Ngày Tôn vinh tiếng Việt 2026: Chung tay gìn giữ tiếng mẹ đẻ trong cộng đồng người Việt toàn cầu

Ngày 12/8, tại Hà Nội, Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, Bộ Ngoại giao phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài tổ chức Lễ tổng kết Ngày Tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài năm 2026.

Sự kiện diễn ra theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, với khoảng 80 đại biểu tại điểm cầu Hà Nội và hơn 100 điểm cầu của các địa phương, Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, hội đoàn, cơ sở dạy tiếng Việt, giáo viên và bà con kiều bào trên khắp thế giới.

Lễ tổng kết diễn ra ngay sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 02/8/2026 về công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

Nghị quyết 23 đề ra mục tiêu phát huy vai trò của người Việt Nam ở nước ngoài trong gìn giữ ngôn ngữ tiếng Việt, bản sắc văn hóa dân tộc, tăng cường gắn kết với quê hướng đất nước, mỗi người Việt ở nước ngoài cần phát huy vài trò “Đại sứ văn hóa”, “Đại sứ hữu nghị” trong giới thiệu, quảng bá đất nước, con người Việt Nam.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng khẳng định, tiếng Việt vừa là phương tiện gìn giữ, trao truyền các giá trị văn hóa, vừa là sợi dây gắn kết các thế hệ người Việt Nam ở nước ngoài với quê hương, đất nước.

Thứ trưởng nhấn mạnh, Nghị quyết số 23-NQ/TW đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức và tăng cường hợp tác quốc tế trong nghiên cứu, giảng dạy, tôn vinh tiếng Việt; vận động các nước có đông người Việt đưa tiếng Việt vào chương trình giáo dục; hỗ trợ đào tạo giáo viên và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số.

Theo Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng, sau gần bốn năm triển khai, Đề án Ngày Tôn vinh tiếng Việt giai đoạn 2023 đến 2030 đang đi đúng hướng. Tuy nhiên, việc gìn giữ tiếng Việt trước hết phải trở thành nhu cầu tự thân và niềm tự hào của mỗi gia đình, mỗi cộng đồng. Nhà nước giữ vai trò định hướng, tạo điều kiện và đồng hành, còn gia đình vẫn là nơi tiếng Việt được trao truyền tự nhiên và bền vững nhất.

Báo cáo tình hình thực hiện Đề án, bà Nguyễn Quỳnh Mai, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài cho biết, năm 2026, Ủy ban đã tổ chức Lễ Phát động với 150 điểm cầu trong và ngoài nước, đổi mới Chương trình Tìm kiếm Sứ giả tiếng Việt theo hình thức xét chọn hồ sơ với 57 hồ sơ từ 22 quốc gia và vùng lãnh thổ, xây dựng 4 tủ sách tiếng Việt tại Thái Lan, Singapore, Brunei và hỗ trợ gần 5.000 cuốn sách, tài liệu cho cộng đồng.

Phó Chủ nhiệm Nguyễn Quỳnh Mai nêu ba kết quả nổi bật: Công tác tham mưu, hướng dẫn và phối hợp triển khai ngày càng đồng bộ; phong trào gìn giữ và lan tỏa tiếng Việt được triển khai đồng bộ từ châu Á, châu Âu đến Bắc Mỹ, Trung Đông và châu Phi với nhiều sáng kiến xuất phát từ chính nhu cầu của cộng đồng; nhận thức và hành động của các gia đình, hội đoàn, thế hệ trẻ có chuyển biến tích cực.

Bên cạnh đó là những khó khăn về nguồn lực, sự phát triển chưa đồng đều giữa các địa bàn và thách thức trong thu hút thế hệ trẻ. Năm nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới sẽ bao gồm: Nâng cao chất lượng hỗ trợ dạy và học tiếng Việt, phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng, xã hội hóa nguồn lực, quan tâm hơn nữa đến thế hệ trẻ và đẩy mạnh truyền thông.

Các tham luận tại Lễ tổng kết tập trung vào các giải pháp nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Việt cho cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, nhấn mạnh ba trụ cột là chuẩn hóa chuyên môn, chuyển đổi số và phát huy vai trò của cộng đồng.

Các đại biểu đề xuất xây dựng hệ sinh thái dạy và học tiếng Việt đồng bộ, chuẩn hóa chương trình theo hướng thống nhất nhưng linh hoạt, đồng thời phát triển kho học liệu số dùng chung và ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhằm cá nhân hóa quá trình học tập.

Nhiều ý kiến cũng chia sẻ kinh nghiệm sản xuất học liệu số, xây dựng nền tảng kết nối giáo viên, tổ chức các lớp học và hoạt động cộng đồng để khơi dậy tình yêu tiếng Việt trong thế hệ trẻ.

Bên cạnh đó, các tham luận khẳng định vai trò của gia đình, nhà trường và cộng đồng trong việc gìn giữ tiếng Việt, đồng thời đề xuất mở rộng mạng lưới giáo viên, sứ giả tiếng Việt trên toàn cầu, tăng cường xã hội hóa, thúc đẩy đưa tiếng Việt vào trường học sở tại và phát triển các hoạt động sáng tạo, góp phần lan tỏa tiếng Việt, văn hóa Việt Nam trong cộng đồng kiều bào trên toàn thế giới.

Kết luận buổi lễ, Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng chương trình, giáo trình phù hợp với đặc thù từng địa bàn, bởi mỗi khu vực có nhu cầu và điều kiện dạy, học tiếng Việt khác nhau. Thứ trưởng đề nghị các giáo viên kiều bào gửi giáo án tự soạn về trong nước; Ủy ban sẽ làm đầu mối phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các trường đại học chuẩn hóa thành các bộ giáo trình cho từng địa bàn.

Thứ trưởng cũng đánh giá cao việc đa dạng hóa cách tiếp cận người học qua các chương trình truyền thông, tiêu biểu là các chương trình dạy tiếng Việt trên VTV4, và việc ứng dụng các công nghệ hiện đại, trong đó có trí tuệ nhân tạo, hỗ trợ giảng dạy trên môi trường mạng.

Nhân dịp này, Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng đã trao kỷ niệm chương cho 3 cá nhân có đóng góp xuất sắc trong công tác gìn giữ và lan tỏa tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Thành Long