Bỏ quỹ lớp, quỹ trường: Trả hoạt động phong trào về đúng bản chất tự nguyện

Tấm thiệp xinh xắn do học sinh lớp 4A3, Trường TH Đông Hải tự làm đã được gửi đến cô giáo nhân ngày 20/10.

Sức mạnh của tinh thần tự nguyện

Tại cuộc họp phụ huynh đầu năm học 2026-2027 của lớp 5 - 6 tuổi A1, Trường Mầm non Hoa Lộc 2 (xã Hoa Lộc), 100% phụ huynh có mặt đã đồng lòng giơ tay nhất trí với quy định dừng toàn bộ các khoản quỹ tập thể. Dù ủng hộ chủ trương, chị Lê Thị Lụa, một phụ huynh trong lớp không khỏi băn khoăn: “Chúng tôi rất mừng vì bớt được gánh nặng chi phí, nhưng nếu dừng quỹ thì các con sẽ hoạt động trải nghiệm ra sao?”.

Giải đáp thắc mắc này, cô Trần Thị Mai, giáo viên chủ nhiệm, khẳng định: “Những hoạt động tập thể quy mô toàn trường sẽ do nhà trường chủ động trích một phần ngân sách để tổ chức. Riêng hoạt động cấp lớp, phụ huynh tham gia trên tinh thần hoàn toàn tự nguyện, có gì góp nấy, tuyệt đối không bắt buộc”.

Thực tế đã chứng minh tính hiệu quả của phương châm này. Dịp Tết Trung thu vừa qua, dù không còn quỹ lớp hay quỹ trường, không khí phá cỗ tại Trường Mầm non Hoa Lộc 2 vẫn rộn rã. Hoa, quả, bánh kẹo đều do phụ huynh tự nguyện mang đến đóng góp.

Tương tự, tại Trường Tiểu học Đông Hải (phường Hạc Thành), việc dừng thu quỹ trường đã bước sang năm thứ hai, đồng thời việc dừng quỹ lớp cũng được quán triệt triệt để. Đáng chú ý, việc nói “không” với quà chúc mừng giáo viên từ quỹ tập thể đã trở thành nét đẹp văn hóa tại ngôi trường này, ngay cả những năm trước khi còn quỹ lớp hay hiện nay khi đã dừng quỹ hoàn toàn. Đơn cử, Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10 mới đây, hình ảnh các em học sinh tự tay làm những tấm thiệp xinh xắn gửi tặng cô giáo đã mang lại trọn vẹn ý nghĩa ấm áp. Chị Đinh Thị Nga, Chi hội trưởng Chi hội phụ huynh lớp 4A3, Trường Tiểu học Đông Hải chia sẻ: “Không còn quỹ không có nghĩa là dừng phong trào. Mọi hoạt động từ nay được thực hiện theo đúng tinh thần “góp công, góp sức”.

Tinh gọn, minh bạch và không áp lực

Việc xóa bỏ quỹ lớp, quỹ trường đặt ra bài toán cho không ít cán bộ quản lý: Làm sao để duy trì phong trào khi không còn nguồn thu sẵn có?

Cô giáo Mai Kim Sơn, Hiệu trưởng Trường Mầm non Biện Thượng (xã Biện Thượng) bày tỏ: “Bậc mầm non rất cần các hoạt động trải nghiệm. Trước đây, vào Ngày Thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam 22/12, mỗi lớp thường trích quỹ thuê cho mỗi bé một bộ trang phục bộ đội. Năm nay dừng quỹ, chúng tôi phải linh hoạt tìm giải pháp tổ chức phù hợp hơn”.

Chia sẻ về phương hướng triển khai, cô Đào Thị Thúy Nga, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đông Hải nhấn mạnh, dừng quỹ không đồng nghĩa với việc “đóng cửa” các hoạt động học đường. “Năm nay, các lớp vận dụng tối đa tinh thần “cây nhà lá vườn”. Chẳng hạn như hoạt động văn nghệ, thay vì thuê trang phục đắt đỏ, phụ huynh chỉ cần chọn cho con bộ quần áo đẹp nhất sẵn có ở nhà. Các cô giáo cũng tự phát huy khả năng trang trí, dàn dựng tiết mục. Trường hợp thực sự cần thiết, nhà trường sẽ cân đối trích ngân sách chi thường xuyên ra hỗ trợ", cô Nga cho hay.

Dừng quỹ lớp, quỹ trường, chương trình “Bé vui Tết Trung thu” tại Trường Mầm non Hoa Lộc 2 vẫn được tổ chức trong không khí sôi nổi, ấm áp...

Cũng theo thầy giáo Lê Kim Tuấn, Hiệu trưởng Trường TH Hợp Tiến (xã Hợp Tiến), thì: “Không phải cứ có quỹ thì phong trào mới “sống”, học sinh mới được trải nghiệm. Dừng quỹ lớp là cơ hội để chuyển sang phương thức hoạt động bằng tinh thần tự nguyện của phụ huynh và tư duy sáng tạo của cô trò. Điều quan trọng nhất là tính công khai, minh bạch, bảo đảm mọi sự đóng góp (nếu có) phải xuất phát từ nhu cầu thực tế và hoàn toàn tự nguyện”.

Thực tế thời gian qua, quỹ lớp và quỹ trường nếu bị sử dụng sai mục đích sẽ gây ra những hệ lụy khó lường, dẫn đến biến tướng lạm thu gây bức xúc dư luận. Ngay cả khi quy định mới sắp có hiệu lực, vẫn có trường hợp ban đại diện cha mẹ học sinh tranh thủ thu tiền quỹ sai quy định. Đơn cử mới đây, nhiều lớp tại Trường THCS Nguyễn Du (Gia Lai) đã thu 3 triệu đồng/lớp nộp về quỹ ban đại diện cha mẹ học sinh trường. Sau khi bị phát hiện, ban giám hiệu nhà trường đã yêu cầu hoàn trả toàn bộ số tiền trên cho phụ huynh.

Trước tình hình đó, Thông tư số 81/2026/TT-BGDĐT ra đời như một căn cứ pháp lý quan trọng. Thông tư siết chặt quản lý, quy định rõ những việc ban đại diện cha mẹ học sinh không được làm, triệt tiêu tình trạng cào bằng, chia bình quân hay giao chỉ tiêu đóng góp.

Tại Thanh Hóa, nhiều địa phương đã chủ động triển khai sớm tinh thần của Thông tư 81. Bà Nguyễn Thị Thanh Hiền, Phó Chủ tịch UBND phường Hạc Thành khẳng định địa phương đang tăng cường kiểm tra, kịp thời chấn chỉnh các biểu hiện thu chi không đúng quy định: “Cần phân định rõ giữa huy động bắt buộc và sự hỗ trợ tự nguyện. Hoạt động giáo dục có ý nghĩa không nằm ở kinh phí lớn, mà nằm ở sự chủ động của nhà trường, tâm huyết của thầy cô và sự đồng hành tự nguyện từ cha mẹ học sinh".

Đồng quan điểm, ông Hoàng Viết Tuân, Phó Chủ tịch UBND xã Hoa Lộc cho biết, địa phương đã quán triệt việc xóa bỏ hoàn toàn “quỹ lớp”, “quỹ trường”, đồng thời gợi ý hai giải pháp then chốt cho các cơ sở giáo dục, đó là: Sử dụng hiệu quả ngân sách: Tiết kiệm, cân đối kinh phí chi thường xuyên của nhà trường, phát huy nội lực để hỗ trợ tối đa cho các hoạt động của học sinh. Hai là, lựa chọn hoạt động phù hợp: Xây dựng kế hoạch chi tiết, tinh gọn, trình ban giám hiệu phê duyệt trước khi thực hiện, bảo đảm tính khả thi mà không phát sinh chi phí ngoài quy định.

Dừng thu quỹ lớp, quỹ trường không chỉ giảm bớt áp lực tài chính cho phụ huynh, mà còn là bước tiến quan trọng trả giáo dục về đúng giá trị cốt lõi: Nơi sự sẻ chia, tình thầy trò và lòng nhân ái được thắp sáng bằng tinh thần tự nguyện chân chính.

Để bảo đảm môi trường giáo dục lành mạnh, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thanh Hóa đã công khai đường dây nóng tiếp nhận phản ánh về tình trạng lạm thu, dạy thêm, học thêm trái phép qua số điện thoại: 081.369.5858.

Bài và ảnh: VI AN