Nghề làm hương truyền thống của người Tày

Người Tày ở vùng cao Thái Nguyên vẫn làm hương truyền thống để bán tại các phiên chợ.

Người dân vào rừng thu hái các loại cây có hương thơm tự nhiên như "mạy khảo chuông", "mạy chuông vác"... Sau khi mang về, nguyên liệu được chặt nhỏ, phơi khô rồi nghiền thành bột. Bên cạnh bột hương, tre mai là nguyên liệu không thể thiếu để tạo nên những que hương hoàn chỉnh.

Theo kinh nghiệm của người dân địa phương, tre dùng làm hương phải là loại tre mới khoảng một năm tuổi. Tre được chẻ thành những thanh nhỏ, ngâm nước khoảng một tuần rồi phơi khô nhiều ngày trước khi đưa vào sử dụng. Quy trình này giúp que hương có độ dẻo, dễ bắt lửa và cháy đều.

Bà Hoàng Thị Thúy, người có hơn 40 năm gắn bó với nghề làm hương ở thôn Pác Nghè, cho biết công đoạn quan trọng nhất là pha trộn bột hương. Tỷ lệ các loại nguyên liệu phải được cân đối hợp lý để hương có độ kết dính, cháy đều và giữ được mùi thơm đặc trưng của các loại lá, gỗ rừng. Những nén hương đạt yêu cầu phải có thân tròn đều, chắc và đẹp mắt.

Sau khi hoàn thành, hương được đem phơi nắng khoảng một ngày để khô tự nhiên. Do sử dụng hoàn toàn nguyên liệu từ thiên nhiên, không pha hóa chất hay hương liệu công nghiệp nên hương có mùi thơm dịu nhẹ, an toàn cho người sử dụng.

Dù trên thị trường hiện nay xuất hiện nhiều loại hương sản xuất công nghiệp, người Tày ở xã Ba Bể vẫn gìn giữ nghề truyền thống của cha ông. Mỗi nén hương không chỉ mang theo hương thơm của núi rừng mà còn chứa đựng những giá trị văn hóa, tập quán và ký ức của cộng đồng.

Vi Diễn