Người có uy tín trẻ kể chuyện 'gỡ nút' mâu thuẫn ở làng Thổ

Một góc xóm Mới Lập xã Nghĩa Lâm nhìn từ trên cao. Ảnh: NVCC

Từ chàng trai đi làm thuê đến Người có uy tín

Sáng 12/8, tại buổi gặp mặt Người có uy tín tiêu biểu trong đồng bào DTTS năm 2026 do tỉnh Nghệ An tổ chức, anh Nguyễn Văn Huấn kể những câu chuyện rất đời thường ở xóm Mới Lập (xã Nghĩa Lâm).

Đó là những lần hòa giải tranh chấp đất đai, tháo gỡ bất hòa gia đình, vận động người dân chấp hành pháp luật, cùng các đoàn thể giữ gìn an ninh trật tự và đoàn kết cộng đồng.

Huấn sinh năm 1989, từng lăn lộn mưu sinh nhiều năm làm thuê ở các tỉnh phía Nam. Những năm tháng xa quê khiến anh nhận ra mình vẫn muốn trở về nơi sinh ra, lập nghiệp và gắn bó với bà con.

Năm 2015, Huấn bắt đầu tham gia hoạt động ở xóm với vai trò đoàn viên. Từ những công việc nhỏ, anh dần tạo được niềm tin bằng sự nhiệt tình, trách nhiệm và tinh thần dám nghĩ, dám làm.

Năm 2019, Huấn được tín nhiệm bầu làm Làng trưởng và Người có uy tín tại Làng Nhâm; đến năm 2021, anh được bầu làm Bí thư Chi bộ kiêm Làng trưởng Làng Nhâm, xã Nghĩa Yên cũ. Từ 1/7/2026, sau sáp nhập 3 xóm Làng Nhâm, Sơn Thượng và Mới Lập thành xóm Mới Lập, anh được tin tưởng giao trọng trách là Bí thư Chi bộ, Trưởng xóm.

Người có uy tín Nguyễn Văn Huấn (xóm Mới Lập, xã Nghĩa Lâm) trao đổi ý kiến tại buổi gặp mặt Người có uy tín tiêu biểu trong đồng bào DTTS năm 2026 do UBND tỉnh Nghệ An tổ chức sáng 12/8. Ảnh: Thanh Hải

Nhận thấy tiềm năng của vùng đất bán sơn địa, Huấn cùng cán bộ, đảng viên vận động người dân duy trì những cây trồng phù hợp như keo, mía, ổi. Hiện nay, diện tích cây ổi là 74ha, cây keo 256ha, cây mía 43ha.

Nhưng với Huấn, phát triển kinh tế chỉ là một phần. Muốn làng xóm phát triển bền vững, trước hết phải giữ được sự đoàn kết.

“Người có uy tín muốn nói dân tin, làm dân theo thì trước hết mình phải gương mẫu, chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước”, Huấn chia sẻ.

Đó cũng là nguyên tắc anh áp dụng khi đứng ra hòa giải mâu thuẫn trong cộng đồng.

“Lý” để dân hiểu, “tình” để dân nghe

Theo Huấn, ở khu dân cư, những mâu thuẫn nhỏ nếu không được phát hiện, giải quyết sớm rất dễ trở thành chuyện lớn.

“Muốn hòa giải được thì mình phải hiểu người dân, hiểu hoàn cảnh từng gia đình. Khi đứng ra giải quyết, phải công tâm, không nghiêng về bên nào. Đúng sai phải rõ ràng thì người dân mới nể và lắng nghe”, Huấn nói.

Nhưng theo anh, công tâm không có nghĩa chỉ mang pháp luật ra để phân xử.

Hàng rào dựng tạm gây bất hòa giữa hai gia đình đã được Người có uy tín Nguyễn Văn Huấn cùng Tổ hòa giải thành công. Ảnh: NVCC

“Về lý thì giải thích để bà con hiểu quy định pháp luật. Về tình thì phải dựa vào tình làng nghĩa xóm, đạo lý gia đình để khuyên giải”, anh bộc bạch.

Có những vụ việc không thể giải quyết trong một cuộc họp xóm. Khi ấy, Huấn đến tận nhà, có khi vào buổi tối, ngồi bên cốc nước chè để nghe từng bên kể lại câu chuyện.

“Phải để người ta nói hết điều họ bức xúc thì mình mới biết nguyên nhân thực sự nằm ở đâu”, anh cho biết.

Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, Tổ hòa giải xóm Mới Lập đã hòa giải thành công 2 vụ việc.

Một vụ bắt nguồn từ tranh chấp ranh giới đất đai. Một gia đình dựng hàng rào, gia đình bên cạnh cho rằng hàng rào đã lấn sang phần đất của mình. Hai bên nhiều lần tranh cãi, nguy cơ xảy ra xô xát.

Huấn và Tổ hòa giải gặp riêng từng gia đình để lắng nghe, vận động các bên bình tĩnh. Sau đó, tổ chức hòa giải, phân tích để hai bên hiểu việc xác định ranh giới phải căn cứ quy định pháp luật và kết quả xác minh của cơ quan chuyên môn.

Bên cạnh “lý”, Huấn nhắc hai gia đình về tình làng nghĩa xóm, tránh để một hàng rào trở thành nguyên nhân phá vỡ mối quan hệ vốn có. Cuối cùng, hai bên thống nhất giữ nguyên hiện trạng, không tự ý xây dựng hoặc tháo dỡ hàng rào, chờ cơ quan có thẩm quyền xác định mốc giới.

Có những vụ tranh chấp đất đai, Huấn và các thành viên tổ, ban trong xóm kiên trì thuyết phục, vận động mới đi đến kết quả tốt đẹp. Ảnh: NVCC

Vụ thứ hai liên quan đến bạo lực gia đình. Một người đàn ông thường xuyên uống rượu, chửi bới, đuổi vợ khỏi nhà, khiến gia đình bất hòa và khu dân cư bức xúc.

Nhận phản ánh, Huấn cùng Chi hội Phụ nữ và Tổ hòa giải đến gặp gia đình. Các thành viên vừa động viên người vợ, vừa gặp riêng người chồng để phân tích hậu quả của hành vi bạo lực gia đình, trách nhiệm của người chồng, người cha và các quy định pháp luật liên quan.

Người thân cũng được vận động tham gia hỗ trợ, nhất là giúp người chồng hạn chế uống rượu và thay đổi hành vi. Sau nhiều lần tuyên truyền, vận động, người chồng nhận thức được sai phạm và cam kết không tái diễn hành vi bạo lực.

Chi bộ xóm Mới Lập hiện có 45 đảng viên, có 461 hộ, hơn 2.000 nhân khẩu; người Thổ chiếm hơn 82%.

Với anh Huấn, thành công của hòa giải không phải là bên nào thắng, bên nào thua. “Quan trọng là sau cuộc hòa giải, người dân vẫn có thể nhìn mặt nhau, hàng xóm vẫn giữ được tình cảm và một mâu thuẫn không biến thành điểm nóng”, anh nói.

Giữ bình yên từ những việc rất nhỏ

Anh Huấn hiểu rằng, Người có uy tín, Bí thư Chi bộ hay Trưởng xóm không thể hoạt động đơn độc. Ở Mới Lập, công tác hòa giải có sự phối hợp của Chi bộ, Ban công tác Mặt trận, các đoàn thể, tổ an ninh, người cao tuổi và những người có tiếng nói trong cộng đồng. Quan trọng nhất là sự chủ động nắm tình hình.

“Không chờ đến khi xảy ra tranh chấp, to tiếng mới can thiệp. Khi thấy có mâu thuẫn nhỏ, chúng tôi chủ động gặp gỡ, trò chuyện để tháo gỡ ngay từ đầu”, Huấn tâm sự.

Anh Nguyễn Văn Huấn (thứ 5 từ phải sang) là Người có uy tín trẻ tuổi tại buổi gặp mặt Người có uy tín tiêu biểu trong đồng bào DTTS năm 2026 do UBND tỉnh tổ chức. Ảnh: Thanh Hải

Ở tuổi 37, Huấn còn trẻ so với nhiều Người có uy tín tham dự buổi gặp mặt. Sự trẻ trung giúp anh gần gũi với thanh niên, hiểu đời sống của các gia đình trẻ, đồng thời kết nối các thế hệ trong cộng đồng.

Thời gian tới, anh dự định tiếp tục vận động người dân duy trì những cây trồng có hiệu quả như ổi, keo và nghiên cứu hướng phát triển cây dược liệu phù hợp với điều kiện đất đai.

Nhưng trước khi nghĩ đến những mô hình kinh tế mới, Huấn hiểu rằng điều quan trọng vẫn là sự đồng thuận.

Anh hiểu rằng uy tín không đến từ một danh hiệu được trao, mà được tạo nên từ những việc rất nhỏ: Có mặt khi dân cần, lắng nghe khi dân bức xúc, phân tích đúng - sai khi xảy ra mâu thuẫn và kiên trì tìm cách để mọi người cùng tìm được tiếng nói chung.

Ở xóm Mới Lập, những “nút thắt” trong đời sống cộng đồng có thể bắt đầu từ một hàng rào, một cuộc cãi vã hay một gia đình có người uống rượu. Nhưng nếu được tháo gỡ từ sớm bằng sự chân thành, hiểu biết pháp luật và tình làng nghĩa xóm, những mâu thuẫn ấy sẽ không trở thành những vết nứt lớn trong cộng đồng.

Thanh Hải