Nguyên tắc phân quyền và thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được phân quyền trong Luật Thủ đô (sửa đổi)

Luật sư Nguyễn Hưng Quang, Trưởng Văn phòng luật sư NHQuang & Cộng sự, Chủ tịch Trung tâm Hòa giải thương mại quốc tế Việt Nam cho biết, Điều 4 Luật Thủ đô (sửa đổi) là một điều mới, quy định về nguyên tắc phân quyền và thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được phân quyền. Theo đó, nguyên tắc phân quyền và thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được phân quyền phải: Bảo đảm phù hợp với Hiến pháp, không trái với điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.

Một góc Thủ đô Hà Nội. Ảnh: Phạm Hùng

Phân quyền triệt để, toàn diện và phân định rõ thẩm quyền của HĐND, UBND, Chủ tịch UBND thành phố; căn cứ tình hình thực tiễn, HĐND, UBND, Chủ tịch UBND thành phố phân cấp cho cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện liên tục, thường xuyên một hoặc một số nhiệm vụ, quyền hạn mà mình được giao theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp pháp luật quy định không được phân cấp. Việc phân quyền, phân cấp bảo đảm không phương hại đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại quốc gia, dân tộc, tôn giáo và lĩnh vực khác liên quan trực tiếp đến chủ quyền quốc gia.

Ngoài các nhiệm vụ, quyền hạn được quy định tại Luật này, HĐND, UBND, Chủ tịch UBND các cấp của thành phố còn thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định khác của pháp luật có liên quan.

Bảo đảm quyền con người, quyền cơ bản của công dân, công bằng xã hội, phát triển bền vững và giữ gìn bản sắc, giá trị văn hóa của Thủ đô, vùng Thủ đô; không làm ảnh hưởng đến ổn định kinh tế vĩ mô, an toàn tài chính quốc gia; tôn trọng các quy luật thị trường.

Bảo đảm việc vận hành nền hành chính quốc gia thống nhất, thông suốt, hiệu quả; bảo đảm tính công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình và thực hiện có hiệu quả việc kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực gắn với trách nhiệm kiểm tra, thanh tra, giám sát của cơ quan có thẩm quyền; có cơ chế theo dõi, đánh giá, kiểm tra và kịp thời điều chỉnh nội dung phân quyền khi cơ quan, tổ chức, cá nhân được phân quyền thực hiện không hiệu quả các nhiệm vụ, quyền hạn được giao.

“Luật bổ sung quy định mới về nguyên tắc phân quyền và thực hiện nhiệm vụ phân quyền nhằm cụ thể hóa chủ trương của Đảng về tiếp tục đổi mới tổ chức bộ máy nhà nước, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực; đồng thời bảo đảm yêu cầu phát triển Thủ đô nhanh, bền vững, hiện đại, văn minh, có năng lực cạnh tranh trong khu vực và quốc tế”, luật sư Nguyễn Hưng Quang nhấn mạnh.

Về áp dụng pháp luật, Điều 5 Luật Thủ đô 2026 quy định, trường hợp có quy định khác nhau giữa Luật Thủ đô và luật, nghị quyết khác của Quốc hội về cùng một vấn đề thì áp dụng quy định của Luật Thủ đô, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này. Văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết, biện pháp cụ thể để tổ chức, hướng dẫn thi hành các nội dung của Luật Thủ đô, văn bản quy phạm pháp luật được ban hành để thực hiện thẩm quyền được giao trong Luật Thủ đô (văn bản thi hành Luật Thủ đô) được áp dụng trong trường hợp có nhiều văn bản quy phạm pháp luật có quy định khác nhau về cùng một vấn đề.

Luật sư Nguyễn Hưng Quang, Trưởng Văn phòng luật sư NHQuang & Cộng sự, Chủ tịch Trung tâm Hòa giải thương mại quốc tế Việt Nam. Ảnh: N.P

Trường hợp văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước ở Trung ương, bao gồm cả văn bản quy định cơ chế, chính sách áp dụng cho các đối tượng, địa phương khác, ban hành sau ngày Luật Thủ đô, văn bản thi hành Luật Thủ đô có hiệu lực thi hành có quy định cơ chế, chính sách ưu đãi hoặc thuận lợi hơn quy định tại Luật Thủ đô, văn bản thi hành Luật Thủ đô thì việc áp dụng do HĐND thành phố quyết định.

Luật sư Nguyễn Hưng Quang cho biết, để đảm bảo tính khả thi, không xung đột trong thi hành và tổ chức thi hành Luật Thủ đô, Luật quy định rõ nguyên tắc áp dụng quy định của Luật Thủ đô và văn bản quy phạm pháp luật thi hành Luật Thủ đô trong trường hợp có nhiều văn bản quy phạm pháp luật có quy định khác nhau về cùng một vấn đề. Luật giao quyền cho HĐND thành phố được lựa chọn áp dụng quy định của văn bản quy phạm pháp luật ban hành sau có quy định cơ chế, chính sách ưu đãi hoặc thuận lợi hơn quy định tại Luật Thủ đô, văn bản thi hành Luật.

Để Luật Thủ đô 2026 sớm đi vào cuộc sống, UBND thành phố Hà Nội yêu cầu các sở, ban, ngành tập trung thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm như tập trung xây dựng và tham mưu ban hành các văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền của HĐND, UBND và Chủ tịch UBND thành phố, yêu cầu hoàn thành chậm nhất trong tháng 6-2026. Đồng thời, chủ động phối hợp trong quá trình soạn thảo, chịu trách nhiệm về nội dung và tiến độ xây dựng các nghị quyết trình HĐND thành phố, bảo đảm các nghị quyết có hiệu lực cùng thời điểm Luật có hiệu lực.

Bảo Lâm