Người nộp thuế cần chủ động tra cứu thông tin nghĩa vụ thuế

Ông Đoàn Vĩ Tuyến, Trưởng Thuế thành phố

Thời gian gần đây, nhiều cá nhân có thu nhập từ nhiều nguồn bị truy thu thuế thu nhập cá nhân với số tiền lớn. Ông có thể cho biết nguyên nhân dẫn đến tình trạng này?

Những cá nhân bị truy thu thuế chủ yếu là do có thu nhập từ nhiều nguồn (tiền lương, tiền công, cộng tác,…) từ nhiều cơ quan chi trả nhưng không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế do không tổng hợp để kê khai đầy đủ khi quyết toán. Một số trường hợp hiểu nhầm rằng đã khấu trừ 10% tại nguồn là hoàn thành nghĩa vụ thuế, nhưng theo quy định hiện hành, người nộp thuế vẫn phải tổng hợp tất cả các nguồn thu nhập để thực hiện quyết toán theo biểu lũy tiến. Cá nhân phát sinh số thuế phải nộp nhưng không thực hiện quyết toán đúng hạn, dẫn đến phát sinh tiền chậm nộp và bị truy thu. Bên cạnh đó, vẫn còn một số cá nhân chưa nắm rõ quy định hoặc chủ quan, không theo dõi nghĩa vụ thuế của mình dẫn đến phát sinh nợ thuế...

Hiện nay, tình trạng chậm quyết toán, nợ thuế TNCN vẫn còn xảy ra, chủ yếu ở nhóm cá nhân có nhiều nguồn thu nhập. Tuy nhiên, cơ quan thuế đang tăng cường rà soát, đối chiếu dữ liệu để kịp thời nhắc nhở và xử lý.

Theo quy định hiện hành về quyết toán thuế TNCN, những trường hợp nào bắt buộc cá nhân phải tự quyết toán thuế thay vì ủy quyền cho đơn vị chi trả?

Theo quy định, cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công trực tiếp khai quyết toán thuế TNCN với cơ quan thuế khi có số thuế phải nộp thêm hoặc có số thuế nộp thừa đề nghị hoàn trả hoặc bù trừ vào kỳ khai thuế tiếp theo, trừ các trường hợp, cá nhân được ủy quyền cho đơn vị chi trả, cá nhân có số thuế phải nộp thêm sau quyết toán của từng năm từ 50.000 đồng trở xuống… Cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công ký hợp đồng lao động từ 3 tháng trở lên tại một đơn vị, đồng thời có thu nhập vãng lai ở các nơi khác bình quân tháng trong năm không quá 10 triệu đồng và đã được khấu trừ thuế thu nhập cá nhân theo tỷ lệ 10% nếu không có yêu cầu thì không phải quyết toán thuế đối với phần thu nhập này. Cá nhân được người sử dụng lao động mua bảo hiểm nhân thọ (trừ bảo hiểm hưu trí tự nguyện), bảo hiểm không bắt buộc khác có tích lũy về phí bảo hiểm mà người sử dụng lao động hoặc doanh nghiệp bảo hiểm đã khấu trừ thuế thu nhập cá nhân theo tỷ lệ 10% trên khoản tiền phí bảo hiểm tương ứng với phần người sử dụng lao động mua hoặc đóng góp cho người lao động thì người lao động không phải quyết toán thuế thu nhập cá nhân đối với phần thu nhập này.

Cán bộ thuế hỗ trợ người nộp thuế quyết toán thuế thu nhập cá nhân

Ngoài ra, cá nhân có mặt tại Việt Nam tính trong năm dương lịch đầu tiên dưới 183 ngày, nhưng tính trong 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu tiên có mặt tại Việt Nam là từ 183 ngày trở lên; cá nhân là người nước ngoài kết thúc hợp đồng làm việc tại Việt Nam khai quyết toán thuế với cơ quan thuế trước khi xuất cảnh. Trường hợp cá nhân chưa làm thủ tục quyết toán thuế với cơ quan thuế thì thực hiện ủy quyền cho tổ chức trả thu nhập hoặc tổ chức, cá nhân khác quyết toán thuế theo quy định về quyết toán thuế đối với cá nhân. Trường hợp tổ chức trả thu nhập hoặc tổ chức, cá nhân khác nhận ủy quyền quyết toán thì phải chịu trách nhiệm về số thuế thu nhập cá nhân phải nộp thêm hoặc được hoàn trả số thuế nộp thừa của cá nhân. Cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công đồng thời thuộc diện xét giảm thuế do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn, bệnh hiểm nghèo ảnh hưởng đến khả năng nộp thuế thì không ủy quyền cho tổ chức, cá nhân trả thu nhập quyết toán thuế thay mà phải trực tiếp khai quyết toán với cơ quan thuế theo quy định.

Việc quản lý thu nhập từ nhiều nguồn hiện nay được cơ quan thuế kiểm soát ra sao? Hệ thống dữ liệu liên thông có vai trò như thế nào trong việc phát hiện chênh lệch và truy thu?

Hiện nay, cơ quan thuế quản lý thu nhập của cá nhân thông qua dữ liệu kê khai từ các tổ chức chi trả thu nhập; thông tin từ ngân hàng, sàn thương mại điện tử, nền tảng số, các đơn vị trung gian thanh toán, vận chuyển; hệ thống cơ sở dữ liệu điện tử liên thông về thông tin mã định dân/căn cước công dân. Nhờ đó, cơ quan thuế có thể tổng hợp đầy đủ TNCN, cũng như thông tin về việc người phụ thuộc có được đăng ký giảm trừ trùng nhau hay không, từ đó phát hiện các trường hợp kê khai thiếu, kê khai sai để yêu cầu điều chỉnh hoặc truy thu theo quy định.

Với các trường hợp bị truy thu số tiền lớn, cơ quan thuế có cơ chế hỗ trợ nào để giảm áp lực tài chính cho người nộp thuế?

Điều 47 Hiến pháp năm 2013 quy định rõ: “Mọi người dân có nghĩa vụ nộp thuế theo luật định.” Mỗi công dân khi phát sinh các khoản thu nhập theo quy định đều có trách nhiệm kê khai và nộp thuế đầy đủ, đúng thời hạn. Đây là trách nhiệm công dân đối với Nhà nước và cộng đồng xã hội.

Thực tế, cá nhân có thu nhập tiền lương, tiền công từ nhiều nguồn, không thuộc diện được ủy quyền quyết toán thuế, khi được cơ quan chi trả cấp chứng từ khấu trừ là đã được biết về các thông tin liên quan đến thuế TNCN của mình. Để hỗ trợ người nộp thuế trong quyết toán thuế TNCN, Thuế thành phố và các thuế cơ sở trực thuộc đã tổ chức nhiều hội nghị tập huấn hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc cho người nộp thuế; giải đáp khó khăn thông qua kênh giải đáp tại cơ quan thuế, trên các trang mạng xã hội…

Liên quan đến cơ chế hỗ trợ, người nộp thuế có thể nộp dần số tiền thuế nợ theo quy định tại Điều 66 Thông tư số 80/2021/TT-BTC ngày 29/9/2021 của Bộ Tài chính. Theo đó, số tiền thuế nợ được nộp dần là số tiền thuế nợ tính đến thời điểm người nộp thuế đề nghị nộp dần nhưng không vượt quá số tiền nợ thuế có bảo lãnh của tổ chức tín dụng... Nói cách khác là người nộp thuế được nộp dần tiền thuế nợ trong thời hạn không quá 12 tháng và phải trong thời gian thư bảo lãnh có hiệu lực.

Người nộp thuế được hỗ trợ thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân

Từ thực tế trên, cơ quan thuế có những khuyến cáo gì để người nộp thuế hạn chế được rủi ro bị truy thu và xử phạt trong các kỳ quyết toán tới?

Để hạn chế rủi ro bị truy thu và xử phạt, cơ quan thuế khuyến nghị cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công, chủ động tổng hợp toàn bộ thu nhập trong năm, kể cả từ các nguồn nhỏ lẻ; xác định rõ mình có thuộc diện tự quyết toán hay không; thực hiện quyết toán đúng thời hạn quy định; lưu giữ chứng từ khấu trừ thuế TNCN.

Đồng thời, chủ động tra cứu thông tin và sử dụng các ứng dụng hỗ trợ của ngành thuế, như: eTax Mobile, để theo dõi nghĩa vụ thuế. Khi có vướng mắc, cần liên hệ sớm cơ quan thuế để được hướng dẫn, tránh phát sinh vi phạm.

Xin cảm ơn ông!

Hoàng Loan (thực hiện)