Chuyển đổi xanh - 'Tấm vé thông hành' ra thị trường thế giới

“Xanh” - lợi thế trong luật chơi mới

Nếu như trước đây, chất lượng sản phẩm, giá thành và tiến độ giao hàng là những yếu tố quyết định đơn hàng xuất khẩu thì nay, các đối tác còn đặc biệt quan tâm đến lượng phát thải carbon, nguồn nguyên liệu bền vững, báo cáo ESG hay kiểm kê khí nhà kính. Điều đó cho thấy, “xanh” đã trở thành tiêu chuẩn bắt buộc trong thương mại quốc tế. Do đó, doanh nghiệp phải đổi mới mô hình sản xuất theo hướng xanh và bền vững nếu muốn giữ đơn hàng hoặc mở rộng thị trường xuất khẩu.

Cùng với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số đang trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực. Việc ứng dụng công nghệ loT giúp doanh nghiệp kết nối thông tin giữa máy móc, hệ thống và con người, tối ưu quy trình sản xuất, tiết kiệm năng lượng và nâng cao hiệu quả quản trị.

Hệ thống IoT tạo ra mạng lưới kết nối thông minh giữa máy móc, hệ thống và con người, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Tỉnh Phú Thọ định hướng ưu tiên các dự án công nghệ cao, sản xuất thông minh, sử dụng hiệu quả tài nguyên, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải. Đây là nền tảng để nâng cao chất lượng tăng trưởng, phù hợp với xu hướng lựa chọn địa điểm đầu tư của các tập đoàn quốc tế.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp đã coi chuyển đổi xanh là lợi thế cạnh tranh. Tại Công ty Cổ phần Prime Tiền Phong, doanh nghiệp từng bước thay thế nhiên liệu hóa thạch bằng biomass, giúp giảm gần 40.000 tấn CO2 mỗi năm, tận dụng nhiệt dư từ lò nung để sấy gạch; tái sử dụng toàn bộ nước thải sau xử lý; lắp đặt điện mặt trời áp mái và ứng dụng robot tự động cùng hệ thống IoT quản lý năng lượng.

Theo đại diện doanh nghiệp, hệ thống IoT giúp kiểm soát tức thời mức tiêu hao nhiên liệu, điện năng và chất lượng sản phẩm, từ đó giảm hao phí nguyên liệu và hạn chế sản phẩm lỗi. Đơn vị cũng đang triển khai lò khí hóa biomass thay thế than cho lò nung trong năm 2026 nhằm tiếp tục giảm phát thải.

Tương tự, Công ty Cổ phần Công nghiệp Á Mỹ bắt đầu chuyển đổi xanh từ khi áp dụng đồng bộ các tiêu chuẩn quốc tế về quản lý môi trường, năng lượng, sức khỏe nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội và kiểm toán dấu chân carbon theo tiêu chuẩn quốc tế ISO 14064 và ISO 14067.

Theo ông Trần Tuấn Đại - Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghiệp Á Mỹ: Phát triển bền vững là chiến lược lâu dài của công ty, giúp sản phẩm đáp ứng các hàng rào kỹ thuật và mở rộng xuất khẩu sang nhiều thị trường như Mỹ, Hàn Quốc, Singapore, Malaysia hay Trung Đông.

Thực tế cho thấy đầu tư xanh không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn trực tiếp nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua tiết kiệm chi phí, nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Cuộc chơi không của riêng ai

Hiện nay, chuyển đổi xanh không còn là câu chuyện của từng doanh nghiệp mà đã mở rộng ra toàn bộ chuỗi giá trị. Một sản phẩm muốn đứng vững trên thị trường quốc tế cần được hình thành từ vùng nguyên liệu bền vững, quy trình sản xuất sạch, logistics xanh và hệ thống quản trị minh bạch.

Trong nông nghiệp, nhiều vùng sản xuất đã chuyển sang quy trình VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ; áp dụng nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.

Các thị trường quốc tế đang siết chặt yêu cầu về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn sản xuất xanh. Đây vừa là thách thức vừa là cơ hội để doanh nghiệp chè nâng cấp chuỗi sản xuất theo hướng bền vững.

Theo bà Bùi Thị Mão - Giám đốc Công ty TNHH Chè Hoài Trung, khách hàng nước ngoài không chỉ quan tâm đến chất lượng sản phẩm mà còn đánh giá cả quy trình sản xuất. Vì vậy, sản xuất sạch là con đường phát triển lâu dài chứ không phải giải pháp tình thế.

Ở lĩnh vực lâm nghiệp, diện tích rừng được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững (FSC) tiếp tục được mở rộng, tạo điều kiện để các sản phẩm gỗ chế biến, viên nén năng lượng và dăm gỗ đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc khi xuất khẩu sang châu Âu và Bắc Mỹ.

Song song với đó, tỉnh đang ưu tiên phát triển các khu, cụm công nghiệp theo hướng xanh, sinh thái và thông minh, gắn phát triển hạ tầng với sử dụng hiệu quả tài nguyên, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường.

Ông Nguyễn Văn Hùng - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh cho rằng: Các tập đoàn quốc tế không chỉ quan tâm đến vị trí hay giá thuê đất mà còn đặc biệt chú trọng hạ tầng xanh, năng lượng tái tạo và tiêu chuẩn phát triển bền vững. Đây là lợi thế quan trọng để thu hút FDI và đưa doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, chuyển đổi xanh vẫn là thách thức với nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa do hạn chế về nguồn lực, công nghệ và năng lực quản trị. Vì vậy, quá trình này cần sự đồng hành của chính quyền thông qua các cơ chế, chính sách hỗ trợ, tư vấn và kết nối nguồn lực.

Theo định hướng phát triển giai đoạn mới, Phú Thọ xác định phát triển nhanh nhưng phải bền vững; lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và tăng trưởng xanh làm động lực phát triển. Tỉnh đang đẩy mạnh cải thiện Chỉ số Xanh cấp tỉnh (PGI), xây dựng Đề án phát triển kinh tế xanh giai đoạn 2026 - 2030 và ưu tiên thu hút các dự án công nghệ cao, thân thiện môi trường.

Với mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp, dịch vụ và logistics của vùng Trung du và miền núi phía Bắc, Phú Thọ đang từng bước tích lũy “tấm vé thông hành” để hàng hóa địa phương vươn xa hơn và phát triển bền vững trên thị trường thế giới. Sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, doanh nghiệp và các vùng sản xuất sẽ là nền tảng để địa phương nâng cao chất lượng tăng trưởng, thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao và khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Ngọc Tuấn