Đổi mới đồng bộ, tạo nền tảng phát triển giáo dục

Hoàn thiện chính sách, đáp ứng yêu cầu đổi mới

Đổi mới giáo dục không chỉ đòi hỏi nâng cao chất lượng dạy và học mà còn cần những thay đổi đồng bộ trong quản lý, phân bổ nguồn lực và bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục. Các chính sách mới đang được xây dựng, hoàn thiện hướng tới tháo gỡ những bất cập từ thực tiễn, lấy người học làm trung tâm, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đột phá phát triển giáo dục và đào tạo theo tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW.

Giáo viên Trường THCS Vĩnh Tường ứng dụng công nghệ thông tin giảng dạy giúp học sinh dễ tiếp thu kiến thức bài học. Ảnh tư liệu: Nguyễn Thảo/TTXVN

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp đối với lớp 1, lớp 6 và lớp 10. Điểm mới đáng chú ý là chuyển cách tiếp cận từ “tuyển sinh” sang “tiếp nhận học sinh đầu cấp”, gắn việc bố trí chỗ học với nhu cầu thực tế, quy mô dân cư, mạng lưới trường lớp và khả năng tiếp nhận của từng địa phương.

Theo dự thảo, học sinh lớp 1 không phải trải qua kiểm tra, đánh giá, phân loại hoặc tuyển chọn dưới bất kỳ hình thức nào để làm căn cứ tiếp nhận. Đối với lớp 6, nguyên tắc chung cũng là không phân loại, tuyển chọn; trường hợp được cấp có thẩm quyền giao nhiệm vụ phát hiện, bồi dưỡng học sinh có năng khiếu có thể thực hiện xét tuyển theo quy định.

Đối với lớp 10, dự thảo tiếp tục duy trì các phương thức tiếp nhận hiện hành, đồng thời định hướng giảm tổ chức thi tuyển tại những nơi chưa thực sự cần thiết. Nếu tổ chức thi tuyển, học sinh thi hai môn Toán và Ngữ văn, với nội dung không vượt quá yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông cấp Trung học cơ sở. Riêng trường Trung học phổ thông chuyên, học sinh phải thi các môn chung và môn chuyên.

Việc đề xuất thi hai môn nhằm giảm áp lực thi cử, giúp học sinh chủ động trong học tập và giảm nguồn lực tổ chức kỳ thi. Phương thức tiếp nhận cụ thể do Sở Giáo dục và Đào tạo quyết định căn cứ vào quy mô học sinh, nhu cầu học tập, khả năng tiếp nhận của các trường và điều kiện thực tế tại địa phương.

Với công tác kiểm tra, đánh giá, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư số 89/2026/TT-BGDĐT sửa đổi, bổ sung các quy định về đánh giá học sinh Tiểu học, Trung học cơ sở và Trung học phổ thông. Thông tư có hiệu lực từ ngày 1/12/2026, hướng tới tăng tính khách quan, công bằng, thực chất và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý kết quả học tập.

Theo quy định mới, Sở Giáo dục và Đào tạo chủ trì xây dựng, thẩm định và cung cấp đề kiểm tra định kỳ chung đối với một số môn học được lựa chọn cho học sinh lớp 5, lớp 9 và lớp 12. Đề kiểm tra phải phù hợp với yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông, bảo đảm thống nhất giữa các cơ sở giáo dục cùng cấp học. Nhà trường chịu trách nhiệm tổ chức kiểm tra, chấm và tổng hợp kết quả; đồng thời chủ động xây dựng đề kiểm tra đối với các môn học và khối lớp còn lại.

Thông tư cho phép tổ chức kiểm tra định kỳ trên máy tính ở cấp Trung học cơ sở và Trung học phổ thông khi đáp ứng đủ điều kiện về cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ, phần mềm và yêu cầu bảo mật. Đáng chú ý, quy định mới nhấn mạnh việc đánh giá học sinh khuyết tật phải căn cứ vào sự tiến bộ của chính người học, không so sánh với học sinh khác; đồng thời có hình thức kiểm tra phù hợp với khả năng và điều kiện của từng học sinh.

Hiện đại hóa quản lý, nâng cao hiệu quả dạy và học

Triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW, nhiều địa phương đang đẩy mạnh đổi mới quản lý, đầu tư cơ sở vật chất và ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao chất lượng dạy học, bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục cho người học.

Tại Đồng Tháp, chuyển đổi số được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong hiện đại hóa quản lý và xây dựng nền giáo dục thông minh. Đến nay, 100% cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh có kết nối internet phục vụ quản lý, dạy học; việc thu học phí không dùng tiền mặt được triển khai tại toàn bộ cơ sở giáo dục. Khoảng 90% cơ sở giáo dục phổ thông đạt chỉ số chuyển đổi số từ mức 2 trở lên, khoảng 50% khai thác hệ thống quản lý học tập trong giảng dạy. Các cơ sở giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên cũng đã triển khai học bạ số.

Ứng dụng công nghệ được cụ thể hóa bằng những giải pháp phù hợp với hoạt động thực tế. Trường Trung học phổ thông Chợ Gạo (xã Chợ Gạo) triển khai điểm danh thông minh, xây dựng hệ thống wifi tại phòng học và sử dụng các nền tảng trực tuyến hỗ trợ học sinh ôn tập, kiểm tra, tiếp cận tài liệu. Các thủ tục đăng ký nhập học, tuyển sinh được thực hiện trực tuyến, góp phần giảm giấy tờ, tiết kiệm thời gian cho phụ huynh và học sinh. Trường Trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu (phường Mỹ Tho) ứng dụng nền tảng số trong quản lý, điều hành, điểm danh và trao đổi thông tin giữa nhà trường với phụ huynh.

Cùng với chuyển đổi số, Đồng Tháp chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ và ổn định hoạt động giáo dục sau sắp xếp mạng lưới trường học. Tỉnh hiện có 37.620 người công tác tại các cơ sở giáo dục công lập, trong đó có 33.149 giáo viên. Công tác bố trí, sử dụng đội ngũ được thực hiện căn cứ vị trí việc làm, chuyên môn đào tạo, quy mô trường lớp và điều kiện từng địa bàn, hướng tới sử dụng hiệu quả nguồn lực và đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục.

Tại Đà Nẵng, ngành Giáo dục đầu tư cơ sở vật chất, nhất là ở khu vực miền núi, biên giới, đồng thời đưa công nghệ số đến gần hơn với giáo viên và học sinh. Năm học 2026-2027, sau sắp xếp, mạng lưới giáo dục công lập của thành phố gồm 452 trường chính, 524 phân hiệu và 787 điểm trường. Thành phố dự kiến nhu cầu vốn khoảng 28.544 tỷ đồng để xây dựng, nâng cấp trường học và trang thiết bị dạy học giai đoạn 2026-2030, ưu tiên những nơi còn thiếu phòng học, cơ sở vật chất xuống cấp.

Đối với địa bàn miền núi, biên giới, 6 trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở tại các xã A Vương, Tây Giang, Hùng Sơn, Đắc Pring, La Dêê và La Êê đã tổ chức hoạt động trong năm học 2026-2027. Ngành Giáo dục bổ sung 19 giáo viên cho các trường, đồng thời tiếp tục hoàn thiện điều kiện dạy học, ăn ở và sinh hoạt của học sinh.

Bên cạnh đầu tư hạ tầng, Đà Nẵng chú trọng nâng cao năng lực số cho đội ngũ thông qua các lớp tập huấn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) tại xã Trà Linh. Giáo viên được hướng dẫn sử dụng AI tạo sinh để hỗ trợ soạn thảo văn bản, xây dựng bài giảng, tổng hợp thông tin, phát triển học liệu và tạo trợ lý AI phục vụ dạy học. Nội dung tập huấn gắn với khung năng lực AI do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, hướng đến khả năng vận dụng vào công việc chuyên môn.

Hoàn thiện chính sách song song với đổi mới quản lý, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tại các địa phương cho thấy nỗ lực đưa các mục tiêu phát triển giáo dục và đào tạo vào thực tiễn. Để tạo chuyển biến bền vững, các giải pháp cần được triển khai đồng bộ, gắn với điều kiện thực tế của từng địa bàn, nâng cao năng lực đội ngũ nhà giáo và bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục có chất lượng cho người học. Đây cũng là nền tảng quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu đột phá phát triển giáo dục và đào tạo theo tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW.

Theo TTXVN/Báo Tin tức và Dân tộc