Đề xuất nhiều thay đổi về sổ BHXH điện tử và chi trả lương hưu

Đề xuất chỉ cấp sổ BHXH điện tử

Một trong những nội dung đáng chú ý là sửa đổi quy định về sổ BHXH. Theo Luật BHXH năm 2024, chậm nhất từ ngày 1/1/2026, sổ BHXH phải được cấp bằng bản điện tử, còn bản giấy chỉ cấp khi người tham gia có yêu cầu.

Tuy nhiên, đến nay đã qua thời điểm nêu trên, vì vậy dự thảo luật đề xuất quy định rõ: sổ BHXH được cấp bằng bản điện tử; trường hợp người tham gia có nhu cầu thì được cấp thêm bản giấy và bản giấy có giá trị pháp lý như bản điện tử.

Dự thảo cũng sửa đổi quy định về giao dịch điện tử trong lĩnh vực BHXH. Cụ thể, bỏ mốc thời gian "chậm nhất ngày 1/1/2027" do Luật sửa đổi dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Nếu được thông qua, sổ BHXH sẽ thay thế hoàn toàn sổ BHXH giấy.

Đồng thời, để phù hợp với chủ trương chuyển đổi số, dự thảo giao Chính phủ quy định việc thay thế, cắt giảm thành phần hồ sơ giấy bằng hồ sơ điện tử trên cơ sở khả năng kết nối, khai thác dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, qua đó tạo thuận lợi hơn cho người tham gia và người thụ hưởng chế độ BHXH.

Xây dựng chính sách hỗ trợ tiền đóng BHXH

Dự thảo cũng bổ sung quy định giao Chính phủ xây dựng chính sách hỗ trợ tiền đóng BHXH đối với một số nhóm tham gia BHXH bắt buộc.

Về trách nhiệm đóng BHXH của người sử dụng lao động, dự thảo bổ sung quy định doanh nghiệp vẫn phải đóng BHXH trong trường hợp người lao động nghỉ hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên ngay trong tháng đầu tiên làm việc hoặc tháng đầu tiên trở lại làm việc. Việc sửa đổi nhằm bảo đảm thống nhất với các quy định hiện hành của Luật BHXH.

Một điểm mới khác là điều chỉnh thời điểm đóng BHXH tự nguyện đối với người lựa chọn đóng một lần cho những năm còn thiếu để được hưởng lương hưu ngay. Theo đó, thời điểm đóng sẽ là "tháng người lao động đủ tuổi nghỉ hưu" thay vì "tháng trước liền kề tháng người lao động đủ tuổi nghỉ hưu" như quy định hiện hành, qua đó bảo đảm thống nhất thời điểm hưởng lương hưu giữa các nhóm đối tượng.

Linh hoạt nhận lương hưu, trợ cấp BHXH

Dự thảo cũng sửa đổi quy định về trợ cấp một lần khi nghỉ hưu đối với người đủ điều kiện nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động nhưng tiếp tục làm việc. Mức hưởng sẽ được xác định căn cứ vào thời điểm đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định của pháp luật đến thời điểm thực tế nghỉ hưu, tạo thuận lợi trong việc xác định quyền lợi của từng trường hợp.

Đáng chú ý, Bộ Nội vụ đề xuất mở rộng hình thức chi trả lương hưu và trợ cấp BHXH. Thay vì quy định chỉ chuyển tiền vào tài khoản mở tại ngân hàng thương mại hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động tại Việt Nam, dự thảo chỉ quy định việc chi trả "thông qua tài khoản của người thụ hưởng" và giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết. Việc sửa đổi nhằm tạo sự linh hoạt, thuận tiện hơn, nhất là đối với người hưởng đang sinh sống ở nước ngoài hoặc người nước ngoài đã về nước, đồng thời hỗ trợ quá trình thực hiện các hiệp định song phương về BHXH giữa Việt Nam và các quốc gia khác.

Đối với chính sách thai sản của người tham gia BHXH tự nguyện, dự thảo bổ sung quy định giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết việc thực hiện đối với một số trường hợp đặc thù; đồng thời quy định rõ nguồn kinh phí, hồ sơ và thủ tục hưởng trợ cấp thai sản.

Lê Bảo