Nhận diện giá trị văn hóa di sản để bảo tồn, phát huy

Ẩm thực Huế được xem là một “ngành công nghiệp sáng tạo” đầy tiềm năng.

Ngày 23/7, Hội Khoa học lịch sử TP. Huế tổ chức hội thảo “Nhận diện di sản văn hóa tại vùng đất Huế”.

Đến dự có UVTV Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND thành phố Nguyễn Quang Tuấn cùng đại diện các sở ban ngành, các nhà nghiên cứu, nhà khoa học, chuyên gia đến từ các trường đại học, viện nghiên cứu, cơ quan quản lý và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực lịch sử, văn hóa.

Với hơn 30 tham luận, các tác giả đã tập trung phân tích 4 vấn đề chính: Nhận diện không gian, lịch sử và bản sắc di sản văn hóa Huế; Di sản văn hóa vật thể và thiết chế văn hóa Huế; Di sản văn hóa phi vật thể và đời sống tâm linh Huế; Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Huế trong bối cảnh phát triển mới.

Mượn câu chuyện ẩm thực Huế, TS. Lê Anh Tuấn (Phân viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch miền Trung) một lần nữa khẳng định, đây là một thành tố của di sản phi vật thể không chỉ dừng lại ở việc cần được bảo lưu, mà trở thành một “ngành công nghiệp sáng tạo” đầy tiềm năng trong chiến lược phát triển văn hóa.

Xa hơn, việc ẩm thực Huế tham gia Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO (UCCN) là một giải pháp tối ưu giữa bảo tồn và tăng trưởng, giữa sáng tạo và phát triển thông qua kết nối trong bối cảnh mới. Bởi lẽ, giá trị của ẩm thực Huế không chỉ là món ăn, mà là một “hệ sinh thái sáng tạo” bao gồm nguyên liệu, tri thức chế biến, nghệ thuật trình diễn, không gian thưởng thức và tính nghệ thuật.

“Trong bối cảnh liên kết trở thành xu hướng tất yếu và tác động mạnh mẽ đến sự phát triển, Huế cần thiết gia nhập UCCN về ẩm thực để tạo ra lợi thế cho sự phát triển bền vững dựa trên di sản ẩm thực - một thế mạnh và tài nguyên văn hóa đặc hữu. Đó còn là một bước đi nhằm cụ thể hóa mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa dựa vào du lịch của TP. Huế”, ông Tuấn nói.

Nhìn từ kinh nghiệm của một số thành phố trên thế giới đã gia nhập UCCN, TS. Lê Anh Tuấn cho hay, để đảm bảo các mục tiêu của UCCN gắn liền với thực tiễn địa phương, mô hình Thành phố sáng tạo ẩm thực Huế cần được vận hành theo các cơ chế: Bảo tồn thông qua sự tham gia của cộng đồng; sáng tạo dựa trên nền tảng bản địa; đào tạo và chuyển giao; hợp tác quốc tế.

Cán bộ Thư viện TP. Huế trong một lần kiểm kê, số hóa tư liệu Hán Nôm

Ở tham luận khác, khi bàn về chuyển đổi số, PGS.TS Nguyễn Tất Thắng (Khoa Lịch sử, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế) đánh giá cao việc triển khai số hóa ở nhiều lĩnh vực như di sản văn hóa, thư viện, bảo tàng, thể dục thể thao trên địa bàn TP. Huế.

Theo ông Thắng, những năm gần đây, Huế đẩy mạnh công tác số hóa di sản với những con số vô cùng ấn tượng. Có thể dẫn chứng như việc số hóa dữ liệu điện tử cho di sản phi vật thể, đồng thời tích hợp công nghệ trạm tương tác thông minh tại các di tích, cổ vật, tư liệu… Đây được xem là công việc tạo lập cơ sở dữ liệu gồm thông tin, hình ảnh và số liệu của di sản văn hóa nhằm bảo vệ bền vững và phát huy lâu dài giá trị của di sản.

Tuy nhiên, dữ liệu hiện vẫn còn phân tán, thiếu tính liên thông và chưa hình thành được kho dữ liệu tập trung phục vụ quản lý, phân tích và ra quyết định.

“Để khai thác và phát huy hiệu quả việc chuyển đổi số vào công cuộc bảo tồn di sản văn hóa, cần phải có bước kết nối giữa sản phẩm công nghệ (dữ liệu số hóa) với các nhu cầu ứng dụng đầu ra khác nhau. Do vậy, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chuyên gia công nghệ và các nhà chuyên môn về bảo tồn di sản, triển khai đào tạo, phối hợp thực hiện và chuyển giao”, PGS.TS Nguyễn Tất Thắng chia sẻ.

NHẬT MINH