Nhận diện khó khăn, thách thức trong tiến trình đổi mới giáo dục

Cô, trò Trường THCS Đông Thọ, phường Hàm Rồng trong một giờ học.

Những năm gần đây chất lượng giáo dục của tỉnh ngày càng được nâng cao với tỷ lệ học sinh (HS) đi học đúng độ tuổi ở các cấp học, bậc học đều tăng; mạng lưới cơ sở giáo dục được quy hoạch, sắp xếp theo hướng tinh gọn; đội ngũ nhà giáo cũng từng bước được chuẩn hóa, hướng đến đủ về số lượng, bảo đảm về chất lượng; cơ sở vật chất (CSVC) được quan tâm đầu tư theo hướng đồng bộ, hiện đại với tỷ lệ trường chuẩn quốc gia đạt 86,9%. Đặc biệt, chất lượng giáo dục đại trà có nhiều chuyển biến tích cực; giáo dục mũi nhọn luôn nằm trong nhóm 6 tỉnh, thành phố dẫn đầu cả nước. Đơn cử như trong kỳ thi HS giỏi quốc gia THPT năm học 2025-2026, Thanh Hóa có 86/90 HS đoạt giải, đứng tốp đầu cả nước với tỷ lệ HS dự thi đoạt giải đạt 96,63%. Tham gia các kỳ thi Olympic khu vực châu Á - Thái Bình Dương năm 2026, HS Thanh Hóa đoạt 3 huy chương, gồm 1 HCĐ môn Toán và 2 HCĐ môn Vật lý. Tại kỳ thi Olympic Vật lý quốc tế năm 2026, HS Thanh Hóa xuất sắc giành 1 HCB, đóng góp quan trọng vào thành tích chung của đoàn Việt Nam trong kỳ thi... Kết quả này không chỉ thể hiện sự nỗ lực của đội ngũ cán bộ, giáo viên và HS toàn tỉnh, đó còn là kết quả của sự quan tâm đầu tư đúng mức và thực thi hiệu quả quan điểm phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) của cấp ủy, chính quyền, ngành giáo dục tỉnh nhà.

Tuy nhiên, ghi nhận từ thực tiễn cũng như đánh giá của ngành giáo dục cho thấy vẫn còn có những hạn chế, bất cập và “điểm nghẽn” chưa được giải quyết triệt để. Theo Giám đốc Sở GD&ĐT Đỗ Đức Quế, “điểm nghẽn” lớn nhất của giáo dục Thanh Hóa hiện nay là CSVC và con người. Tính đến hết năm học 2025 - 2026, tỉnh Thanh Hóa có 59.580 cán bộ, giáo viên (CB, GV), nhân viên. So với định biên được UBND tỉnh giao còn thiếu 2.722 người; so với định mức tối đa quy định của Bộ GD&ĐT là 14.644 người. Đây là căn nguyên dẫn đến tình trạng quá tải sĩ số ở một số địa phương khi số HS tăng cao. Về CSVC, nhiều cơ sở giáo dục còn thiếu và chưa đồng bộ về thiết bị dạy học, nhất là phòng học bộ môn, phòng chức năng, phòng đa năng, thiết bị thí nghiệm và hạ tầng công nghệ, chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới.

Cùng với “điểm nghẽn” trên, giáo dục Thanh Hóa còn những hạn chế liên quan đến công tác chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo trong quản lý, dạy học. Đặc biệt, chất lượng giáo dục vẫn chênh lệch đáng kể giữa các vùng miền, giữa khu vực miền núi so với đồng bằng và đô thị. Ngoài ra, việc thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp cũng đặt ra những yêu cầu mới trong quản lý nhà nước về GD&ĐT trên địa bàn tỉnh đòi hỏi sự nỗ lực lớn hơn nữa từ ngành giáo dục và mỗi cán bộ, giáo viên.

Rất nhiều nguyên nhân được ngành minh chứng cho những hạn chế, khó khăn như, công tác quy hoạch mạng lưới trường lớp, chuẩn bị quỹ đất và đầu tư cho GD&ĐT còn hạn chế; công tác tham mưu, dự báo nhu cầu và quy hoạch, bố trí, sử dụng đội ngũ ở một số địa phương huyện, thị xã, thành phố trước đây chưa sát thực tiễn; một bộ phận giáo viên, cán bộ quản lý còn chậm đổi mới, chưa chủ động tự học, tự bồi dưỡng trong dạy học theo hướng phát triển năng lực, ứng dụng công nghệ, AI; nguồn lực tài chính hỗ trợ cho giáo dục vẫn còn những hạn chế nhất định...

Từ những khó khăn, hạn chế cũng như nguyên nhân đã được nhận định, tại các hội nghị quan trọng của tỉnh, của ngành giáo dục, các đồng chí lãnh đạo tỉnh đã yêu cầu ngành giáo dục cần nghiêm túc nhìn nhận, đánh giá với tinh thần cầu thị, đồng thời, đưa ra những giải pháp, chiến lược nhằm kiến tạo môi trường giáo dục hiện đại và phát triển bền vững trong tiến trình đổi mới. Ví như tại Kỳ họp thứ tư, HĐND tỉnh khóa XIX, Giám đốc Sở GD&ĐT Đỗ Đức Quế đã làm rõ những bất cập trong công tác quy hoạch mạng lưới trường, lớp học trên địa bàn tỉnh; tình trạng sĩ số HS/lớp vượt so với quy định, CSVC giáo dục vùng bãi ngang, ven biển đang xuống cấp nghiêm trọng và nêu bật một số giải pháp khắc phục trong giai đoạn mới...

Bài và ảnh: Phong Sắc