Ngoài 'huyết mạch' Hormuz, Iran phát tín hiệu cứng rắn với một eo biển này

Eo biển Bab el-Mandeb nằm giữa Yemen trên bán đảo Arab và khu vực Sừng châu Phi, là cửa ngõ phía Nam dẫn vào biển Đỏ và kênh đào Suez, từ đó kết nối với Địa Trung Hải.

Ông Ghalibaf viết trên mạng xã hội X: “Bao nhiêu phần trăm dầu mỏ, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), lúa mì, gạo và phân bón toàn cầu đi qua eo biển Bab el-Mandeb? Những quốc gia và công ty nào chiếm tỷ trọng vận chuyển lớn nhất qua tuyến này?”

Lực lượng Houthi tại Yemen do Iran hậu thuẫn đang kiểm soát khu vực ven eo biển Bab el-Mandeb và từ tháng 11/2023 đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền lưu thông trên biển Đỏ, nhằm thể hiện lập trường ủng hộ đối với người Palestine tại Dải Gaza.

Các cuộc tấn công này đã khiến lưu lượng vận tải qua biển Đỏ giảm mạnh, ước tính hơn 50%, buộc nhiều tàu phải chuyển hướng đi vòng qua mũi Hảo Vọng ở cực Nam châu Phi, làm gia tăng chi phí và thời gian vận chuyển.

Theo Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF), khoảng 12% tổng thương mại toàn cầu và 30% lưu lượng container thế giới đi qua kênh đào Suez.

Còn Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ cho biết, khoảng 6% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu đi qua eo biển Bab el-Mandeb.

Biển Đỏ cũng cũng là tuyến xuất khẩu phụ của Saudi Arabia nhằm tránh eo biển Hormuz.

Cảng Yanbu trên tuyến này là điểm cuối của một đường ống xuyên quốc gia, cho phép Saudi Arabia vận chuyển khoảng 7 triệu thùng dầu thô mỗi ngày.

Trong bối cảnh này, Bab al-Mandeb không còn là một điểm nóng đơn lẻ mà đang trở thành mắt xích quan trọng trong toàn bộ cục diện xung đột Trung Đông.

Việc tuyến hàng hải này bị đe dọa cho thấy chiến lược đối đầu đã dịch chuyển từ quân sự trực tiếp sang kiểm soát các tuyến vận tải chiến lược - yếu tố có thể gây sức ép mạnh hơn nhiều về kinh tế và địa chính trị.

Ở góc nhìn dài hạn, nếu Bab al-Mandeb thực sự bị “kích hoạt” như một điểm nghẽn năng lượng, thế giới có thể phải đối mặt với kịch bản hai nút thắt quan trọng cùng lúc: Bab al-Mandeb và eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu mỏ then chốt bậc nhất toàn cầu.

Khi đó, xung đột Trung Đông sẽ không còn là vấn đề khu vực mà có thể nhanh chóng lan rộng thành một cuộc khủng hoảng năng lượng quy mô toàn cầu.

(theo CNN)