Ngày Gia đình Việt Nam 28/6: Gia đình học tập trong chuyển đổi số

Một gia đình cùng nhau ghi lại khoảnh khắc của mùa Xuân bên hồ Gươm. (Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN)

Gia đình là chiếc nôi nuôi dưỡng nhân cách, tri thức và những giá trị sống của mỗi con người. Trong bối cảnh xây dựng xã hội học tập, việc vun đắp gia đình văn hóa gắn với gia đình học tập không chỉ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của mỗi gia đình mà còn tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Tại Ninh Bình, từ những việc làm giản dị trong mỗi mái ấm đến các phong trào học tập sôi nổi ở cơ sở, tinh thần hiếu học đang lan tỏa mạnh mẽ; góp phần xây dựng những gia đình hạnh phúc, tiến bộ và giàu tri thức.

Gia đình-nền tảng nuôi dưỡng ý thức tự học

Gia đình chị Phạm Thị Mai Phương (phường Kim Bảng, Ninh Bình) là một trong những gia đình học tập tiêu biểu của tỉnh năm 2025. Chồng công tác trong quân đội, thường xuyên vắng nhà do nhiệm vụ, một mình chị Phương vừa đảm đương công việc giảng dạy tại trường, vừa chăm lo, đồng hành cùng các con trong học tập và cuộc sống.

Chị Phương luôn ý thức rõ vai trò của gia đình trong việc hình thành thói quen học tập cho con. Không chỉ theo sát việc học văn hóa, chị còn thường xuyên trò chuyện, chia sẻ để hiểu con; từ đó định hướng cho con tham gia các hoạt động năng khiếu, rèn luyện kỹ năng sống và phát triển toàn diện. Mỗi dịp cuối tuần, chị lại dành thời gian cùng con trao đổi bài vở, khuyến khích con tự học, tự tìm tòi và chủ động trong việc tiếp cận tri thức.

Chị Phạm Thị Mai Phương chia sẻ, việc học không phải chỉ dành cho con cái mà là hành trình suốt đời của mỗi con người. Bố mẹ luôn thường xuyên đọc sách, tìm hiểu những kiến thức mới, tham gia các khóa học để phù hợp với cuộc sống và công việc. Như vậy mới xây dựng được nếp sống của gia đình và để con cái phát triển toàn diện.

Nhờ được nuôi dưỡng trong môi trường đó, cháu Hoàng Ngọc Ánh luôn chăm chỉ, tự giác trong học tập để việc học không mang tính áp đặt mà trở thành một phần tự nhiên của cuộc sống hằng ngày. Trong gia đình nhỏ của mình, Ánh còn trở thành “người bạn học” của chính mẹ mình. Tận dụng khả năng tiếng Anh, em thường xuyên trao đổi, luyện tập cùng mẹ thông qua những cuộc trò chuyện đơn giản hằng ngày. Từ đó, không chỉ giúp bản thân củng cố kiến thức, mà còn hỗ trợ mẹ từng bước nâng cao kỹ năng giao tiếp tiếng Anh, phục vụ hiệu quả hơn cho công tác giảng dạy.

Trong sự sẻ chia và đồng hành ấy, việc học không còn là nhiệm vụ, mà trở thành sợi dây gắn kết, lan tỏa giá trị tích cực trong mỗi thành viên của gia đình. Thành quả là Ánh đã được nhận Bằng khen của Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh do có thành tích đoạt giải Nhì cấp quốc gia cuộc thi Khoa học kỹ thuật năm 2025.

Hoàng Ngọc Ánh (lớp 11 Trường Chuyên Biên Hòa) chia sẻ, bố mẹ luôn đồng hành để giúp đỡ và chỉ bảo tạo điều kiện cho em học tập, xây dựng thói quen đọc sách. Đồng thời, bố mẹ cũng chủ động cập nhật kiến thức, nâng cao kỹ năng sống, góp phần hình thành một môi trường học tập tích cực ngay trong gia đình.

Trong tiến trình xây dựng gia đình học tập, các hoạt động trải nghiệm đang trở thành cầu nối quan trọng giữa giáo dục và đời sống, giữa tri thức và giá trị văn hóa. Những trò chơi dân gian như nhảy sạp, ô ăn quan, cờ cá ngựa, ném vòng hay nhảy bao bố không chỉ mang lại niềm vui, mà còn giúp trẻ em hiểu thêm về bản sắc văn hóa truyền thống. Qua mỗi trò chơi, các em được rèn luyện sự kiên trì, tinh thần đoàn kết và ý thức giữ gìn những giá trị tốt đẹp của dân tộc, những yếu tố cốt lõi trong xây dựng gia đình văn hóa.

Trong khi đó, các hoạt động trải nghiệm STEM lại mở ra không gian học tập hiện đại, giúp trẻ tiếp cận khoa học, công nghệ một cách trực quan, sinh động. Từ việc thử nghiệm, sáng tạo đến giải quyết vấn đề, trẻ em được khơi dậy tư duy logic và niềm đam mê học hỏi.

Đặc biệt, khi có sự đồng hành của gia đình, những trải nghiệm ấy không chỉ dừng lại ở hoạt động vui chơi, mà trở thành những bài học có giá trị lâu dài. Cha mẹ không chỉ định hướng, mà còn cùng con suy ngẫm, rút ra bài học từ mỗi trải nghiệm. Qua đó, việc học tập được gắn với thực tiễn, văn hóa và đời sống gia đình góp phần hình thành nên những công dân có tri thức, kỹ năng và nền tảng văn hóa vững chắc, mục tiêu cốt lõi của việc xây dựng gia đình học tập trong giai đoạn hiện nay.

Chị Trần Minh Phương (phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình) khẳng định, cha mẹ cần luôn đồng hành với sự phát triển của con. Chính hành động cùng con tham gia vào trò chơi, hoạt động trải nghiệm thực tế sẽ rất tốt cho phát triển trí thông minh của trẻ.

Lan tỏa giá trị gia đình học tập

Thời gian qua, nhiều phong trào thi đua liên quan đến việc lan tỏa những giá trị tốt đẹp của gia đình tại các địa phương trên địa bàn tỉnh Ninh Bình đã được triển khai, tạo chuyển biến sâu sắc trong nhận thức của người dân về vai trò, vị trí của gia đình. Tiêu biểu như các phong trào: Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch; Xây dựng gia đình hạnh phúc; Ông bà, cha mẹ mẫu mực, con cháu thảo hiền; Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, đô thị văn minh; Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới… đã mang lại những hiệu ứng tích cực, giúp mỗi người thêm trân trọng, giữ gìn những giá trị văn hóa tốt đẹp của gia đình.

Tại phường Kim Bảng, mô hình “gia đình học tập” đang từng bước đi vào nền nếp, gắn với phong trào xây dựng “gia đình văn hóa,” tạo nên sự chuyển biến tích cực từ nhận thức đến hành động của mỗi người dân. Toàn phường hiện có trên 6.250 gia đình đăng ký xây dựng gia đình học tập, trong đó tỷ lệ được công nhận hằng năm đạt trên 93,1%. Những con số ấy không chỉ phản ánh sự hưởng ứng mạnh mẽ của người dân, mà còn cho thấy việc học tập đã trở thành nhu cầu trong mỗi gia đình.

Ông Lê Văn Đoàn, Chủ tịch Hội Khuyến học phường Kim Bảng, tỉnh Ninh Bình cho biết, Hội đẩy mạnh tuyên truyền công dân, gia đình thấy được vị trí, vai trò của việc học đối với hạnh phúc gia đình. Một trong những tiêu chí cứng để chấm điểm xét “gia đình văn hóa” đó là xây dựng được gia đình học tập.

Khi mỗi gia đình trở thành một môi trường học tập, thì cộng đồng cũng dần hình thành một xã hội học tập - nơi tri thức được nuôi dưỡng và lan tỏa. Đặc biệt, trong bối cảnh xã hội hiện đại, khi công nghệ số phát triển mạnh mẽ, việc học tập không còn bị giới hạn bởi không gian hay thời gian.

Các chương trình như “bình dân học vụ số” đang từng bước giúp người dân tiếp cận tri thức mới thông qua các nền tảng trực tuyến; từ đó mở ra cơ hội học tập cho mọi lứa tuổi, đối tượng. Từ thực tiễn đó, khái niệm “gia đình học tập số” cũng đang dần hình thành.

Không chỉ con trẻ học trực tuyến, mà nhiều bậc phụ huynh, ông bà cũng chủ động sử dụng công nghệ để cập nhật kiến thức, kỹ năng, từ việc học ngoại ngữ, kỹ năng sống đến ứng dụng công nghệ trong công việc và đời sống. Trong mỗi gia đình, các thành viên có thể cùng nhau học tập, chia sẻ và hỗ trợ nhau thông qua các thiết bị số, tạo nên một môi trường học tập linh hoạt, hiện đại.

Theo ông Trần Xuân Thực (trưởng thôn 1, xã Nam Lý), việc kết hợp giữa truyền thống hiếu học và công nghệ số không chỉ nâng cao chất lượng học tập trong gia đình, mà còn góp phần xây dựng những công dân số có tri thức, kỹ năng, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Đồng thời, địa phương sẽ tăng cường xây dựng xã hội học tập, học tập suốt đời để tạo cơ hội học tập nhằm bồi đắp tri thức cho mọi người để xây dựng xã hội tốt đẹp hơn.

Chia sẻ về định hướng trong công tác xây dựng xã hội học tập tại địa phương, ông Đặng Văn Hồng, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường Đồng Văn nhấn mạnh, xây dựng gia đình học tập là nuôi dưỡng khát vọng vươn lên, đầu tư cho tương lai và gieo mầm cho sự phát triển lâu dài của quê hương. Phường chú trọng xây dựng xã hội học tập từ gốc, từ gia đình, dòng họ, khu dân cư để việc học không còn là nhiệm vụ riêng của ngành giáo dục, mà thành nếp sống, văn hóa và nhu cầu tự thân của mỗi người.

Từ những việc làm cụ thể, giản dị, việc học đã dần trở thành một phần trong nhịp sống của mỗi gia đình, lan tỏa một cách tự nhiên thông qua sự đồng hành và gương mẫu của người lớn. Điều đó đã tạo nền tảng vững chắc để hình thành những thế hệ biết học hỏi, sẻ chia, có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội.

Khi mỗi gia đình trở thành một điểm sáng của tinh thần học tập và lối sống văn minh chính là động lực quan trọng để xã hội ngày càng phát triển và hướng đến một tương lai toàn diện, giàu tri thức và bản sắc./.

(TTXVN/Vietnam+)