Nguy cơ bùng phát dịch tay chân miệng, Bộ Y tế kiểm tra thực tế tại TP.HCM

Chủng virus EV71 quay trở lại

Theo TS.BS Nguyễn Vũ Thượng, Phó Viện trưởng Viện Pasteur TP.HCM, từ đầu năm 2026 đến tuần thứ 12, khu vực phía Nam ghi nhận 17.078 ca mắc tay chân miệng, tăng 1,9 lần so với cùng kỳ năm 2025. Bệnh tập trung chủ yếu tại TP.HCM, Đồng Nai, Tây Ninh, Cần Thơ, Đồng Tháp. Đáng chú ý, đã có 8 trường hợp tử vong, trong đó TP.HCM chiếm 4 ca.

Nguyên nhân chính được xác định là sự quay trở lại của chủng virus EV71, chiếm khoảng 56% mẫu dương tính. Đây là chủng virus có độc lực cao, nguy cơ gây bệnh nặng gấp 3 lần so với các chủng khác.

Đoàn công tác Bộ Y tế kiểm tra tình hình điều trị ở Bệnh viện Nhi đồng 2

Theo đánh giá, năm 2026 đang nằm trong chu kỳ gia tăng của bệnh (khoảng 3 năm), kết hợp với sự lưu hành mạnh của EV71 khiến số ca nặng tăng rõ rệt. Nhiều địa phương đã ghi nhận các ca độ 3, độ 4, trong khi năm 2025 hầu như ít gặp.

Đáng lo ngại, môi trường trường học là nơi dễ lây lan khi hệ số lây nhiễm của bệnh từ 1,1 đến 5,5, tức một trẻ bệnh có thể lây cho 1 - 5 trẻ khác. Tuy nhiên, việc phối hợp giữa nhà trường và y tế cơ sở còn hạn chế, nhiều trường có ca bệnh nhưng chưa báo cáo kịp thời.

Ngoài ra, nguồn lực tại tuyến xã, phường vẫn còn thiếu, ảnh hưởng đến công tác kiểm soát dịch. Cùng với đó, dịch sốt xuất huyết cũng đang diễn biến phức tạp, làm gia tăng nguy cơ “dịch chồng dịch”.

TS BS Nguyễn Vũ Thượng - Phó Viện trưởng Viện Pasteur TP.HCM

"Số ca nặng có nguy cơ gia tăng. Nếu ca nặng tăng thì gây quá tải. Chúng ta đã có những bài học trong các đợt dịch bệnh là có những trường hợp tử vong, bởi vì quá tải cũng ảnh hưởng đến chất lượng chăm sóc điều trị. Đây không còn là trách nhiệm của riêng ngành y tế mà cả cộng đồng, ban ngành, chính quyền địa phương dều phải chung tay. Nếu cộng đồng không chung tay thì thực sự rất khó kiểm soát", TS.BS Nguyễn Vũ Thượng nói.

Áp lực lên các bệnh viện tuyến cuối

Tại TP.HCM, địa phương có số ca cao nhất khu vực, từ đầu năm đến nay đã ghi nhận hơn 8.000 ca bệnh, trong đó gần 2.000 ca nhập viện. Số ca tăng 209% so với cùng kỳ và tăng 353% so với trung bình 5 năm. Thành phố đã ghi nhận 332 ổ dịch, trong đó 181 ổ dịch tại trường học. Các bệnh viện tuyến cuối tại TP.HCM cũng ghi nhận số ca tăng liên tục.

Năm nay có nhiều ca tay chân miệng biến chứng nặng

Theo BS Nguyễn Chiến, Bệnh viện Nhi đồng 2, trong 3 tháng đầu năm 2026, tỷ lệ ca nặng chiếm 15 - 16%, mức đáng lo ngại.

Mỗi tuần, bệnh viện đều tiếp nhận ca nặng từ độ 2B đến độ 4, có trường hợp phải lọc máu liên tục. Áp lực điều trị gia tăng buộc bệnh viện phải nâng số giường từ 92 lên 145 - 150 giường, đồng thời xây dựng nhiều kịch bản ứng phó.

"Với kịch bản ca nội trú trên 50 ca bệnh thì gần như chúng tôi sử dụng toàn bộ khoa để trở thành khoa tay chân miệng và chuyển những bệnh truyền nhiễm khác có mức độ lây lan thấp đến những khoa lân cận để nhờ hỗ trợ. Đối với cơ sở vật chất, thuốc men, các trang thiết bị thì đã được dự trù kế hoạch trước đó từ hồi tháng 2. Hiện tại trang thiết bị thì gần như là đầy đủ", BS Chiến cho hay.

Đáng chú ý, theo các chuyên gia, bệnh tay chân miệng hiện không còn mang tính chu kỳ rõ rệt mà phụ thuộc nhiều vào biến đổi virus và yếu tố môi trường.

Năm 2025, EV71 ít xuất hiện nên số ca nặng thấp, nhưng năm nay chủng này quay lại với tỷ lệ cao, làm gia tăng nguy cơ biến chứng.

Tại Đồng Nai, từ đầu năm ghi nhận hơn 2.200 ca, chủ yếu ở trẻ dưới 3 tuổi. Nhiều ca nặng phải thở oxy, lọc máu và đã có một trường hợp tử vong do biến chứng tim mạch.

Trước tình hình dịch gia tăng, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương đánh giá các cơ sở y tế đã chủ động triển khai nhiều biện pháp phòng, chống, song cần tiếp tục nâng cao năng lực thu dung, điều trị, đặc biệt là hồi sức cấp cứu cho bệnh nhi nặng. Đồng thời, phải kiểm soát chặt nguy cơ lây nhiễm trong bệnh viện, nhất là với chủng EV71 có khả năng lây lan nhanh và gây biến chứng nặng.

Thứ trưởng cũng yêu cầu các bệnh viện tăng cường cung cấp thông tin kịp thời cho hệ thống giám sát dịch, phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM và các địa phương để phục vụ truy vết, xử lý ổ dịch tại cộng đồng và trường học.

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương

"Các cơ sở y tế bảo đảm đầy đủ nhân lực, thuốc men, hóa chất và trang thiết bị phục vụ điều trị cũng như khử khuẩn đảm bảo luôn luôn sẵn sàng, dự phòng. Đồng thời cần có sự phối hợp chặt chẽ với CDC, Sở Y tế và các đơn vị chuyên môn như Viện Pasteur TP.HCM để kịp thời được hỗ trợ khi cần thiết", Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương nhấn mạnh.

Bộ Y tế yêu cầu các địa phương tăng cường giám sát, phát hiện sớm và xử lý triệt để ổ dịch; các bệnh viện tuân thủ phác đồ điều trị, chuẩn bị đầy đủ thuốc, vật tư; đồng thời thực hiện nghiêm công tác cách ly, hạn chế lây nhiễm chéo.

Các bệnh viện tuyến cuối tại TP.HCM cũng cần tăng cường hỗ trợ chuyên môn, hội chẩn với tuyến dưới nhằm nâng cao năng lực điều trị, đặc biệt tại y tế cơ sở. Việc chuyển tuyến phải đảm bảo an toàn, đúng quy định, tránh nguy cơ tử vong đáng tiếc.

Kim Dung -CTV Anh Thư/VOV-TP.HCM