Nghị quyết 80 - Đánh thức sức mạnh văn hóa trong dòng chảy phát triển đất nước

Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam được ban hành trong thời điểm đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, đòi hỏi những đột phá mạnh mẽ về tư duy và hành động để chấn hưng văn hóa, phát huy sức mạnh con người Việt Nam.

Theo PGS TS Phạm Quang Long, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội: Nghị quyết 80 đã thay đổi góc nhìn về văn hóa mang tính cách mạng và khai phóng ở chỗ chuyển văn hóa từ lĩnh vực phụ trợ sang một lực lượng chủ đạo mang tính chiến lược toàn diện của phát triển.

Nghị quyết 80 cũng nhấn mạnh vai trò trung tâm của con người trong phát triển văn hóa. Văn hóa không chỉ tồn tại trong các di sản hay thiết chế văn hóa, mà còn được hình thành và bồi đắp trong lối sống, trong cách ứng xử, trong môi trường giáo dục và trong từng cộng đồng xã hội. Chính những giá trị đó tạo nên nền tảng cho sự phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và tiến bộ xã hội.

PGS TS Phạm Ngọc Trung, nguyên Trưởng khoa Văn hóa và Phát triển Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho rằng: Điểm quan trọng là Nghị quyết không chỉ kế thừa, còn mở ra hướng phát triển mới, xác định văn hóa phải trở thành nguồn sức mạnh nội sinh, là nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, đồng thời là lực đẩy đưa đất nước bước vào chặng đường phát triển mới. Nghị quyết 80 khẳng định phát triển văn hóa trong giai đoạn mới vẫn phải dựa trên hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa Việt Nam, hệ giá trị gia đình và con người Việt Nam, những giá trị cốt lõi, không thể thiếu, tạo nên bản sắc riêng của dân tộc Việt Nam so với các quốc gia, dân tộc khác.

Đưa văn hóa trở thành trụ cột phát triển cũng đồng nghĩa với việc khơi dậy và phát huy sức mạnh của bản sắc dân tộc trong thời đại mới. Khi văn hóa được đặt đúng vị trí, các giá trị truyền thống sẽ không chỉ được gìn giữ mà còn trở thành nguồn cảm hứng sáng tạo, góp phần hình thành những động lực phát triển mới cho đất nước.

Phát biểu tại Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết số 79 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế Nhà nước và Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Tổng Bí Thư Tô Lâm đã nhấn mạnh: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi” là nền văn hóa hướng tới con người, là nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh, kết tinh trí tuệ Việt Nam và là động lực dẫn dắt sự phát triển dân tộc, độc lập, tự chủ, tự cường, Tổng Bí thư cũng nhận định, thách thức lớn nhất đối với văn hóa hôm nay không chỉ là thiếu nguồn lực, mà là nguy cơ xói mòn hệ giá trị, lệch chuẩn hành vi, thực dụng hóa, bạo lực ngôn từ, tin giả, tin thất thiệt và sự tấn công của những yếu tố độc hại trong không gian mạng. Nếu không kịp thời chấn hưng văn hóa, chúng ta có thể tăng trưởng nhanh trong ngắn hạn nhưng sẽ thiếu điểm tựa dài hạn. Con người có thể giàu lên nhưng nghèo đi về chuẩn mực, về lòng tự trọng, về trách nhiệm công dân và về khát vọng cống hiến.

Trên tinh thần này, Tổng Bí thư đề nghị, cả hệ thống chính trị tập trung triển khai đồng bộ 5 nhiệm vụ trọng tâm, trong đó phải xây dựng và lan tỏa hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam thời kỳ mới, bởi một đất nước muốn đi xa phải có “la bàn” về giá trị. Giá trị ấy phải kết tinh được truyền thống và khát vọng hiện đại, đủ mạnh để dẫn dắt hành vi xã hội, đủ rõ để phân biệt đúng - sai; tốt - xấu; thật - giả và đủ bền để chống lại sự lệch chuẩn, lai căng và sự thao túng trong môi trường số. Tổng Bí thư cũng yêu cầu, phát triển công nghiệp văn hóa để văn hóa vừa là nền tảng tinh thần, vừa là nguồn lực kinh tế, vừa là sức mạnh mềm của quốc gia và xây dựng văn hóa trong hệ thống chính trị và coi đây là gốc của niềm tin xã hội.

Khi văn hóa được nhìn nhận như một trụ cột phát triển, đó không chỉ là sự thay đổi trong nhận thức mà còn là bước chuyển quan trọng trong tư duy chiến lược. Nghị quyết 80 mở ra cơ hội để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, vừa bồi đắp bản sắc dân tộc, vừa tạo động lực cho đổi mới và sáng tạo. Trong dòng chảy phát triển của đất nước, văn hóa vì thế không chỉ là cội nguồn, mà còn là sức mạnh nâng đỡ khát vọng vươn lên và phát triển bền vững của dân tộc.

Thanh Duyên