Ngày càng nhiều người Mỹ xin quốc tịch Canada làm phương án dự phòng

Cánh cửa quốc tịch rộng mở sau thay đổi luật

Tòa nhà Quốc hội Canada tại Ottawa, Ontario. Ảnh: AFP/ TTXVN

Vào năm 2016, bà Ellen Robillard, sống tại bang New York, từng cân nhắc xin quốc tịch Canada do mẹ bà sinh ra tại Nova Scotia. Tuy nhiên, ý định này nhanh chóng bị gác lại vì luật khi đó không cho phép công dân Canada sinh ở nước ngoài truyền quốc tịch cho con nếu đứa trẻ cũng sinh ra ở ngoài lãnh thổ Canada.

Theo CNN, bước ngoặt xảy ra vào năm 2023 khi tòa án Canada tuyên bố quy định này là vi hiến. Những thay đổi chính thức có hiệu lực từ tháng 12, xóa bỏ giới hạn thế hệ đầu tiên và mở rộng đáng kể diện đủ điều kiện nhập tịch.

Nhờ đó, bà Robillard, hiện 52 tuổi, đã bắt đầu nộp hồ sơ xin quốc tịch cùng con trai 19 tuổi. Trong bối cảnh lo ngại về bạo lực chính trị leo thang tại Mỹ, bà coi đây là một phương án dự phòng cần thiết.

“Tôi không còn nhận ra thế giới của mình nữa”, bà chia sẻ, đồng thời cho biết chuyến trở lại quê hương của mẹ tại Nova Scotia đã giúp bà củng cố quyết định. Trải nghiệm tại Canada mang lại cho bà cảm giác bình yên và thân thiện hơn hẳn.

Lượng hồ sơ tăng đột biến chưa từng có

Theo bà Cassandra Fultz, chuyên gia tư vấn nhập cư tại Ottawa, số lượng hồ sơ từ công dân Mỹ đã tăng gấp 10 lần, từ khoảng 10 lên 100 hồ sơ mỗi tháng kể từ khi luật mới được thông qua. Những người có thể chứng minh dòng dõi trực tiếp với công dân Canada, kể cả từ nhiều thế hệ trước, đều có thể nộp đơn.

Bà Fultz cho biết, dù mỗi kỳ bầu cử tại Mỹ đều kéo theo làn sóng quan tâm đến việc di cư, nhưng thông thường xu hướng này chỉ kéo dài ngắn hạn. Tuy nhiên, lần này lại hoàn toàn khác.

“Chúng tôi ghi nhận mức độ quan tâm tăng đều từ cuối năm 2024 đến nay, điều chưa từng xảy ra trong 17 năm làm nghề”, bà nói.

Số liệu từ cơ quan lưu trữ quốc gia Québec cũng cho thấy xu hướng tương tự. Số yêu cầu từ Mỹ về giấy tờ như khai sinh, kết hôn, rửa tội đã tăng vọt từ 100 hồ sơ vào tháng 2/2025 lên 1.500 hồ sơ vào cùng kỳ năm nay.

Hiện thời gian xử lý hồ sơ quốc tịch kéo dài khoảng 10 tháng, với hơn 50.000 người đang chờ xét duyệt.

Tâm lý bất an thúc đẩy nhu cầu

Không chỉ những người sống tại Mỹ, công dân Mỹ ở nước ngoài cũng bị ảnh hưởng bởi tình hình chính trị. Rachel Rabb, 34 tuổi, đã rời Mỹ từ năm 2018 để sinh sống tại Costa Rica và Mexico nhằm tránh các chính sách chống nhập cư và nguy cơ bạo lực sắc tộc.

Tuy nhiên, từ năm 2024, nỗi lo của cô quay trở lại. Các diễn biến an ninh tại khu vực Mỹ Latinh, bao gồm các cuộc tấn công quân sự và bạo lực leo thang, càng khiến Rabb cảm thấy bất ổn.

Khi biết về việc Canada nới lỏng luật quốc tịch, cô bắt đầu tra cứu gia phả và phát hiện tổ tiên của mình có nguồn gốc từ Ontario. Điều này mở ra cơ hội xin quốc tịch mà cô mô tả là món quà từ trên trời.

“Tôi không có kế hoạch quay lại Mỹ lúc này. Mọi thứ quá nguy hiểm”, Rabb nói, cho rằng bất kỳ ai cũng có thể trở thành mục tiêu trong bối cảnh hiện tại.

Dù yếu tố chính trị đóng vai trò quan trọng, không phải tất cả hồ sơ đều xuất phát từ lo ngại này. Nhiều người Mỹ tìm đến quốc tịch Canada để đoàn tụ gia đình, học tập, làm việc hoặc đơn giản là tìm lại nguồn gốc văn hóa.

Tranh cãi và quan điểm về quyền công dân

Tuy nhiên, việc nới lỏng quy định cũng gây ra tranh luận trong dư luận Canada. Một số ý kiến cho rằng chính sách này ưu ái người Mỹ có ít đóng góp thực tế, trong khi người nhập cư lâu dài phải trải qua quy trình phức tạp hơn.

Dù vậy, theo các chuyên gia, thay đổi luật là cần thiết nhằm khắc phục những bất công trước đây, đặc biệt đối với nhóm “Lost Canadians” - những người từng bị mất hoặc không được công nhận quốc tịch do các quy định lỗi thời.

“Về bản chất, một người Canada vẫn là một người Canada”, bà Fultz nhấn mạnh, cho rằng luật mới giúp đảm bảo tính công bằng trong hệ thống quốc tịch.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc