Nhà thơ Thanh Thản và những sáng tác về thiếu nhi

Nhà thơ Nguyễn Thanh Thản (bên phải) chia sẻ tập thơ sáng tác đầu tay của ông cùng nhà thơ Nguyễn Văn Thắng.

Nhà thơ Thanh Thản (tên thật là Nguyễn Hữu Thơn), có bút danh khác là Nguyễn Thanh Thản, Khoa Văn Thế. Ông sinh năm 1945, tại xã Ninh Tiến, nay là phường Hoa Lư. Sau khi tốt nghiệp Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, trong các năm 1964-1970 ông về làm giáo viên tại Trường cấp 2 Gia Lập, Gia Phong.

Trong thời gian làm nghề dạy học ông có điều kiện tiếp xúc, trò chuyện với các em thiếu nhi và những trang viết dành cho thiếu nhi bắt đầu từ đây. Năm 1970, ông lên đường nhập ngũ và tham chiến đấu tại chiến trường miền Đông Nam Bộ. Năm 1977, ông xuất ngũ và về công tác tại Phòng Giáo dục huyện Hoa Lư.

Ở môi trường mới, nhưng niềm say mê sáng tác thơ vẫn luôn “bùng cháy” trong ông. Có lẽ vậy mà những bài thơ ông viết từ năm 1977 nhưng cho đến tận bây giờ, các thế hệ học sinh vẫn cảm nhận được vẻ dung dị, chân thật, lắng đọng trong mỗi câu thơ, như bước ra từ cuộc sống hằng ngày như: Cây bàng trước lớp, chiếc lược của mẹ, con cua, chú vịt, cây khế… “Kìa chuồn chuồn ớt/ Khắp mình hồng tươi/ Chắc nghịch mực đỏ/ Dây khắp cả người (Chuồn chuồn ớt).

Chia sẻ về những sáng tác dành cho thiếu nhi, nhà thơ Thanh Thản cho biết: Làm thơ về thiếu nhi chưa bao giờ là việc dễ dàng. Bởi, nếu không hòa mình vào cuộc sống của các em thì khi viết rất dễ thiếu chân thực, thiếu tự nhiên, thậm chí sa vào giáo điều, áp đặt...

Tôi may mắn có thời gian gắn bó với các em thiếu nhi để được cảm thấu, vui cùng cái vui của thiếu nhi, thấy được sự hồn nhiên mà thông minh, tinh sáng của các em. Thanh Thản đã làm được cái điều tưởng đơn giản, nhưng không phải người làm thơ nào cũng đạt được điều ấy.

Tình yêu với trẻ thơ, viết về các em với ông là nguồn vui, niềm hạnh phúc vì viết cho các em cũng như viết cho chính mình, như được sống lại những năm tháng tuổi thơ. Mà đúng hơn là ông chọn trẻ nhỏ làm nơi gửi gắm những điều mình muốn nói.

Với ông, cuộc sống xung quanh trong con mắt trẻ thơ luôn mới mẻ, hấp dẫn, luôn gợi tò mò. Thế giới tuổi thơ trong thơ Thanh Thản luôn rộng hơn khuôn khổ của một bài học. Trẻ em đọc thơ ông để nhận biết sự vật. Đọc thêm một lần nữa, các em được khơi mở trí tưởng tượng. Đó cũng là điều ông theo đuổi trong suốt nhiều chục năm cầm bút. “Quê em có nhiều núi/ Giăng điệp điệp trùng trùng/ Núi chạy ra đến biển/ Như đoàn người hành quân/ Núi ngồi giữa đồng xanh/ Nhấp nhô sóng lúa lượn/ Đồng mênh mông như biển/ Quê em thành Hạ Long” (Quê núi ).

Thơ của Thanh Thản có nhiều đổi mới về thi ảnh và ngôn ngữ. Song, nét nổi bật vẫn thủy chung với những gì qua tháng năm ông có được, nó không chịu ảnh hưởng hay tác động của lối thơ “thể nghiệm”. Mà mỗi bài thơ lại mở ra một cách nhìn hồn nhiên nuôi dưỡng trí tưởng tượng và tình yêu cuộc sống.

Trong cái nhìn rất đỗi trẻ thơ của nhà thơ, con ốc nhỏ xinh, dù vỏ ốc cứng cáp nhưng lại nhút nhát, đáng yêu: “Ốc áo cứng thế/ Mà xoàng làm sao/ Hơi chạm một tí/ Đã co mình vào” (Ốc).

Các tập thơ của ông được người đọc hứng khởi đón nhận và đánh giá cao. Năm 1990, Hội Văn học nghệ thuật Hà Nam Ninh xuất bản tập thơ “Cánh diều mùa Thu”, đây là tập thơ đầu tay của nhà thơ Thanh Thản được in chung với nhà thơ Nguyễn Văn Thắng và được trao Giải thưởng Văn học Nguyễn Khuyến.

Ngoài ra, năm 2016 ông còn xuất bản tập thơ chọn lọc “Nhịp bước mùa đi” - Nhà xuất bản Văn học. Tập thơ gồm 173 bài chia làm 2 phần: Thơ chọn theo thời gian (121 bài) và Thơ viết cho thiếu nhi (52 bài).

Đặc biệt, những tác phẩm thơ thiếu nhi của ông thấm đẫm phong vị trong trẻo, ngộ nghĩnh, những phát hiện lý thú từ những điều giản đơn của cuộc sống. Đó có lẽ cũng chính là nét độc đáo của thơ ông.

Hơn 60 năm say mê với sáng tác văn học, đến nay ông đã xuất bản được nhiều tập thơ, văn và giành được các giải thưởng như: “Những tác phẩm viết trong chiến tranh” - Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh, năm 1976, Giải thưởng 5 năm Văn học nghệ thuật Nguyễn Khuyến Hà Nam Ninh; Giải thưởng 5 năm Văn học nghệ thuật Trương Hán Siêu Ninh Bình; Giải Nhất cuộc thi thơ Khuyến học toàn quốc, năm 2010; Giải Nhì thơ Hội Văn học nghệ thuật Điện Biên, năm 2014; Giải B (tập thơ) - Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Việt Nam, năm 2022…

Với những tác phẩm thơ thiếu nhi độc đáo, ông đã để lại niềm trân trọng và yêu mến sâu đậm trong lòng nhiều thế hệ độc giả trên địa bàn tỉnh.

Bài, ảnh: Lê Dũng