Người nổi tiếng không hẳn là người hạnh phúc và doanh nhân cũng vậy

Ánh đèn sân khấu: Nơi mọi thứ đều sáng… trừ bên trong

Một cách nào đó mà không ít người tin rằng: Nếu tôi đủ thành công, tôi sẽ đủ hạnh phúc, và nếu chưa hạnh phúc thì có lẽ là vì tôi chưa đủ thành công.

Niềm tin này không chỉ phổ biến với các ngôi sao giải trí mà còn len lỏi rất sâu trong thế giới doanh nhân, nơi người ta nhìn vào những bảng doanh thu, những vòng gọi vốn hay những giải thưởng danh giá rồi mặc định rằng phía sau đó là một đời sống viên mãn.

Tuy nhiên, thực tế lại phức tạp hơn nhiều, bởi các nghiên cứu tâm lý cho thấy những người hoạt động trong môi trường áp lực cao và có mức độ phơi bày trước công chúng lớn - như nghệ sĩ hay doanh nhân - lại có nguy cơ cao hơn về trầm cảm, lo âu và kiệt sức. Điều này không phải vì họ yếu đuối, mà vì họ đang sống trong một trạng thái rất đặc biệt: Luôn bị quan sát, luôn bị đánh giá, và luôn phải “đúng”. Và theo một cách nào đó, doanh nhân cũng đang sống dưới ánh đèn sân khấu của riêng mình.

Khi bạn trở thành “một sản phẩm” thay vì một con người

Một trong những áp lực lớn nhất của sự nổi tiếng là cảm giác bị “vật hóa”, tức là bị nhìn như một sản phẩm thay vì một con người, và điều này nghe có vẻ xa lạ cho đến khi bạn nhận ra nó cũng đang diễn ra với doanh nhân.

Khi họ bắt đầu thành công, họ dần không còn chỉ là chính họ nữa mà trở thành “CEO của công ty X”, “người sáng lập startup Y”, hay “gương mặt đại diện của thương hiệu Z”, tức là trở thành một biểu tượng. Mà biểu tượng thì không được phép yếu đuối, không được phép sai, và cũng không được phép mệt. Vì vậy, một khoảng cách dần hình thành giữa con người thật và hình ảnh công chúng. Khoảng cách này, nếu không được nhận diện, sẽ trở thành một dạng cô đơn rất tinh vi, nơi bạn được rất nhiều người biết đến nhưng lại rất ít người thực sự hiểu bạn.

Những người khi càng đạt được thành quả, họ càng dễ rơi vào trạng thái “vậy rồi sao nữa?”, bởi ban đầu mục tiêu rất rõ ràng - đạt doanh thu X, mở rộng quy mô Y, đạt vị thế Z - nhưng khi những mục tiêu đó lần lượt được hoàn thành, một câu hỏi mới xuất hiện: “Rồi sao nữa?”.

Nếu không có một hệ quy chiếu nội tâm đủ vững, doanh nhân rất dễ rơi vào vòng lặp của việc liên tục đặt ra mục tiêu mới chỉ để lấp đầy khoảng trống cũ, giống như uống nước biển để giải khát - càng uống càng khát.

Cái giá của việc luôn phải “tỏa sáng”

Một người bình thường có thể nói “hôm nay tôi không ổn” mà không ai quá ngạc nhiên, nhưng một doanh nhân thì khác, bởi họ là người ra quyết định, là người giữ tinh thần cho cả đội và là người mà mọi người nhìn vào khi có khủng hoảng.

Chính vì vậy, việc thừa nhận “tôi đang không ổn” đôi khi trở thành một điều xa xỉ, và thay vào đó họ chọn cách “ổn một cách chuyên nghiệp”, tức là vẫn mỉm cười trong cuộc họp, vẫn truyền cảm hứng trong bài phát biểu và vẫn đưa ra quyết định nhanh chóng, dứt khoát. Tuy nhiên, bên trong có thể là một hệ thần kinh đang quá tải, một trái tim đang mệt và một tâm trí không có chỗ để nghỉ, và khi trạng thái này kéo dài, cái giá phải trả sẽ không còn nhỏ nữa.

Sự tỏa sáng, nếu không được cân bằng, có thể trở thành một dạng tiêu hao, và trong thế giới giải trí người ta gọi đó là “kiệt sức dưới ánh đèn sân khấu”, còn trong thế giới doanh nhân nó có thể mang những cái tên khác như: Kiệt sức, mất động lực hoặc đơn giản là “không còn thấy vui nữa”.

Điều đáng nói là những trạng thái này thường không đến một cách đột ngột mà tích tụ rất chậm qua từng ngày, từ một giấc ngủ không đủ, một quyết định khó khăn, một cuộc họp căng thẳng cho đến một nỗi lo chưa được giải quyết. Rồi đến một lúc, bạn vẫn đang làm mọi thứ “đúng”, nhưng bên trong lại không còn cảm thấy “đúng” nữa, và đó chính là dấu hiệu tinh tế nhất của sự lệch pha giữa bên ngoài và bên trong.

Một con người vẫn cảm thấy bình an, vẫn kết nối được với chính mình và vẫn tìm thấy niềm vui trong những điều giản dị
thì đó có lẽ là một dạng thành công sâu sắc hơn bất kỳ con số nào.

Hạnh phúc không đến từ việc được nhìn thấy, mà từ việc được là chính mình

Nếu sự nổi tiếng và thành công không đảm bảo hạnh phúc, thì điều gì có thể? Một trong những yếu tố cốt lõi, theo nhiều nghiên cứu tâm lý, chính là cảm giác được là chính mình - không phải phiên bản hoàn hảo mà là phiên bản chân thật.

Tuy nhiên, điều này lại không hề đơn giản trong bối cảnh doanh nhân, bởi để “là chính mình”, bạn cần có những không gian mà ở đó bạn không cần phải đóng vai, không cần phải mạnh mẽ, không cần phải biết hết mọi thứ và cũng không cần phải là người truyền cảm hứng, mà chỉ cần là một con người. Và nghịch lý nằm ở chỗ: Càng thành công, những không gian như vậy lại càng trở nên hiếm hoi nếu bạn không chủ động tạo ra chúng.

Xây dựng “hệ sinh thái hạnh phúc” cho chính mình

Nếu doanh nghiệp cần một hệ sinh thái để phát triển bền vững, thì doanh nhân cũng cần một “hệ sinh thái hạnh phúc” cho chính mình, nơi họ có thể được nạp lại năng lượng thay vì liên tục tiêu hao.

Hệ sinh thái này có thể bao gồm những mối quan hệ nơi bạn được lắng nghe mà không bị đánh giá, những khoảng thời gian mà bạn không cần phải “tạo giá trị” mà chỉ cần được nghỉ, cũng như những thực hành giúp bạn quay về với cơ thể như thiền, vận động hoặc đơn giản là hít thở có ý thức.Và đôi khi, đó còn là sự hỗ trợ từ một người coach, không phải để giúp bạn thành công hơn, mà để giúp bạn không đánh mất mình trong chính hành trình thành công đó.

Chúng ta không cần phải chọn giữa thành công và hạnh phúc, nhưng chúng ta cần hiểu rằng chúng đến từ hai hướng khác nhau, bởi thành công là hành trình mở rộng ra bên ngoài - đạt được, xây dựng và chinh phục - trong khi hạnh phúc lại là hành trình quay vào bên trong - hiểu mình, chấp nhận mình và kết nối với chính mình. Vì vậy, vấn đề không nằm ở việc bạn có bao nhiêu, mà nằm ở việc bạn có còn cảm thấy “đủ” hay không, và đây là một câu hỏi mà không một bảng doanh thu nào có thể trả lời thay bạn.

(*) Chuyên gia Sức khỏe Thân - Tâm - Trí (Holistic Wellness Coach)

Nguyễn Thế Mai Chi (*)