Nhà trường chủ động nguồn lực, Ban đại diện phát huy vai trò kết nối

Phụ huynh cần phát huy vai trò kết nối, đồng hành cùng nhà trường trong hoạt động giáo dục. Ảnh: Moet.

Chủ động nguồn lực, nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục

Theo ông Mai Xuân Bình, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Phan Rí Cửa 2 (xã Phan Rí Cửa, Lâm Đồng), Thông tư số 81/2026/TT-BGDĐT của Bộ GD&ĐT ban hành Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh là cơ sở quan trọng để nhà trường xác định rõ hơn trách nhiệm trong tổ chức các hoạt động giáo dục và bảo đảm điều kiện dạy học. Khi trách nhiệm của từng bên được phân định cụ thể, sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình sẽ thực chất hơn, cùng hướng đến mục tiêu phát triển toàn diện học sinh.

Trường Tiểu học Phan Rí Cửa 2 chủ động rà soát các điều kiện phục vụ dạy học và giáo dục, từ phòng học, thiết bị, đồ dùng dạy học đến cơ sở vật chất phục vụ hoạt động trải nghiệm, giáo dục kỹ năng sống, hướng nghiệp và xây dựng môi trường học đường an toàn. Việc rà soát được căn cứ vào chương trình giáo dục, kế hoạch năm học và nhu cầu thực tế của học sinh.

“Trên cơ sở đó, chúng tôi xác định rõ những nhiệm vụ cần ưu tiên, phân loại nhu cầu theo mức độ cấp thiết và khả năng đáp ứng. Những điều kiện thiết yếu phục vụ dạy học, bảo đảm an toàn và quyền lợi của học sinh sẽ được đặt lên hàng đầu”, ông Mai Xuân Bình cho biết.

Song song với việc xác định nhu cầu, nhà trường chú trọng khai thác hiệu quả cơ sở vật chất, thiết bị hiện có thông qua việc sử dụng chung, phát huy đúng công năng và xây dựng kế hoạch bảo quản, sửa chữa phù hợp. Theo ông Bình, đây là giải pháp giúp tiết kiệm nguồn lực, hạn chế lãng phí và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.

Đối với những nhu cầu vượt quá khả năng đáp ứng, nhà trường sẽ thực hiện vận động tài trợ trên cơ sở nhu cầu thực tế, bảo đảm đúng quy định, công khai và minh bạch. Theo đó, mục đích, nội dung và nguồn lực dự kiến cần huy động phải được xác định cụ thể; quy trình vận động, tiếp nhận, quản lý và sử dụng tài trợ phải tuân thủ quy định pháp luật.

“Việc tài trợ phải xuất phát từ sự tự nguyện, không áp đặt mức đóng góp, không tạo áp lực hoặc gây bất lợi cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn”, ông Mai Xuân Bình nhấn mạnh.

Hiệu trưởng Trường Tiểu học Phan Rí Cửa 2 cũng lưu ý cần phân định rõ vai trò của nhà trường và Ban đại diện cha mẹ học sinh. Ban đại diện là cầu nối phối hợp, trao đổi thông tin và phản ánh nguyện vọng của phụ huynh, không thay thế trách nhiệm bảo đảm điều kiện giáo dục của nhà trường, cũng không đứng ra vận động tài trợ cho cơ sở giáo dục. Khi phát sinh nhu cầu tài trợ, nhà trường sẽ chủ động thực hiện theo đúng quy định và chịu trách nhiệm về việc sử dụng nguồn lực tiếp nhận.

“Tôi cho rằng, khi thực hiện nghiêm túc tinh thần của Thông tư 81 sẽ giúp các trường nâng cao tính chủ động, sử dụng hiệu quả nguồn lực và củng cố niềm tin của phụ huynh. Quan trọng nhất, mọi hoạt động phải hướng đến chất lượng giáo dục, bảo đảm cơ hội học tập công bằng và tạo môi trường phát triển tốt nhất cho mỗi học sinh”, ông Mai Xuân Bình chia sẻ.

Một hoạt động ngoài giờ lên lớp của Trường tiểu học Phan Rí Cửa 2. Ảnh: Facebook nhà trường.

Đặt quyền lợi học sinh lên hàng đầu

Theo bà Tăng Thị Ngọc Mai – đại biểu Quốc hội khóa XIV, nguyên Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Trà Vĩnh cũ, điểm quan trọng của Thông tư 81 là làm rõ vai trò, trách nhiệm và giới hạn hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh, qua đó tạo nền tảng để mối quan hệ giữa gia đình và nhà trường trở nên thực chất, đúng chức năng hơn.

Giáo dục học sinh không thể chỉ là trách nhiệm riêng của nhà trường hay gia đình mà cần sự phối hợp thường xuyên, thống nhất. Nhà trường có trách nhiệm cung cấp thông tin về quá trình học tập, rèn luyện, những khó khăn và nhu cầu phát triển của học sinh; còn gia đình cần chủ động đồng hành, phối hợp với giáo viên để hỗ trợ các em kịp thời. Trong quá trình đó, Ban đại diện cha mẹ học sinh giữ vai trò kết nối, tập hợp ý kiến, nguyện vọng của phụ huynh, góp phần tăng cường trao đổi giữa hai bên.

Tuy nhiên, bà Tăng Thị Ngọc Mai nhấn mạnh, phối hợp không có nghĩa là chuyển giao trách nhiệm hoặc để Ban đại diện can thiệp vào công tác quản lý, điều hành và chuyên môn của nhà trường. Thông tư 81 xác định rõ giới hạn này, đồng thời yêu cầu hoạt động phối hợp phải bảo đảm tính tự nguyện, công khai, minh bạch, không phát sinh khoản đóng góp bắt buộc.

Điều cần quan tâm nhất là quyền lợi của học sinh phải được bảo đảm trong mọi hoàn cảnh. Việc phụ huynh có đóng góp hay không không được trở thành căn cứ để phân biệt đối xử hoặc khiến học sinh chịu bất lợi. Nhà trường cũng cần chủ động tiếp nhận phản ánh, giải quyết kịp thời những vấn đề phát sinh, tạo môi trường giáo dục công bằng và tôn trọng học sinh.

“Khi mỗi bên thực hiện đúng trách nhiệm, sự đồng hành giữa gia đình và nhà trường sẽ không dừng ở hỗ trợ vật chất, mà thực sự trở thành nguồn lực quan trọng cho quá trình giáo dục, giúp học sinh phát triển toàn diện”, bà Tăng Thị Ngọc Mai nêu quan điểm.

PGS.TS Đỗ Tiến Sỹ – Giảng viên cao cấp Học viện Quản lý giáo dục – cho rằng, Thông tư 81 được kỳ vọng tạo chuyển biến tích cực trong tổ chức và hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh, góp phần xây dựng mối quan hệ phối hợp lành mạnh giữa gia đình và nhà trường. Tuy nhiên, để chính sách không dừng lại trên văn bản, điều quan trọng là phải làm rõ trách nhiệm của từng bên, đồng thời thiết lập cơ chế thực hiện và giám sát hiệu quả.

Trước hết, nhà trường cần chủ động rà soát nhu cầu thực tế phục vụ hoạt động dạy học và giáo dục, xác định những điều kiện còn thiếu, những nhiệm vụ cần ưu tiên và khả năng đáp ứng từ nguồn lực hiện có. Việc sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất, thiết bị, kinh phí được giao phải được đặt lên hàng đầu; chỉ xem xét huy động thêm nguồn lực khi có nhu cầu chính đáng và thực hiện đúng quy định. Đối với các khoản tài trợ, nhà trường cần công khai mục đích, kế hoạch tiếp nhận, quản lý và sử dụng, bảo đảm tính tự nguyện, minh bạch, không áp đặt mức đóng góp hoặc tạo áp lực đối với phụ huynh.

Theo PGS.TS Đỗ Tiến Sỹ, Ban đại diện cha mẹ học sinh cần thực hiện đúng vai trò cầu nối, giúp nhà trường và phụ huynh trao đổi thông tin, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, phối hợp hỗ trợ quá trình học tập và rèn luyện của học sinh. Ban đại diện không phải là tổ chức thay nhà trường giải quyết các điều kiện bảo đảm dạy học, không gây sức ép đóng góp và không can thiệp vào công tác quản lý, hoạt động chuyên môn của cơ sở giáo dục.

Để thực hiện hiệu quả, PGS.TS Đỗ Tiến Sỹ nhấn mạnh yêu cầu tăng cường tuyên truyền để phụ huynh hiểu rõ quyền, trách nhiệm của mình; đồng thời, phát huy cơ chế kiểm tra, giám sát trong nhà trường và vai trò quản lý của cơ quan giáo dục. Các khoản thu, chi và việc sử dụng nguồn lực phải được công khai để phụ huynh có điều kiện theo dõi, phản ánh những bất cập. Khi phát hiện dấu hiệu vận động đóng góp không đúng quy định, cơ quan có thẩm quyền cần kịp thời xác minh, xử lý.

PGS.TS Đỗ Tiến Sỹ nhìn nhận, hiệu quả của Thông tư không chỉ thể hiện ở việc chấn chỉnh hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh, mà quan trọng hơn là xây dựng được niềm tin giữa gia đình và nhà trường. Khi trách nhiệm được phân định rõ, nguồn lực được sử dụng đúng mục đích và tiếng nói của phụ huynh được tôn trọng, sự đồng hành sẽ xuất phát từ tinh thần tự nguyện, cùng hướng đến mục tiêu bảo đảm quyền lợi và sự phát triển toàn diện của học sinh.

Minh Phong