Nghiên cứu thiết kế cơ chế chia sẻ rủi ro với khu vực tư nhân đối với Quỹ văn hóa, nghệ thuật

Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi Đinh Thị Hồng Minh điều hành phiên thảo luận tổ

Đề nghị mở rộng thêm chính sách cho các nghệ nhân dân gian

Quan tâm tới quy định về cơ chế, chính sách thu hút nguồn lực đầu tư phát triển văn hóa, ĐBQH Cao Tuấn Sĩ (Quảng Ngãi) nhận thấy, chính sách miễn thuế thu nhập cá nhân trong thời hạn 2 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 4 năm tiếp theo đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của chuyên gia, nhà khoa học nhận được từ doanh nghiệp là ưu đãi rất lớn đối với cá nhân tham gia hoạt động văn hóa.

Song, đại biểu Cao Tuấn Sĩ cũng nêu thực tế, cơ chế làm việc hay hợp tác giữa các cá nhân với đơn vị, doanh nghiệp trong lĩnh vực này hiện nay rất ngắn, thậm chí cá nhân làm việc theo công việc thay vì theo hợp đồng lao động dài hạn; thậm chí, cá nhân thay đổi đơn vị liên tục.

ĐBQH Cao Tuấn Sĩ (Quảng Ngãi) phát biểu

“Nếu bây giờ chúng ta ưu đãi trong 2 năm không thu thuế thu nhập cá nhân nhưng thu nhập của anh rất lớn, sau 2 năm đó anh lại chuyển đơn vị khác thì cuối cùng thực sự là những người làm việc chân chính và gắn bó lâu dài với doanh nghiệp là những người chịu thiệt, còn những người thay đổi đơn vị công tác liên tục coi như không có đóng góp gì cho Nhà nước cả”. Nêu vấn đề này, đại biểu Cao Tuấn Sĩ cũng đề nghị, cần xem xét lại chính sách ưu đãi về thuế thu nhập cá nhân và điều chỉnh cho phù hợp.

Phó trưởng Đoàn ĐBQH Quảng Ngãi Hà Thị Anh Thư cho rằng, dự thảo Nghị quyết đã quan tâm tới các chế độ phụ cấp cho cán bộ, viên chức, người lao động trong đơn vị công lập; đồng thời, đề nghị mở rộng thêm chính sách cho các nghệ nhân dân gian, vì đây là những người "giữ lửa" cho văn hóa và trực tiếp truyền dạy, bảo tồn các giá trị văn hóa. Đại biểu Hà Thị Anh Thư cũng đề nghị, chú trọng giải pháp đào tạo "thói quen hưởng thụ văn hóa" cho người dân ngay từ nhỏ.

ĐBQH Hà Thị Anh Thư (Quảng Ngãi) phát biểu

Làm rõ tính chất mạo hiểm trong lĩnh vực văn hóa

Về Quỹ văn hóa, nghệ thuật, dự thảo Nghị quyết quy định, Nhà nước thí điểm thành lập Quỹ văn hóa, nghệ thuật ở trung ương và một số địa phương. Quỹ hoạt động theo mô hình hợp tác công tư, là Quỹ đầu tư mạo hiểm, hoạt động theo nguyên tắc thị trường, chấp nhận khả năng rủi ro, bảo đảm công khai, minh bạch, hiệu quả, chống thất thoát, lãng phí vốn. Thời gian thực hiện thí điểm tối đa là 10 năm kể từ ngày thành lập Quỹ.

Tán thành với chủ trương thí điểm thành lập Quỹ văn hóa theo mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm, ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) cho rằng, đây là bước cần thiết trong bối cảnh nước ta đang chuyển từ tư duy bảo tồn, hỗ trợ sang phát triển công nghiệp văn hóa, nơi mà sáng tạo phải được đặt trong môi trường có khả năng chấp nhận rủi ro.

Đại biểu nêu thực tế, nhiều sản phẩm văn hóa, từ điện ảnh, âm nhạc đến nội dung số, đều mang tính thử nghiệm rất cao. Nhất là trong giai đoạn hiện nay, nếu chỉ dựa vào cơ chế cấp phát hoặc đầu tư an toàn thì những ý tưởng đột phá sẽ rất khó có cơ hội hình thành. Vì vậy, việc thiết kế một quỹ có khả năng chấp nhận rủi ro có kiểm soát trong phát triển văn hóa là hoàn toàn đúng hướng.

ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga (TP. Hải Phòng) phát biểu

Bên cạnh đó, đại biểu cũng lưu ý, cần làm rõ thế nào là mạo hiểm ở trong lĩnh vực văn hóa. “Văn hóa là lĩnh vực đặc thù cho nên mạo hiểm với rủi ro trong lĩnh vực văn hóa hoàn toàn khó kiểm định như khái niệm mạo hiểm, rủi ro trong lĩnh vực khoa học công nghệ”. Nêu lý lẽ này, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cũng cho rằng, nếu không có tiêu chí cụ thể sẽ rất dễ dẫn đến tình trạng: hoặc là quỹ “không dám” mạo hiểm, lựa chọn các dự án an toàn; hoặc ngược lại, mạo hiểm một cách cảm tính, thiếu cơ sở đánh giá.

Cùng với đó, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị, cần tránh biến Quỹ văn hóa, nghệ thuật thành một hình thức cấp phát ngân sách trá hình.

Dự thảo Nghị quyết quy định, Quỹ được cấp vốn điều lệ từ ngân sách trung ương hoặc địa phương, được cấp một lần và được nhận tài trợ, huy động các nguồn vốn hợp pháp khác theo quy định của pháp luật nhằm mục tiêu tài trợ, hỗ trợ, đầu tư cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong các lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, chương trình, dự án văn hóa, nghệ thuật có tính sáng tạo đột phá, có tiềm năng thị trường và khả năng thương mại, khả năng lan tỏa, tác động xã hội, không được ngân sách nhà nước cấp kinh phí.

Chính vì lẽ đó, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị, cần có nguyên tắc vận hành khác với quỹ hỗ trợ truyền thống. Đại biểu cũng nhận thấy, hiện trong lĩnh vực văn hóa đang tồn tại rất nhiều các loại quỹ hỗ trợ khác nhau, cho nên quỹ mạo hiểm cần có cơ chế lựa chọn dự án cạnh tranh, minh bạch, trách nhiệm giải trình rõ ràng, đặc biệt là kỷ luật đầu tư không dàn trải và không bình quân.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cũng đề nghị, cần thiết kế cơ chế chia sẻ rủi ro với khu vực tư nhân. Nhà nước không nên là chủ thể duy nhất chịu rủi ro mà cần có mô hình "đồng đầu tư". Qua đó, vừa huy động được nguồn lực xã hội, vừa tận dụng được kinh nghiệm thị trường trong việc lựa chọn các dự án văn hóa, nghệ thuật.

ĐBQH Đinh Thị Phương Lan (Quảng Ngãi) phát biểu

Quan tâm tới phát triển văn hóa dân tộc thiểu số, ĐBQH Đinh Thị Phương Lan (Quảng Ngãi) đề nghị, cần đặc biệt quan tâm đến việc bảo tồn văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số như ngôn ngữ, chữ viết, trang phục đang bị mai một.

Đối với chính sách chuyển đổi số và phát triển hạ tầng văn hóa số, đại biểu Đinh Thị Phương Lan đề nghị, Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi kể cả về nguồn lực, quy trình thủ tục để sớm công nhận một số ngôn ngữ của đồng bào dân tộc thiểu số.

Tin: Thanh Chi; ảnh: Phạm Thắng