Nghỉ việc vẫn có thể đóng BHXH để hưởng lương hưu cao

Sau khi nghỉ việc, nhiều người lao động băn khoăn có nên tiếp tục đóng BHXH để không bị gián đoạn thời gian tham gia và tăng mức lương hưu sau này.

Bên cạnh đó, không ít lao động nữ cũng quan tâm đến điều kiện hưởng chế độ thai sản khi nghỉ việc, điều trị vô sinh hoặc mang thai bằng phương pháp hỗ trợ sinh sản.

Đại diện BHXH TP.HCM đã giải đáp cụ thể các quy định liên quan.

Người dân làm các thủ tục tại BHXH TP.HCM. Ảnh: THUẬN VĂN

Chủ động đóng BHXH tự nguyện để tăng lương hưu

Bạn đọc Minh Phan cho biết đã tham gia BHXH từ tháng 5-2022 đến nay với mức lương khoảng 25 triệu đồng/tháng. Do cơ quan sắp giải thể, bạn muốn tiếp tục đóng BHXH theo đúng mức tiền lương hiện nay để sau này được hưởng lương hưu cao hơn.

Giải đáp thắc mắc này, bà Tô Thị Thanh Hà, Phó Trưởng phòng Quản lý thu và Phát triển người tham gia, BHXH TP.HCM, cho biết người lao động hoàn toàn có thể tham gia BHXH tự nguyện nếu không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc và không đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng.

Theo quy định, mức đóng BHXH tự nguyện bằng 22% mức thu nhập tháng do người tham gia tự lựa chọn. Từ ngày 1-7-2026, mức thu nhập thấp nhất làm căn cứ đóng là 1,5 triệu đồng/tháng, bằng chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn; mức cao nhất là 50,6 triệu đồng/tháng, tương đương 20 lần mức tham chiếu.

Như vậy, trường hợp của bạn đọc Minh Phan hoàn toàn có thể tiếp tục đóng BHXH tự nguyện trên mức thu nhập 25 triệu đồng/tháng để gia tăng mức bình quân thu nhập làm căn cứ tính lương hưu trong tương lai.

Ngoài việc được tự lựa chọn mức đóng, người tham gia BHXH tự nguyện còn được Nhà nước hỗ trợ một phần tiền đóng trong thời gian tối đa 10 năm. Tại TP.HCM, mức hỗ trợ dao động từ 20% đến 80% tùy từng nhóm đối tượng như hộ nghèo, hộ cận nghèo, người sinh sống tại xã đảo, đặc khu, người dân tộc thiểu số...

Người tham gia cũng có thể lựa chọn nhiều phương thức đóng linh hoạt như đóng hằng tháng, ba tháng, sáu tháng, 12 tháng một lần hoặc đóng trước nhiều năm nhưng không quá năm năm. Trường hợp đã đến tuổi nghỉ hưu nhưng còn thiếu không quá năm năm đóng BHXH thì được đóng một lần cho thời gian còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu.

Trong khi đó, bạn đọc Thơ băn khoăn liệu có bắt buộc phải đóng BHXH tự nguyện trong thời gian chờ chuyển sang công ty mới để bảo đảm quá trình tham gia BHXH được liên tục hay không.

Theo bà Hà, pháp luật hiện hành không bắt buộc người lao động phải đóng BHXH tự nguyện trong khoảng thời gian nghỉ việc. Toàn bộ thời gian đã tham gia BHXH trước đó vẫn được bảo lưu và sẽ được cộng dồn khi người lao động tiếp tục tham gia BHXH bắt buộc tại đơn vị mới.

“Tuy nhiên, nếu muốn quá trình tham gia BHXH không bị gián đoạn, người lao động hoàn toàn có thể đăng ký tham gia BHXH tự nguyện trong thời gian này” - bà Hà cho biết.

Còn với bạn đọc Quang Mỹ Hạnh, người đã có 10 năm đóng BHXH và mong muốn đóng ở mức cao nhất sau khi nghỉ việc để tối đa hóa lương hưu, bà Hà cho biết người lao động chỉ cần liên hệ cơ quan BHXH hoặc các điểm thu BHXH, BHYT được ủy quyền tại nơi cư trú để đăng ký tham gia.

Mức thu nhập tối đa làm căn cứ đóng hiện nay là 50,6 triệu đồng/tháng, người tham gia cũng được lựa chọn nhiều phương thức đóng linh hoạt theo quy định.

Đại diện BHXH TP.HCM cũng lưu ý BHXH tự nguyện và BHXH bắt buộc có sự khác nhau về quyền lợi. BHXH tự nguyện chỉ bao gồm hai chế độ là hưu trí và tử tuất, trong khi BHXH bắt buộc còn có thêm các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, BHYT và bảo hiểm thất nghiệp.

Nhiều trường hợp đặc biệt vẫn đủ điều kiện hưởng thai sản

Bên cạnh câu chuyện duy trì quá trình tham gia BHXH, điều kiện hưởng chế độ thai sản cũng là vấn đề được nhiều lao động nữ quan tâm, nhất là những người nghỉ việc trước khi sinh con hoặc phải điều trị vô sinh.

Bạn đọc Thanh Thức cho biết đã tham gia BHXH được ba năm sáu tháng, nghỉ việc từ cuối tháng 4-2026 và vừa phát hiện mang thai, dự sinh vào tháng 2-2027. Người này băn khoăn liệu phải tham gia BHXH tự nguyện trong sáu tháng hay 12 tháng để đủ điều kiện hưởng thai sản.

Theo bà Trương Thanh Phương, Phó Trưởng phòng Chế độ BHXH, BHXH TP.HCM, nếu dự sinh vào đầu tháng 2-2027 thì người lao động phải có từ đủ sáu tháng đóng BHXH trong thời gian 12 tháng liền kề trước khi sinh, tức từ tháng 2-2026 đến hết tháng 1-2027.

Đáng chú ý, Luật BHXH mới đã bổ sung quyền lợi đối với người tham gia BHXH tự nguyện. Theo đó, người có thời gian đóng BHXH tự nguyện hoặc vừa có thời gian tham gia BHXH bắt buộc vừa có thời gian tham gia BHXH tự nguyện từ đủ sáu tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con sẽ được hưởng trợ cấp thai sản với mức 2 triệu đồng cho mỗi con.

Trong khi đó, bạn đọc Vy cho biết đang tham gia BHXH bắt buộc được một năm bốn tháng nhưng phải nghỉ việc ngay sau khi chuyển phôi để điều trị vô sinh và lo ngại sẽ không đủ điều kiện hưởng thai sản.

Giải đáp vấn đề này, bà Trương Thanh Phương cho biết lao động nữ nghỉ việc để điều trị vô sinh chỉ cần có từ đủ sáu tháng đóng BHXH bắt buộc trong thời gian 24 tháng liền kề trước khi sinh con là đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản. Tuy nhiên, người lao động phải có đầy đủ giấy tờ y tế chứng minh quá trình điều trị vô sinh theo quy định của Bộ Y tế.

Một trường hợp khác được bạn đọc Mẫn Mẫn đặt ra là lao động nữ mang thai bằng phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), phải nghỉ việc để dưỡng thai và muốn tự đóng BHXH 100% để đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản.

Theo ông Trần Dũng Hà, Phó Giám đốc BHXH TP.HCM, trường hợp này phải đáp ứng đồng thời hai điều kiện: Đã có từ đủ 12 tháng đóng BHXH bắt buộc trước khi mang thai và có ít nhất ba tháng đóng BHXH bắt buộc trong thời gian 12 tháng liền kề trước khi sinh theo chỉ định của cơ sở khám, chữa bệnh.

Ông Hà cũng lưu ý người lao động không thể tự đóng BHXH bắt buộc để đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản. BHXH bắt buộc chỉ phát sinh khi người lao động có hợp đồng lao động, có hưởng tiền lương và thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc theo quy định của pháp luật.

HUỲNH THƠ