Khi những món quà từ rừng trở thành tác phẩm nghệ thuật

Fu Lihong, một nghệ sĩ ở vùng Đại Hưng An Lĩnh, Nội Mông, là người kế thừa đại diện của nghệ thuật tranh quả thông Mengxiaosong, một loại hình di sản văn hóa phi vật thể.

Thay vì sử dụng màu vẽ thông thường, cô tạo nên tác phẩm bằng cách sắp xếp tỉ mỉ kim thông, quả thông và vỏ cây khô thu thập từ những cánh rừng địa phương.

Các bức tranh vẽ trên quả thông do Fu Lihong sáng tạo, được trưng bày tại bảo tàng nghệ thuật văn hóa rừng do bà thành lập. Ảnh: People's Daily Online/Liu Yilin

Mối duyên của Fu với rừng bắt đầu từ thời thơ ấu. Cha cô từng làm công việc lâm nghiệp và khi còn nhỏ, Fu thường theo cha vào rừng.

Những ký ức về những cánh rừng rộng lớn, những cây thông và quả thông khi ấy dần trở thành nguồn cảm hứng cho con đường nghệ thuật sau này.

Trong quá trình sáng tác, Fu không chỉ tìm kiếm nguyên liệu trong một mùa nhất định. Suốt hơn ba năm, cô đi vào rừng qua cả bốn mùa để thu thập quả thông, lá cây và các vật liệu tự nhiên khác. Riêng số kim thông được cô sử dụng để tạo nên một loạt tác phẩm đã lên tới gần 1 triệu chiếc.

Các vật liệu dùng để làm tranh từ quả thông được trưng bày tại bảo tàng nghệ thuật. Ảnh: People's Daily Online/Liu Yilin

Điều đặc biệt trong những tác phẩm này là vật liệu không bị biến đổi quá nhiều. Hình dáng, màu sắc và kết cấu tự nhiên của kim thông hay quả thông vẫn được giữ lại, sau đó được sắp xếp thành những hình ảnh và bố cục mới.

Những vật liệu tưởng như đơn giản vì thế trở thành một dạng “màu sắc” đặc biệt, mang theo dấu ấn của chính khu rừng nơi chúng được tìm thấy.

Các vật liệu dùng để làm tranh từ quả thông được trưng bày tại bảo tàng nghệ thuật. Ảnh: People's Daily Online/Liu Yilin

Năm 2021, Fu thành lập Bảo tàng Văn hóa Nghệ thuật Rừng Mengxiaosong, được giới thiệu là bảo tàng duy nhất tại Nội Mông dành cho văn hóa cây thông.

Không gian này không chỉ trưng bày các tác phẩm mà còn giới thiệu những vật liệu được sử dụng để tạo tranh.

Các vật liệu dùng để làm tranh từ quả thông được trưng bày tại bảo tàng nghệ thuật. Ảnh: People's Daily Online/Liu Yilin

Fu cũng muốn đưa nghệ thuật ra khỏi không gian bảo tàng. Cô xây dựng một chương trình dành cho trẻ em, trong đó các em được vào rừng tìm hiểu về thực vật ở Đại Hưng An Lĩnh trước khi trở về bảo tàng để tự tay thực hiện tranh quả thông.

Năm 2024, chương trình được công nhận là một trong những chương trình tham quan học tập nổi bật của khu tự trị Nội Mông.

Các sản phẩm văn hóa sáng tạo từ quả thông được trưng bày tại bảo tàng nghệ thuật. Ảnh: People's Daily Online/Liu Yilin

Không chỉ mang ý nghĩa văn hóa, hoạt động này còn tạo thêm sinh kế cho người dân địa phương. Fu thuê những lao động lâm nghiệp có thời gian rảnh thu thập quả thông và kim thông để phục vụ sáng tác, đồng thời đào tạo những người kế thừa mới nhằm giúp kỹ thuật làm tranh tiếp tục được truyền lại.

Những tác phẩm của Fu vì thế không chỉ là sản phẩm nghệ thuật. Chúng lưu giữ ký ức về rừng, về tuổi thơ và về một nghề thủ công được hình thành từ những vật liệu rất gần gũi với đời sống địa phương.

Ảnh: People's Daily Online/Liu Yilin

Từ những chiếc kim thông nhỏ bé đến những bức tranh hoàn chỉnh, câu chuyện ở Nội Mông cho thấy đôi khi di sản văn hóa không nằm trong những vật thể quý giá, mà có thể bắt đầu từ chính những gì thiên nhiên để lại dưới chân con người.

Hân Hạnh