Nhà thơ Hữu Thỉnh ra mắt tiểu thuyết 'Thép dưới cỏ'

Chia sẻ về quá trình ra đời Thép dưới cỏ, nhà thơ Hữu Thỉnh cho biết, thật ra sự kiện Tà Mây - Làng Vây đã được ông viết từ năm 1968 ngay sau khi chiến dịch vừa kết thúc. Ông kể: “Lúc đó binh chủng Tăng - Thiết giáp tổ chức một trại sáng tác cho năm anh em gồm: Long Minh, Hoàng Đông, Văn Kha, Trần Khôi và Hữu Thỉnh. Chúng tôi đã lấy tài liệu khá kỹ từ đoàn cán bộ, chiến sĩ của Tiểu đoàn 198 vừa từ miền Nam ra… Sau đó mỗi người được phân công viết một đơn vị hay một cá nhân trong đoàn”.

Nhà thơ cho biết thêm, sau khi cặm cụi viết một tháng, bản thảo hoàn thành, cơ quan chính trị tổ chức đọc xin ý kiến tập thể. Rất nhiều ý kiến được đưa ra, các tác giả lắng nghe, ghi chép rất cẩn thận. Đọc từng bài thì hay, nhưng gộp tất cả vào một cuốn sách thì cần một “bàn tay” biên tập, nhưng hồi đó chẳng có ai được cử làm việc đó, nên cuốn sách cuối cùng cũng không được ra mắt công chúng.

Gần 60 năm qua kể từ sự kiện Tà Mây - Làng Vây, binh chủng Tăng - Thiết giáp đã làm nên bao nhiêu chiến công hiển hách, tiêu biểu là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Gần 60 năm ấy, biết bao sự kiện đã diễn ra, kéo theo rất nhiều thay đổi về tầm nhìn, thị hiếu, về cách cảm, cách nghĩ.

Vì thế, viết về Làng Vây phải thỏa mãn nhu cầu của ngày hôm nay, người ta không chỉ muốn biết về những bí mật của Làng Vây mà còn muốn giải mã về nó. Người ta không chỉ bằng lòng về một sự kiện mà còn muốn biết số phận những con người làm nên sự kiện đó sau chiến tranh ra sao.

Đó chính là cái khó của nhà thơ Hữu Thỉnh khi ông không còn nhớ 60 năm trước, mình đã viết những gì vì không còn lưu giữ được một trang bản thảo nào. Ông bắt đầu viết Thép dưới cỏ từ hai bàn tay trắng như các nhà văn vẫn thường làm.

Tuy nhiên, bắt đầu từ cuốn Lịch sử Binh chủng Tăng - Thiết giáp, Quân đội nhân dân Việt Nam, sự kiện Tà Mây - Làng Vây chỉ được viết chưa đến năm trang đánh máy, nhà thơ Hữu Thỉnh coi đó là một cái khung để tưởng tượng và hư cấu. Có một số nguyên mẫu được văn học hóa để tô đậm dấu ấn lịch sử, còn hầu hết các sự kiện và nhân vật đều là sản phẩm của sáng tạo.

“Thép dưới cỏ viết về Làng Vây, nhưng nó là Làng Vây của văn học, không phải là bản sao của lịch sử. Tôi đã dốc vào đây tất cả tình cảm của tôi sau 13 năm sống và phục vụ trong Binh chủng Tăng - Thiết giáp, và xem đây là cách để trả món nợ lớn đối với cái nôi đã nuôi dưỡng tôi trưởng thành”, nhà thơ Hữu Thỉnh chia sẻ.

Đại tá Nguyễn Văn Sáu, Phó Giám đốc - Phó Tổng Biên tập NXB Quân đội nhân dân nhận định, Thép dưới cỏ là một tiểu thuyết lấy nguyên liệu từ trận đánh Làng Vây. Tác giả không quá lệ thuộc vào diễn biến hay kết quả của trận đánh, cũng không bị giới hạn bởi góc nhìn của nhân vật Tôi trong truyện, mà sáng tạo trong việc mở rộng không gian, bối cảnh, đi sâu vào khai thác tâm trạng, tính cách, miêu tả, ứng xử của các nhân vật trong truyện cả ở phía ta và địch.

Năm 2024, nhà thơ Hữu Thỉnh cho ra mắt tác phẩm Giao hưởng Điện Biên gồm 21 chương và 5 phần nhân dịp kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954-7/5/2024). Sau đó, Giao hưởng Điện Biên đã được trao giải A văn học nghệ thuật, báo chí về đề tài lực lượng vũ trang và chiến tranh cách mạng giai đoạn 2020-2025 do Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam tổ chức.

Nhà thơ Hữu Thỉnh sinh năm 1942 tại Vĩnh Phúc, từng tốt nghiệp Trường viết văn Nguyễn Du khóa đầu. Ông tham gia Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam từ khóa thứ 3 đến khóa thứ 8, giữ chức Chủ tịch Hội 4 nhiệm kỳ liên tiếp, từ năm 2000 đến 2020. Ông cũng là Đại biểu Quốc hội khóa 10 và 11. Ngoài ra, ông từng là Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam.

Ông viết thơ, truyện ký, tiểu luận phê bình nhưng thành công nhất ở mảng thơ, với gần 20 tập. Tác phẩm nổi tiếng nhất của ông là Sang Thu, từng được đưa vào giảng dạy trong chương trình ngữ văn phổ thông. Với trường ca, ông từng sáng tác Đường tới thành phố (1979), Trường ca biển (1994), Sức bền của đất (2004), Trăng Tân Trào (2016), Giao hưởng Điện Biên (2024).

Tiểu thuyết Thép dưới cỏ do NXB Quân đội nhân dân phát hành.

Hồ Lâm