặc trách nhiệm pháp lý trong thực tiễn báo chí, như đăng tải thông tin sai sự thật, thông tin chưa được kiểm chứng, xâm phạm danh dự, uy tín, quyền riêng tư và các quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Các đại biểu cũng trao đổi về những rủi ro phát sinh đến từ việc xu hướng giật gân, chạy theo lượt xem, khai thác thông tin thiếu kiểm chứng trên mạng xã hội và những giới hạn pháp lý người làm báo cần lưu ý trong quá trình thu thập, xử lý và xuất bản thông tin.

Tọa đàm dành thời gian trao đổi về các giải pháp kiểm soát rủi ro ngay bên trong tòa soạn. Các chuyên gia và đại diện cơ quan báo chí chia sẻ kinh nghiệm xây dựng quy trình kiểm tra, xác minh, biên tập và kiểm soát nội dung; phân định trách nhiệm trong các khâu sản xuất và xuất bản nội dung; xử lý những tình huống phát sinh và tăng cường cơ chế phối hợp giữa phóng viên, biên tập viên và lãnh đạo cơ quan báo chí. 

Đây là những nội dung có ý nghĩa thiết thực đối với việc nâng cao chất lượng quản trị và hạn chế sai sót trong hoạt động báo chí.

Duy Thanh

Hải Nguyên