Nghi vấn chập điện khiến Mỹ phải tự phá hủy UAV 'thần chết'

Không quân Mỹ vừa công bố kết luận điều tra vụ UAV MQ-9 Reaper gặp sự cố tại một quốc gia Trung Đông.

Theo báo cáo, các phi công tại căn cứ ở bang Nam Dakota vẫn cố điều khiển máy bay trong gần 10 phút sau khi động cơ ngừng hoạt động, trước khi UAV hạ cánh khẩn cấp.

Cú tiếp đất mạnh khiến càng đáp của UAV bị biến dạng. Do máy bay không thể sửa chữa để đưa về, không quân Mỹ tháo dỡ các thiết bị nhạy cảm rồi phá hủy phần khung thân còn lại tại hiện trường.

Báo cáo không nêu địa điểm cụ thể cũng như phương án phá hủy chiếc MQ-9. Quân đội Mỹ thường sử dụng bom hoặc thuốc nổ để phá hủy những máy bay bị hư hỏng nhằm ngăn chúng rơi vào tay đối phương.

Ủy ban điều tra không quân Mỹ nhận định nguyên nhân khiến UAV MQ-9 chết máy "nhiều khả năng xuất phát từ một sợi dây điện bị chập trong hệ thống cấp nhiên liệu".

Đoạn dây có thể đã cọ vào một bộ phận khác, khiến lớp cách điện bị rách và gây chập.

Các phi công 2 lần tìm cách khởi động lại động cơ khi UAV đang giảm độ cao nhưng đều thất bại.

Đáng chú ý, đây là chuyến bay đầu tiên của chiếc MQ-9 sau khi được lắp động cơ mới trong đợt bảo dưỡng định kỳ ở mốc 3.000 giờ bay. Một phần công việc do Amentum, công ty được không quân Mỹ thuê, thực hiện.

Kíp vận hành không thực hiện chuyến bay nghiệm thu sau khi thay động cơ. Đây là quy trình bắt buộc đối với phần lớn máy bay có người lái của không quân Mỹ, nhưng không áp dụng với MQ-9.

Dù vậy, ủy ban điều tra không tìm thấy bằng chứng cho thấy dây điện bị hư hại trong quá trình thay động cơ.

Báo cáo cũng lưu ý cường độ hoạt động cao của MQ-9 tại Trung Đông trong 2 năm qua. Trước khi xảy ra sự cố, 2 thành viên tổ lái đã thực hiện gần 60 chuyến bay trong 90 ngày, cao hơn đáng kể so với nhiều kíp điều khiển UAV khác của không quân Mỹ.

UAV MQ-9 Reaper do General Atomics chế tạo, có thể hoạt động ở độ cao hơn 15.000 m trong 24 giờ. Máy bay đảm nhiệm giám sát, trinh sát và tấn công. Mỗi chiếc có giá xuất xưởng 30-50 triệu USD tùy lô và cấu hình.

Theo dữ liệu ngân sách công khai, quân đội Mỹ từng sở hữu khoảng 185 UAV Reaper, gồm 165 chiếc của không quân và 20 chiếc của thủy quân lục chiến. Con số này không tính các máy bay do cơ quan tình báo Mỹ vận hành.

Washington Post ngày 13/8 dẫn nguồn thạo tin cho biết Mỹ đã mất ít nhất 45 chiếc Reaper trong xung đột với Iran, tương đương khoảng 25% số UAV loại này trong biên chế và gây thiệt hại hơn 1,3 tỷ USD.

Một quan chức giấu tên cho biết không phải tất cả đều bị Iran bắn hạ, một số chiếc rơi do mất kết nối với người điều khiển.

Trong giai đoạn tháng 10/2023-5/2025, lực lượng Houthi tại Yemen cũng bắn hạ gần 20 UAV Reaper Mỹ, gây thiệt hại ước tính hơn 500 triệu USD.

Việt Hùng