Nghệ sĩ AI kiến tạo những tác phẩm triệu đô

Các tác phẩm được trưng bày tại bảo tàng Solos ở London trong khuôn khổ triển lãm “Algorithmic Evolution” của Botto. Ảnh: Solos

Nghệ sĩ AI Botto

Cứ khoảng hai đến ba phút, hệ thống lựa chọn một người trong đám đông và chuyển nhận thức về biểu cảm khuôn mặt (chán nản, vui vẻ hay bối rối) thành một nhân vật ảo để “thảo luận” nội bộ.

Sau đó, trên một màn hình lớn, một tác phẩm nghệ thuật kỹ thuật số siêu thực biến đổi theo thời gian thực để phản ánh những “trao đổi” này.

20 tác phẩm cuối cùng là các video ghi lại toàn bộ quá trình kéo dài hai giờ của mỗi phiên, hiện đang được chào bán cho các nhà sưu tập nghệ thuật với giá tối thiểu 12.000 USD mỗi tác phẩm.

“Tôi chỉ ở đây để nắm tay ảo của tác nhân AI và đảm bảo rằng nhân vật này sẽ không làm ai khó chịu,” nghệ sĩ người Đức Mario Klingemann, một trong những người tạo ra dự án hài hước nói.

Đây là Botto - một “nghệ sĩ” trí tuệ nhân tạo vận hành bằng thuật toán, đã tạo ra các tác phẩm hình ảnh kỹ thuật số và bán chúng trực tuyến từ năm 2021.

Trong thời gian đó, “cảm quan nghệ thuật” của hệ thống đã biến hóa khi có thể học được điều mà con người thích (hoặc không thích), từ đó thích nghi với thị hiếu của người xem. Tính đến nay, các tác phẩm của tác nhân AI này đã mang về hơn 6 triệu USD doanh thu.

Thường được mô tả như một “nghệ sĩ tự trị”, Botto thực chất được điều hành bởi hàng nghìn người tham gia.

Mỗi tuần, hệ thống sáng tạo dựa trên AI tạo ra 350 tác phẩm kỹ thuật số xoay quanh một chủ đề định sẵn, sau đó trình lên BottoDAO - một cộng đồng trực tuyến mở với hơn 28.000 thành viên (dù số người tham gia tích cực chỉ khoảng 5.000).

Những “giám tuyển” này thường tranh luận sôi nổi về giá trị thẩm mỹ của từng tác phẩm, đánh giá cách thể hiện chủ đề, trước khi bỏ phiếu chọn ra tác phẩm yêu thích, hoặc loại bỏ những tác phẩm không được đánh giá cao trên một bảng xếp hạng thời gian thực.

Sau khi quá trình bình chọn kết thúc, tác phẩm chiến thắng của tuần sẽ được đem đấu giá dưới dạng NFT thông qua sàn giao dịch trực tuyến SuperRare. Tác phẩm nghệ thuật này thường đi kèm với phần mô tả do Botto tạo ra, trong đó AI đưa ra góc nhìn đôi khi giàu cảm xúc về chính sáng tạo của mình.

Doanh thu từ mỗi phiên đấu giá sẽ được chia giữa những người tham gia bỏ phiếu và “kho quỹ” của Botto, dùng để duy trì chi phí vận hành và tài trợ cho các dự án sáng tạo trong tương lai.

Các tác phẩm của Botto vẫn tiếp tục tạo ra một nguồn thu ổn định, chủ yếu bằng tiền điện tử. Năm ngoái, các phiên đấu giá hàng tuần của “nghệ sĩ” này ghi nhận mức giá từ 1 đến 100 Ether (khoảng 2.000 đến 208.000 USD) cho mỗi tác phẩm.

Các tác phẩm của Botto cũng đã được bán qua những kênh truyền thống hơn. Vào tháng 10.2024, nhà đấu giá Sotheby’s đã bán một bộ sưu tập gồm sáu tác phẩm của nghệ sĩ AI này với tổng giá trị 351.600 USD.

Ngày càng tự chủ

Năm ngoái, tác phẩm của Botto mang tên “Err Hold” đã được bán thông qua nền tảng trực tuyến SuperRare với giá 100 Ether (hơn 333.000 USD). Ảnh: Botto

Ra đời vào năm 2021, Botto được xây dựng dựa trên báo cáo chuyên sâu của Klingemann, người có nhiều năm nghiên cứu về lập trình và mạng nơ-ron.

Hai năm trước khi Botto xuất hiện, một tác phẩm sắp đặt của nghệ sĩ người Đức Mario Klingemann, được tạo bằng thuật toán, đã trở thành một trong những tác phẩm nghệ thuật do AI tạo ra đầu tiên được bán đấu giá tại một phiên lớn, thu về 40.000 bảng Anh ( tương đương 51.000 USD) tại khu đấu giá Sotheby’s London.

Hầu hết hoạt động hàng ngày của Botto do một nhóm “người giám sát” chọn lọc, bao gồm đồng lãnh đạo dự án Simon Hudson, những người hỗ trợ thực hiện nhiều khâu vận hành thực tế.

Cộng đồng cũng đóng vai trò quan trọng. Không chỉ đơn thuần lựa chọn tác phẩm yêu thích, hàng nghìn thành viên của BottoDAO còn thảo luận về mọi thứ, từ cơ hội triển lãm trong tương lai đến các vấn đề ngân sách thông qua nền tảng trò chuyện Discord.

Ngay cả những chi tiết nhỏ trong phần trưng bày tại Art Basel Hong Kong cũng được đưa ra tranh luận và bỏ phiếu tập thể.

Tuy nhiên, ngoài việc bình chọn và xử lý hậu cần, những người tạo ra Botto cho biết sự tham gia của con người trong quy trình của hệ thống chỉ giới hạn ở việc chỉnh sửa câu chữ, lỗi chính tả và dấu câu trong các danh mục đấu giá do AI tạo ra.

“Tôi vui khi Botto bán được nhiều tác phẩm. Nhưng tôi cũng không chắc điều này có thể lặp lại hay không. Tôi không nghĩ AI sẽ thay thế tất cả nghệ sĩ nhưng gần như là một trường hợp độc nhất,” ông Hudson nói.

Bên cạnh việc trau dồi “tầm nhìn sáng tạo” qua các năm, Botto cũng ngày càng trở nên tự chủ hơn. Trước đây, “nghệ sĩ” AI này sẽ đề xuất các chủ đề để người dùng bỏ phiếu lựa chọn, với mỗi “chu kỳ” sáng tạo kéo dài 13 tuần, sau đó mở rộng sang các chủ đề cụ thể hơn.

Tuy nhiên, chủ đề mới nhất Collapse Aesthetics là lần đầu tiên được Botto tự lựa chọn độc lập. AI này sau đó giải thích bằng những ngôn từ mang đậm tính nghệ thuật, cho rằng chủ đề này “phản ánh thực trạng vận hành hiện tại, đồng thời vẫn đủ chiều sâu khái niệm để phù hợp với bối cảnh thể chế nghệ thuật.”

Theo CNN

HỒNG NHUNG