Nhận diện đầy đủ các xu hướng mới của ngành Kế toán, Kiểm toán trong kỷ nguyên số

Ngày 28/7, Học viện Tài chính tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia năm 2026 với chủ đề “Kế toán, Kiểm toán và Tài chính Việt Nam trong kỷ nguyên mới” tại phân hiệu tỉnh Hưng Yên.

Đây là diễn đàn quy tụ đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp trên cả nước nhằm nhận diện sâu sắc những chuyển dịch căn bản của ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính trong bối cảnh công nghệ số và phát triển bền vững.

Sự chuyển dịch căn bản từ tư duy đến phương thức vận hành

Phát biểu đề dẫn tại hội thảo, PGS.TS Nguyễn Mạnh Thiều - Phó Giám đốc Học viện Tài chính nhấn mạnh, thế giới đang bước vào giai đoạn phát triển mới - nơi tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành nguồn lực sản xuất quan trọng nhất.

PGS.TS Nguyễn Mạnh Thiều - Phó Giám đốc Học viện Tài chính phát biểu khai mạc hội thảo Ảnh: Đức Minh

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây và Blockchain đang làm thay đổi tận gốc mô hình quản trị cũng như phương thức vận hành của nền kinh tế.

Đối với lĩnh vực kế toán, kiểm toán và tài chính, đây không đơn thuần là việc ứng dụng công nghệ vào các nghiệp vụ chuyên môn, mà là một sự chuyển dịch căn bản về tư duy.

Thông tin kế toán giờ đây không chỉ phản ánh quá khứ, mà chuyển sang dự báo và hỗ trợ ra quyết định theo thời gian thực. Kiểm toán không chỉ dừng lại ở việc xác nhận tính trung thực của báo cáo tài chính, mà phải đánh giá hệ thống kiểm soát trong môi trường số và quản trị rủi ro công nghệ. Đồng thời, tài chính hiện đại hướng tới tối ưu hóa giá trị bền vững cho doanh nghiệp và xã hội, thay vì chỉ tập trung tối đa hóa lợi nhuận ngắn hạn.

Thực tiễn này hoàn toàn phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, coi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực đột phá. Bên cạnh đó, các xu hướng toàn cầu như kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, báo cáo ESG hay kế toán các-bon cũng đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực quản trị.

5 thông điệp cốt lõi cho giai đoạn phát triển mới

Tại hội thảo, Ban tổ chức đã chọn lọc 112 công trình nghiên cứu chất lượng từ hơn 140 bài gửi về. Qua các tham luận và phiên thảo luận sôi nổi, nhiều góc nhìn đa chiều đã được làm rõ, đúc kết thành 5 thông điệp trọng tâm.

Thứ nhất, ứng dụng công nghệ phải đi đôi với kiểm soát rủi ro. AI và công nghệ số giúp tự động hóa các công việc lặp lại, nâng cao năng suất và xử lý dữ liệu lớn. Tuy nhiên, sự xuất hiện của AI cũng kéo theo rủi ro về chất lượng dữ liệu, bảo mật và trách nhiệm nghề nghiệp.

Thông điệp được thống nhất là: ứng dụng công nghệ phải gắn liền với quản trị công nghệ, khai thác AI phải đi kèm kiểm soát AI. Người làm nghề cần dịch chuyển vai trò sang phân tích, tư vấn và hỗ trợ ra quyết định.

Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: Đức Minh

Thứ hai, đổi mới công nghệ gắn liền với nâng cao năng lực quản trị. Dữ liệu tài chính không chỉ phục vụ báo cáo tuân thủ, mà phải trở thành tài sản chiến lược giúp lãnh đạo dự báo và quản trị rủi ro dòng tiền, chi phí sử dụng vốn và an toàn tài chính.

Thứ ba, tháo gỡ khó khăn về tuân thủ chính sách cho doanh nghiệp. Trong bối cảnh quy định pháp lý thường xuyên cập nhật để đáp ứng thực tiễn, việc kiến tạo một hệ thống chính sách đồng bộ, minh bạch và có tính dự báo cao là vô cùng cần thiết. Bên cạnh sự chủ động của doanh nghiệp, các cơ quan quản lý cần đẩy mạnh hướng dẫn và tư vấn để chính sách nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Thứ tư, minh bạch tài chính là “chìa khóa” mở rộng cửa tín dụng. Dù chuyển đổi số ngân hàng đang diễn ra mạnh mẽ, doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp khó khăn khi tiếp cận vốn do thiếu tài sản bảo đảm và thông tin chưa minh bạch. Việc chuẩn hóa hệ thống kế toán và công khai tài chính sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng niềm tin với các nhà đầu tư và ngân hàng. Đồng thời, dòng vốn tín dụng xanh cần được hướng mạnh mẽ hơn vào các dự án phát triển bền vững.

Thứ năm, chất lượng nguồn nhân lực quyết định sự thành bại. AI có thể thay thế các thao tác thủ công, nhưng làm gia tăng nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao. Nhân sự kế toán, kiểm toán tương lai không chỉ cần giỏi chuyên môn, mà phải sở hữu năng lực số, tư duy phản biện, kỹ năng giao tiếp và đạo đức nghề nghiệp vững vàng./.

Đức Minh