Người lớn có cần phải học nói?

Nhiều người vẫn nghĩ học nói là chuyện của trẻ nhỏ, của những lớp kỹ năng mềm, của người làm MC hay bán hàng. Nhưng thực tế, trong từng cuộc họp, từng buổi trò chuyện gia đình hay một lời khuyên dành cho con cái, cách chúng ta lựa chọn từ ngữ, cách chúng ta đặt câu, thậm chí là cách chúng ta im lặng... đều mang ý nghĩa rất khác nhau.

Chị Phạm Thu Hồng, hiện đang làm việc tại Công ty BĐS Tân Thời Đại, là người hiểu rõ điều đó hơn ai hết. Công việc của chị không chỉ là giới thiệu sản phẩm, mà còn là thuyết phục khách hàng đặt niềm tin vào một quyết định lớn. Chị chia sẻ, có thời điểm chị nói rất nhiều nhưng khách hàng vẫn từ chối, bởi “nói nhiều” không đồng nghĩa với “nói đúng”. Sau đó, chị bắt đầu học cách lắng nghe nhiều hơn, chọn lọc thông tin và sử dụng ngôn ngữ phù hợp với từng khách hàng, ngoài ra chị còn tham gia các khóa học rèn luyện kỹ năng nói. Có người cần sự chắc chắn, có người cần sự cảm thông, có người lại cần những con số rõ ràng. Khi biết “nói đúng lúc, đúng người”, công việc của chị dần thay đổi. Những cuộc trò chuyện không còn là áp lực bán hàng, mà trở thành sự kết nối khi chị biết mình cần phải nói đúng, nói đủ. Và chính sự thay đổi trong cách nói đã giúp chị giữ chân được nhiều khách hàng hơn cả những lời quảng cáo.

Khi những cuộc trò chuyện không còn là áp lực bán hàng, chị Phạm Thu Hồng đã kết nối thành công với nhiều khách hàng hơn.

Trong một môi trường hoàn toàn khác, Đại úy Trương Đức Thắng, cán bộ Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an tỉnh Thanh Hóa, lại xem kỹ năng nói như một “công cụ nghiệp vụ”. Công việc của anh không chỉ là đấu tranh với tội phạm, mà còn thường xuyên tham gia tuyên truyền, phổ biến pháp luật về phòng, chống ma túy cho người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên.

Kỹ năng nói là “công cụ nghiệp vụ” của Đại úy Trương Đức Thắng.

Anh Thắng cho biết: “Nếu nói bằng những điều luật khô cứng, người nghe sẽ khó tiếp nhận. Nhưng khi mình biết cách chuyển tải bằng những câu chuyện thật, những ví dụ gần gũi, thì người dân sẽ dễ hiểu và nhớ lâu hơn. Kỹ năng nói không chỉ giúp mình truyền đạt thông tin, mà còn giúp thay đổi nhận thức của người nghe. Vì thế, việc rèn luyện kỹ năng nói là rất cần thiết, nhất là với những người làm công tác tuyên truyền như chúng tôi”. Với anh, mỗi lời nói không chỉ là lời giải thích, mà còn có thể là ranh giới giúp một người trẻ tránh xa tệ nạn.

Còn với chị Đào Thị Xuân, cán bộ của Công ty bảo hiểm Manulife Việt Nam, kỹ năng nói lại mang một ý nghĩa rất riêng - không chỉ trong công việc mà còn trong gia đình. Làm trong lĩnh vực bảo hiểm, chị hiểu rằng khách hàng không mua một sản phẩm, họ đang gửi gắm niềm tin vào tương lai. Vì thế, lời nói phải đủ chân thành, rõ ràng và tạo được sự an tâm. Nhưng điều chị trăn trở nhiều hơn lại nằm ở những câu chuyện rất đời thường: cách nói chuyện với con gái đang tuổi lớn.

Kỹ năng nói không chỉ phục vụ công việc, đó còn là cách để chị Đào Thị Xuân trò chuyện với các thành viên trong gia đình.

Chị Xuân tâm sự, ngoài việc rèn luyện kỹ năng nói để phục vụ công việc, chị còn cố gắng dùng chính những lời nói hàng ngày để chia sẻ, đồng hành cùng con. Không phải lúc nào cũng là những lời dạy dỗ, mà đôi khi chỉ là những câu chuyện nhỏ, những cách hỏi han nhẹ nhàng để con cảm thấy được lắng nghe. Với chị, học nói không phải để nói hay, mà là để giữ được sự kết nối - với khách hàng và với chính gia đình mình.

Không khó để nhận ra, nhu cầu “học nói” của người lớn đang ngày càng rõ ràng hơn, khi nhiều trung tâm đào tạo kỹ năng ra đời, mở những lớp học dành riêng cho người trưởng thành. Ở đó, học viên không chỉ được chỉnh sửa giọng nói, luyện phát âm hay cách nhấn nhá câu chữ, mà còn được học cách giao tiếp trong từng hoàn cảnh cụ thể: nói trong công việc, nói trước đám đông, nói để thuyết phục hay đơn giản là nói để lắng nghe và chia sẻ. Nhiều người đến lớp ban đầu chỉ mong tự tin hơn khi trình bày, nhưng sau một thời gian lại có thể đứng trên sân khấu, trở thành những MC dẫn chương trình chuyên nghiệp - điều mà trước đây họ chưa từng nghĩ tới. Những lớp học ấy không chỉ dạy kỹ năng, mà còn giúp người lớn “học lại” cách sử dụng ngôn ngữ một cách có ý thức và hiệu quả hơn để phục vụ công việc và cuộc sống.

Tuy nhiên, không phải ai cũng có điều kiện tham gia các khóa học bài bản. Thực tế, việc rèn luyện kỹ năng nói hoàn toàn có thể bắt đầu từ những điều rất nhỏ trong cuộc sống hàng ngày. Đó là tập thói quen nói chậm lại, rõ ràng hơn thay vì vội vàng, là học cách lắng nghe trọn vẹn trước khi phản hồi, là thử diễn đạt cùng một ý theo nhiều cách khác nhau để tìm ra cách phù hợp nhất. Người lớn cũng có thể tự luyện bằng cách đọc sách thành tiếng, ghi âm lại giọng nói của mình để điều chỉnh, hoặc đơn giản là chủ động tham gia các cuộc trò chuyện, chia sẻ nhiều hơn thay vì im lặng. Quan trọng nhất, không phải là nói thật hay ngay từ đầu, mà là kiên trì sửa từng chút một. Bởi cũng giống như bất kỳ kỹ năng nào khác, “biết nói” là bản năng, nhưng “nói tốt” luôn là một hành trình học hỏi không có điểm dừng.

Chúng ta có thể thấy, ngôn ngữ không chỉ là công cụ, mà là “chìa khóa”. Chìa khóa để mở ra cơ hội trong công việc, để thay đổi nhận thức trong cộng đồng và để giữ gìn những mối quan hệ gần gũi nhất. Người lớn có cần phải học nói? Có lẽ câu trả lời nằm ở chính những khoảnh khắc đời thường: khi một lời nói khiến người khác hiểu mình hơn, khi một câu nói giúp xoa dịu mâu thuẫn, hay khi một cách diễn đạt đúng lúc có thể thay đổi cả một quyết định. Học nói, suy cho cùng, không phải là học để trở nên hoa mỹ, mà là học cách dùng ngôn ngữ một cách có ý thức, có trách nhiệm và có trái tim.

Và biết đâu, khi chúng ta học cách nói tốt hơn, cũng là lúc chúng ta học được cách sống tinh tế hơn - với người khác, và với chính mình.

Lương Lương