Người nông dân xuất sắc và ước mơ 'giáo dục sinh thái' cho mọi lứa tuổi

Anh Vũ Văn Quân với niềm đam mê cá Koi.

Là một hội viên tích cực của Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam, nhận được sự đồng hành và tư vấn kỹ thuật từ các chuyên gia đầu ngành, anh Quân không chỉ làm giàu cho gia đình mà còn đang đau đáu ấp ủ một ước mơ lớn lao là biến những thành quả thực tế thành một không gian giáo dục trải nghiệm sinh thái, một học viện xanh ngoài trời dành cho mọi lứa tuổi. Khát vọng này đã nhận được sự quan tâm và ủng hộ mạnh mẽ từ Trung ương Hiệp hội. Mới đây, trong chuyến thăm trực tiếp trang trại, Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam, ông Hà Phúc Mịch đã bày tỏ sự vui mừng, đánh giá cao và dành những lời động viên sâu sắc cho người nông dân trẻ đầy nhiệt huyết này.

Khởi nghiệp sinh thái từ triết lý “thuận tự nhiên”

Bước vào không gian trang trại rộng 10 ha được quy hoạch khoa học của anh Quân tại Hải Phòng, ấn tượng đầu tiên là hệ thống 15 ao nuôi cá Koi đủ mọi kích cỡ với dòng nước sạch tuần hoàn và khu chăn nuôi an toàn sinh học. Để có được cơ ngơi bề thế như ngày hôm nay, chàng thanh niên này đã trải qua một hành trình bền bỉ, kiên trì bám đất, bám làng bằng phương châm lấy ngắn nuôi dài.

Xuất phát điểm từ mô hình nuôi gà chọi quy mô nhỏ, anh Quân đã chủ động thuê lại những diện tích ruộng trũng canh tác kém hiệu quả tại địa phương để cải tạo. Thời gian đầu, anh tập trung nuôi các loài cá truyền thống và cá vàng thả bể. Dù mô hình này đem lại hiệu quả cao hơn cấy lúa thuần túy, nhưng anh sớm nhận ra những hạn chế về mặt nhân lực và giá trị kinh tế chưa thực sự bứt phá.

Qua quá trình tự học và tiếp cận thông tin khoa học kỹ thuật, anh phát hiện thị trường cá cảnh cao cấp, đặc biệt là cá Koi Nhật Bản, đang có nhu cầu rất lớn nhưng nguồn cung sinh sản tại miền Bắc lại khan hiếm. Không ngại thử thách, anh Quân bắt tay vào nuôi thử nghiệm. Thắng lợi từ những lứa cá đầu tiên là bệ phóng để anh mạnh dạn nhập khẩu cá Koi giống chất lượng cao từ Nhật Bản về nuôi và nhân giống quy mô lớn, hình thành nên thương hiệu trang trại cá Koi “Quân Lực” uy tín.

Đối với nông nghiệp hữu cơ, môi trường là yếu tố quyết định. Anh Quân chia sẻ rằng cá Koi là loài cực kỳ nhạy cảm. So với cá truyền thống, chúng đòi hỏi môi trường nước sạch tuyệt đối và chế độ dinh dưỡng khắt khe. Thức ăn phải bảo đảm giàu đạm tự nhiên, canxi và khoáng chất thì cá mới khỏe mạnh và lên màu sắc nét.

TSKH. Hà Phúc Mịch – Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam đến thăm và làm việc tại trang trại cá koi của anh Vũ Văn Quân.

Mạng lưới trang trại thành viên: Sáng lập liên kết vì hệ sinh thái bền vững

Đúng với tôn chỉ mục đích của Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam về việc bảo vệ môi trường và tạo ra chuỗi giá trị an toàn, anh Vũ Văn Quân không dừng lại ở quy mô hộ gia đình mà đã đứng ra sáng lập, quy tập các trang trại thành viên tại Hải Phòng và các vùng lân cận để tạo nên một mạng lưới sản xuất nông nghiệp sạch vững chắc. Tầm nhìn của anh là kết nối sức mạnh cộng đồng, định hướng tất cả các trang trại thành viên cùng thực hành theo một quy chuẩn nghiêm ngặt về canh tác, nuôi trồng thuận tự nhiên, tuyệt đối đảm bảo an toàn thực phẩm và giữ gìn hệ sinh thái môi trường.

Trong mạng lưới liên kết đa dạng này, mỗi thành viên đảm nhận một thế mạnh chuyên biệt, từ các trang trại chuyên độc canh tôm, cua vùng nước lợ, cho đến các mô hình nuôi ếch, cá nước ngọt thương phẩm chất lượng cao.

Với vai trò người sáng lập và điều phối, anh Quân định hướng luân chuyển tư duy kinh tế tuần hoàn vào từng mô hình. Riêng tại tổng hành dinh 10 ha của mình, bên cạnh đàn gà chọi và cá Koi, anh Quân đã chủ động nuôi thêm phân khúc lợn sạch theo hướng an toàn sinh học để hoàn thiện mảnh ghép chăn nuôi gia súc.

Nguồn thức ăn cho đàn lợn sạch được phối trộn tỉ mỉ từ nông sản hữu cơ, kết hợp men vi sinh để tăng sức đề kháng tự nhiên, loại bỏ hoàn toàn kháng sinh công nghiệp. Việc ứng dụng công nghệ vi sinh trong quản lý chuồng lợn giúp phân hủy chất thải tại chỗ, triệt tiêu mùi hôi một cách triệt để.

Đặc biệt, bài toán chi phí thức ăn giàu đạm cho chuỗi liên kết, từ cá Koi, gà chọi, đàn lợn sạch cho đến các trang trại thành viên nuôi ếch, tôm, cua, đều tìm thấy câu trả lời từ mô hình sản xuất sâu canxi tức ấu trùng ruồi lính đen của anh Quân. Quy trình tuần hoàn diễn ra khép kín và nhịp nhàng khi phế phẩm hữu cơ từ nông nghiệp thu gom về làm thức ăn cho sâu, nguồn sâu tươi hoặc sấy khô giàu đạm trở thành nguồn dinh dưỡng sạch thượng hạng cho vật nuôi, còn phân sâu và chất thải chuồng trại sau khi xử lý men vi sinh lại quay vòng về bón cho cây trồng, chống bạc màu đất.

Trung bình mỗi tháng, trang trại sản xuất từ 10 đến 15 tấn sâu canxi. Mô hình này không chỉ giúp toàn mạng lưới giảm tối đa chi phí đầu vào, tối ưu biên lợi nhuận khoảng 2 tỷ đồng mỗi năm, mà quan trọng hơn là hóa giải triệt để áp lực chất thải lên môi trường đất và nguồn nước của địa phương.

TSKH. Hà Phúc Mịch- Chủ tịch VOAA và ông Trần Xuân Việt - Phó Chủ tịch VOAA trao Quyết định kết nạp hội viên cho các ông Vũ Văn Quân và Trần Văn Đông.

Ấp ủ ước mơ về một “Học viện xanh” cho mọi lứa tuổi

Đạt được những thành tựu lớn về kinh tế và tạo dựng được mạng lưới liên kết uy tín, nhưng đối với một nông dân trẻ mang tư duy thời đại, anh Vũ Văn Quân vẫn còn một trăn trở lớn chưa thực hiện được. Đó là kế hoạch mở rộng mô hình trang trại hiện tại thành một mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch sinh thái trải nghiệm thực tế, biến nơi đây thành một học viện xanh ngoài trời dành cho tất cả mọi người, từ các cháu học sinh nhỏ tuổi cho đến người trưởng thành.

Anh Quân bộc bạch, bản thân anh nhiều lần trăn trở khi chứng kiến thế hệ trẻ thời đại số bị bao bọc giữa những bức tường bê tông, dần mất đi sợi dây kết nối với tự nhiên. Nhiều em có thể thuộc lòng lý thuyết sinh học trên sách vở nhưng lại mơ hồ không phân biệt nổi các loại cây, chưa từng biết cách canh tác, kỹ thuật chăm sóc đàn lợn, cho tôm cua ăn hay trồng trọt một nhánh rau thuận tự nhiên là như thế nào. Không chỉ trẻ em, ngay cả những người lớn sống tại thành thị cũng đang thiếu đi không gian thực hành, trải nghiệm và chữa lành từ nông nghiệp thuần khiết.

Trong tầm nhìn tương lai, anh Quân mong muốn xây dựng các tuyến trải nghiệm thực tế phân cấp khoa học dựa trên nền tảng sản xuất đa dạng của trang trại mình và các thành viên. Đối với trẻ nhỏ và học sinh các cấp từ Tiểu học, Trung học cơ sở đến Trung học phổ thông, ý tưởng của anh là tạo không gian tương tác trực quan sinh động để các em nhận biết thế nào là nông nghiệp hữu cơ, học cách trồng trọt, phân biệt các loại cây, tự tay gieo những mầm rau sạch, tìm hiểu quy trình chăm sóc vật nuôi và cho cá Koi ăn. Đặc biệt, các em sẽ được tận mắt quan sát chuỗi tuần hoàn sâu canxi xử lý rác hữu cơ để hiểu sâu sắc về việc giữ gìn hệ sinh thái và bảo vệ môi trường. Đối với người trưởng thành và các gia đình, học viện xanh sẽ là nơi họ được thực hành quy trình ủ phân vi sinh, kỹ thuật chăn nuôi hữu cơ hạn chế chất thải, tìm lại sự cân bằng khi hòa mình vào thiên nhiên và trân trọng hơn giá trị của lao động nông nghiệp.

Sự đồng hành của Hiệp hội và trợ lực từ chính quyền địa phương

Để hiện thực hóa ước mơ lớn lao này, anh Vũ Văn Quân luôn mong mỏi được thực hiện cùng sự sát cánh của các chuyên gia đầu ngành về nông nghiệp hữu cơ. Điểm tựa vững chắc nhất cho khát vọng của anh chính là sự quan tâm, đồng hành sát sao từ phía Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam.

Mới đây, trang trại của anh Quân tại Hải Phòng đã vinh dự được đón tiếp ông Hà Phúc Mịch, Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam đến thăm và làm việc. Trong không khí vui vẻ, cởi mở, Chủ tịch Hà Phúc Mịch đã trực tiếp đi tham quan các phân khu ao nuôi cá Koi, khu chăn nuôi lợn, gà an toàn sinh học, khu nuôi sâu canxi tuần hoàn và đánh giá rất cao tư duy làm nông nghiệp văn minh, bài bản của chàng trai trẻ.

Chứng kiến cơ ngơi và lắng nghe những lời tâm sự, ý chí quy tập mạng lưới các trang trại thành viên cùng định hướng ấp ủ của anh Quân về mô hình du lịch trải nghiệm giáo dục sinh thái cho mọi lứa tuổi, Chủ tịch Hà Phúc Mịch đã vô cùng phấn khởi. Ông ghi nhận sự đóng góp tích cực của anh Quân với tư cách là một hội viên xuất sắc, đồng thời khẳng định mô hình kinh tế tuần hoàn khép kín cùng tinh thần kiến tạo chuỗi liên kết sạch tại trang trại hoàn toàn đúng đắn, đi đúng tôn chỉ mục đích của Hiệp hội và cần được nhân rộng. Ông cũng khích lệ anh Quân tiếp tục kiên trì, không ngừng sáng tạo để sớm biến ước mơ học viện xanh ngoài trời thành hiện thực.

Trao đổi về chiến lược tái cơ cấu ngành nông nghiệp địa phương, đặc biệt là tư duy làm nông nghiệp gắn với hệ sinh thái du lịch của những người trẻ, ông Phạm Văn Định, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Kiến Hưng cho biết, hiện nay địa phương đang ở trong quá trình chuyển đổi căn bản từ một xã thuần nông sang phát triển công nghiệp và thương mại dịch vụ. Nhìn từ bài học thực tế từ các xã bạn, vốn là nơi sản xuất lúa chủ yếu nhưng giờ đây toàn bộ diện tích đất nông nghiệp hầu như đã chuyển đổi sang công nghiệp, xã Kiến Hưng xác định việc chuyển đổi từ nông nghiệp sang thương mại dịch vụ, trong đó lấy trọng tâm là tái cơ cấu ngành nông nghiệp từ sản xuất thuần túy sang mô hình gắn với dịch vụ là hướng đi ưu tiên hàng đầu trong giai đoạn mới. Định hướng này đã được cụ thể hóa trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2025–2026 với việc xây dựng từ một đến hai mô hình thí điểm ban đầu và tính toán nhân rộng thêm nhiều mô hình hiệu quả trong thời gian tới.

Ông Phạm Văn Định chia sẻ thêm, trong hướng đi chung của địa phương, trên cơ sở đề xuất mang tính đột phá của anh Vũ Văn Quân về việc thành lập Hợp tác xã tích tụ ruộng đất để phát triển nông nghiệp kết hợp du lịch trải nghiệm sinh thái, chính quyền đã ngay lập tức vào cuộc đồng hành. Bước đầu tiên, địa phương đã hướng dẫn và hỗ trợ chuyển đổi thành công mô hình từ sản xuất hộ gia đình nhỏ lẻ sang mô hình kinh tế tập thể. Hiện tại, chính quyền xã đang tích cực hướng dẫn Hợp tác xã hoàn thiện các thủ tục đất đai cần thiết, thực hiện tích tụ ruộng đất để chuyển đổi từ đất nông nghiệp thuần túy sang đất hỗn hợp. Trên nền tảng này, địa phương sẽ phê duyệt quy hoạch tổng thể ruộng đất, tạo hành lang pháp lý thông thoáng để vừa đảm bảo hoạt động canh tác, vừa có không gian xây dựng hạ tầng kỹ thuật, đường đi lối lại phục vụ cho các hoạt động dịch vụ và đón khách trải nghiệm sau này.

Theo lãnh đạo xã Kiến Hưng, đây là một ý tưởng tuyệt vời và nhận được sự ủng hộ rất cao từ phía địa phương. Thực tế đã chứng minh mô hình này không chỉ giúp bà con nông dân có thêm nguồn thu nhập đa dạng từ chính mảnh ruộng, bờ ao của mình mà còn tạo ra một hệ sinh thái cảnh quan tuyệt đẹp để phát triển ngành du lịch trải nghiệm sinh thái. Việc biến một không gian sản xuất thuần túy thành môi trường giáo dục trực quan, chào đón mọi lứa tuổi về trải nghiệm thực tế chính là đích đến của nông nghiệp sinh thái. Mô hình hạt nhân này vừa khai thác tối đa tiềm năng đất đai, vừa giải quyết việc làm cho lao động địa phương, đồng thời từng bước dịch chuyển tư duy sản xuất nông nghiệp thuần túy thành tư duy kinh tế nông nghiệp đa giá trị.

Sự động viên kịp thời của Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam cùng sự đồng hành sát sao của chính quyền địa phương chính là nguồn động lực to lớn, tiếp thêm sức mạnh để người nông dân xuất sắc Vũ Văn Quân vững bước trên hành trình kiến tạo một di sản giáo dục sinh thái vô giá cho thế hệ tương lai trên đất Cảng.

DUY MẠNH