Nhà vua Charles III thăm Mỹ: Sứ mệnh của ngoại giao hoàng gia trong giai đoạn biến động

Vua Charles đã tiếp đón Tổng thống Trump trong chuyến thăm hồi tháng 9 năm ngoái. Ảnh: Reuters

“Tâm trạng” bất ổn của quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Việc chuẩn bị cho chuyến công du đã kéo dài trong nhiều tháng, với sự phối hợp của nhiều bên liên quan nhằm lên kế hoạch về thời gian, địa điểm, lịch trình cho chuyến thăm: từ Điện Buckingham, Bộ Ngoại giao Anh, êkíp của Tổng thống Donald Trump, Đại sứ quán Anh tại Washington, cùng tân Đại sứ Anh tại Mỹ Christian Turner. Đây không phải là những quyết định dễ dàng khi có quá nhiều cơ quan cùng tham gia ra quyết định. Nhưng vấn đề lớn nhất của chuyến thăm không phải lịch trình hay địa điểm, mà là bầu không khí nguội lạnh của mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương. “Mối quan hệ đặc biệt” giữa Anh và Mỹ lúc này không còn đặc biệt như trước.

Nhà vua Charles III và Hoàng hậu Camilla Mỹ sẽ ở thăm Mỹ từ ngày 27 - 30/4 nhằm tạo “phép màu hoàng gia” đối với một Tổng thống ít nhiều có cảm tình với chế độ quân chủ và tỏ rõ sự ngưỡng mộ trước các nghi thức xa hoa, quyền quý. Đặc biệt, Nhà vua sẽ phải nỗ lực đáng kể để khiến Tổng thống Donald Trump nhìn nhận tích cực hơn về Anh và Chính phủ Anh trong bối cảnh vị Tổng thống nước Mỹ cách đây ít lâu đã chỉ trích Thủ tướng Starmer “không còn như xưa” khi không thực sự nhiệt tình trong việc hỗ trợ Mỹ trong cuộc chiến Iran. Thậm chí, đăng trên Truth Social này 1/4, ông Donald Trump đã chỉ trích trực tiếp Anh: "Tất cả những quốc gia không thể tiếp cận nhiên liệu do eo biển Hormuz bị đóng như Vương quốc Anh, tôi có một đề xuất cho các bạn. Hoặc mua dầu từ Mỹ, hoặc tự ra biển và lấy dầu. Các bạn sẽ phải bắt đầu học cách tự chiến đấu vì mình, Mỹ sẽ không còn ở đó để giúp các bạn nữa, giống như các bạn đã không ở đó vì chúng tôi".

Những yếu tố khó xử

Các chuyến công du hoàng gia ở nước ngoài luôn diễn ra trong bối cảnh những vấn đề hoặc khủng hoảng trong nước. Chúng không giúp tránh né khó khăn mà thường làm nổi bật chúng. Chuyến thăm lần này của Hoàng gia Anh cũng vậy, diễn ra khi Tổng thống Mỹ đang thúc đẩy một chiến dịch quân sự gây tranh cãi nhằm vào Iran. Nên đó sẽ là chuyến thăm viếng một Tổng thống đang trong thời chiến và sẵn sàng chỉ trích những người mà ông cho là không ủng hộ, hoặc không đủ nhiệt tình.

Về cá nhân, giọng điệu của Tổng thống Donald Trump có thể khiến Nhà vua không hài lòng. Nhưng trên cương vị quân chủ lập hiến, ông không có nhiệm vụ đánh giá mà là hỗ trợ Chính phủ Anh. Và Chính phủ Anh muốn Nhà vua tới Mỹ để làm dịu một mối quan hệ đang gập ghềnh.

Còn có một yếu tố khác khiến chuyến thăm trở nên nhạy cảm là Andrew Mountbatten-Windsor, em trai của Nhà vua. Trong khi Nhà vua và Hoàng hậu ở Washington DC, thì chỉ cách Nhà Trắng khoảng 2,5km là trụ sở Quốc hội Mỹ - nơi các nghị sĩ Mỹ muốn em trai của Nhà vua cung cấp lời khai về mối quan hệ với Jeffrey Epstein. Đây là phần đặc biệt khó xử của chuyến thăm. Điện Buckingham chưa đưa ra bình luận chính thức kể từ khi cựu Công tước xứ York bị bắt hồi tháng 2/2026.

Ngoại giao hoàng gia giữa thời kỳ biến động

Năm nay Mỹ kỷ niệm 250 năm độc lập, và đây sẽ là trọng tâm của chuyến đi. Điện Buckingham cho biết, chuyến thăm nhằm “tôn vinh mối liên kết lịch sử và quan hệ song phương hiện đại”. Nhà vua dự kiến sẽ có phát biểu trước Quốc hội Mỹ để tôn vinh sự kiện trọng đại này.

Nữ hoàng Elizabeth II quá cố và Hoàng tử Philip chụp ảnh cùng Tổng thống Gerald Ford và Đệ nhất phu nhân Betty Ford trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Mỹ năm 1976 - cùng Tổng thống Gerald Ford và Đệ nhất phu nhân Betty Ford. Ảnh: Getty Images

Các chuyến thăm hoàng gia thường diễn ra trong bối cảnh chính trị bất ổn. Năm 1957, Nữ hoàng Elizabeth II thăm Tổng thống Mỹ Dwight Eisenhower sau Khủng hoảng Kênh đào Suez, với mục tiêu hàn gắn quan hệ Anh - Mỹ.

Năm 1976, bà trở lại Mỹ nhân dịp kỷ niệm 200 năm độc lập, khi đất nước này vẫn chao đảo sau bê bối Watergate và việc Tổng thống Richard Nixon từ chức. Chuyến thăm khi đó nhằm làm dịu bầu không khí. Bữa quốc yến mang đậm phong cách thập niên 1970 với kem đào, tiết mục của Bob Hope và Telly Savalas, cùng âm nhạc của cặp đôi Captain and Tennille.

Trong quốc yến năm 1976, Nữ hoàng nói với Tổng thống Gerald Ford: “Thưa ngài Tổng thống, chúng ta đang sống trong thời kỳ bất định… chúng ta không bao giờ được đánh mất các giá trị cơ bản, cũng không được xem nhẹ những điều chắc chắn mà chúng ta biết”.

Năm mươi năm sau, con trai bà sẽ mang thông điệp tương tự trong chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên tới Mỹ trên cương vị Nhà vua. Ngoại giao mềm của hoàng gia vẫn tiếp tục, ngay cả trong những thời điểm biến động nhất.

Quỳnh Vũ