Nghệ An nỗ lực bảo tồn nguồn gene bản địa quý hiếm

Tuần tra bảo vệ rừng ở Vườn Quốc gia Pù Mát.

Nội dung đề án gồm: Khảo sát nguồn gene theo vùng sinh thái, đánh giá hiện trạng nguồn gene cần được bảo tồn của các giống cây trồng nông, lâm nghiệp, cây dược liệu, vật nuôi, các loài thủy sản bản địa có giá trị kinh tế, các loài hoang dã có quan hệ gần với giống vật nuôi, cây trồng, làm cơ sở đề xuất hình thức bảo tồn, xây dựng mô hình bảo tồn và khai thác hiệu quả nguồn gene.

Điều tra, xác định các nguồn gene mới, quý hiếm, nguy cấp để đề xuất đưa vào danh mục cần bảo tồn. Thu thập, lưu giữ nguồn gene mới của cây dược liệu, cây nông nghiệp, lâm nghiệp, vật nuôi, thủy sản và vi sinh vật.

Vườn quốc gia Pù Mát có hệ động, thực vật đa dạng.

Bên cạnh đó, lựa chọn các nguồn gene ưu tiên bảo tồn. Việc bảo tồn nguồn gene được thực hiện theo các hình thức: Bảo tồn tại chỗ; bảo tồn chuyển chỗ; bảo tồn vật liệu di truyền. Thực hiện đánh giá nguồn gene; tư liệu hóa nguồn gene và trao đổi thông tin.

Trên cơ sở kết quả của công tác bảo tồn và đánh giá nguồn gene, phát hiện các nguồn gene có tiềm năng để đề xuất và thực hiện các nhiệm vụ khai thác, phát triển nguồn gene phục vụ sản xuất, tạo các sản phẩm hàng hóa theo chuỗi giá trị, góp phần phát triển kinh tế-xã hội ở địa phương.

Xây dựng chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu chứng nhận của các nguồn gene nổi trội nhằm gắn nguồn gốc địa lý, đặc tính độc đáo của nguồn gene với điều kiện tự nhiên và tri thức bản địa. Tạo ra cơ chế pháp lý bảo hộ nguồn gene và tạo nền tảng cho xây dựng thương hiệu, nâng cao giá trị kinh tế của sản phẩm hàng hóa… sản xuất từ nguồn gene bản địa.

Cam Xã Đoài từng được dùng để tiến Vua và được tôn lên hàng thượng đẳng các loài cam.

Đề án đặt mục tiêu xây dựng được các mô hình lưu giữ, bảo tồn an toàn các nguồn gene: Cây nông-lâm nghiệp bản địa (10-12 nguồn gene), cây dược liệu (10-12 nguồn gene), vật nuôi (5-7 nguồn gene), nấm lớn và vi sinh vật (3-5 nguồn gene). Đánh giá sơ bộ tất cả các nguồn gene được bảo tồn và đánh giá chi tiết, tư liệu hóa 12-15 nguồn gene làm cơ sở để nâng cao hiệu quả công tác bảo tồn và phục vụ khai thác phát triển nguồn gene. Khai thác và phát triển, sản xuất thử được 15-20 nguồn gene phục vụ sản xuất, tạo các sản phẩm từ nguồn gene…

Tỉnh Nghệ An cũng lên kế hoạch trong giai đoạn 2026-2030, tập trung đầu tư xây dựng và đưa vào sử dụng Công viên lưu giữ, bảo tồn, khai thác nguồn gene tại Trạm nghiên cứu và ươm tạo công nghệ cao thuộc Trung tâm ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ tại xã Đông Hiếu.

TRẦN TRUNG HIẾU