Vì sao bom xuyên hầm 900kg Mỹ có thể 'nướng cháy' tuyến phòng thủ Iran?

Tờ Wall Street Journal của Mỹ đưa tin Washington đã tấn công một kho đạn dược lớn tại thành phố Isfahan của Iran bằng những quả bom phá boongke nặng 2.000 pound (907kg). Theo quan chức này, những quả bom xuyên phá đã được sử dụng với số lượng lớn trong cuộc tấn công.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đăng tải video về vụ nổ lớn trên nền tảng Truth Social và xuất hiện nhiều báo cáo cho rằng đó là cuộc tấn công do Mỹ thực hiện bên ngoài thành phố Isfahan ở miền trung Iran.

Bom GBU-57 phá boongke của Mỹ. (Ảnh: Không quân Mỹ)

Vì sao Isfahan bị nhắm mục tiêu?

Thành phố Isfahan là trung tâm chiến lược, nơi đặt căn cứ quân sự và ngành công nghiệp quốc phòng của Iran. Thành phố trung tâm này cũng là nơi có một trong ba địa điểm làm giàu uranium bị Mỹ ném bom trong cuộc xung đột kéo dài 12 ngày giữa Iran và Israel hồi tháng 6/2025.

Theo NDTV, một phần uranium làm giàu cao của Iran được cho là đang được chôn giấu ở đó - điều mà Mỹ từng gợi ý họ có thể chiếm giữ bằng lực lượng mặt đất.

Hình ảnh vệ tinh ghi lại chỉ vài ngày trước khi xung đột bùng phát vào tháng 6/2025 cho thấy Tehran điều một xe tải chở lượng uranium làm giàu cao tới cơ sở hạt nhân ở Isfahan. Tương tự, dữ liệu từ vệ tinh Pleiades Neo do Airbus Defence and Space vận hành cũng dễ nhận ra một xe tải chở theo 18 thùng màu xanh di chuyển vào đường hầm thuộc Trung tâm Công nghệ Hạt nhân Isfahan ngày 9/6/2025.

Theo ông Francois Diaz-Maurin, chuyên gia phân tích của Bulletin of the Atomic Scientists, chiếc xe tải này có khả năng vận chuyển 18 thùng chứa được niêm phong, mỗi thùng nặng tới 534 kg uranium được làm giàu ở mức 60%. Đó là bước kỹ thuật ngắn để đạt đến mức độ uranium có thể dùng trong chế tạo vũ khí, tức là 90%.

"Phép tính này cho thấy Iran có thể chuyển toàn bộ kho uranium làm giàu cao của mình đến Isfahan bằng chiếc xe tải xuất hiện trong ảnh vệ tinh", ông Diaz-Maurin cho hay.

Video khu vực dự trữ uranium của Iran bốc cháy do ông Trump đăng tải.

Loại bom phá boongke nặng 907kg được Mỹ sử dụng trong cuộc tấn công lần này là vũ khí chuyên dụng chế tạo để xuyên thủng mục tiêu kiên cố trước khi phát nổ và chủ yếu được sử dụng để tấn công cơ sở quân sự ngầm, hầm trú ẩn kiên cố cùng những địa điểm hạt nhân.

Các quả bom này được thiết kế với vỏ thép cường lực cho phép chúng xuyên qua lớp đất và bê tông, phát nổ sau khi đạt đến độ sâu nhất định. Điều khiến bom phá boongke trở nên nguy hiểm không chỉ là lượng thuốc nổ nó mang theo, mà còn là khả năng tính toán thời gian kích nổ để nhắm trúng mục tiêu.

Phá hủy lớp phòng thủ dưới lòng đất

Cuộc xung đột hiện nay đang ghi nhận việc sử dụng phổ biến loại bom phá boongke khi Iran xây dựng mạng lưới hầm ngầm dày đặc nhằm bảo vệ tài sản quân sự then chốt cùng hệ thống chỉ huy - kiểm soát. Những công trình này được thiết kế với kỳ vọng có thể tránh hoặc giảm thiểu tác động từ các cuộc không kích.

Lợi thế của bên phòng thủ nằm ở chỗ công sự ngầm thường nằm ngoài khả năng quan sát trực tiếp của hệ thống nhắm mục tiêu, đồng thời có thể chịu được sức công phá của nhiều loại bom thông thường. Trên thực tế, việc sử dụng công trình ngầm để chống lại hỏa lực mạnh xuất hiện từ lâu, đặc biệt phổ biến trong Thế chiến thứ nhất khi các hệ thống chiến hào kiên cố trở thành mục tiêu của pháo binh hạng nặng và đợt oanh tạc từ trên không.

Trong giai đoạn giữa hai cuộc thế chiến và suốt Chiến tranh thế giới thứ hai, các quốc gia đã đầu tư mạnh vào hệ thống công sự ngầm nhằm đối phó với các đòn tấn công từ trên không và pháo binh hạng nặng. Những công trình tiêu biểu như Tuyến phòng thủ Maginot của Pháp hay mạng lưới hầm trú ẩn tại Berlin - nơi Adolf Hitler qua đời, được thiết kế để bảo vệ mục tiêu chiến lược trước hỏa lực hiện đại.

Ảnh vệ tinh cho thấy cận cảnh các cửa hầm bị phá hủy tại khu phức hợp tên lửa ở Isfahan sau các cuộc không kích ngày 8/3. (Ảnh: Reuters)

Trước thực tế về mạng lưới phòng thủ ngầm quy mô lớn, liên minh Mỹ - Israel đã triển khai rộng rãi loại vũ khí xuyên phá chuyên dụng nhằm tấn công mục tiêu dưới lòng đất.

Israel cũng sử dụng bom xuyên hầm thả từ trên không để đánh vào hệ thống đường hầm và boongke tại Gaza và Lebanon, dựa trên mạng lưới tình báo dày đặc để dẫn đường chính xác cho đòn tấn công.

Tháng 6 năm ngoái, oanh tạc cơ tàng hình B-2 Spirit của Không quân Mỹ triển khai bom xuyên phá hạng nặng GBU-57A/B Massive Ordnance Penetrator (MOP) nhằm vào cơ sở hạt nhân ngầm tại Fardow và Natanz với mục tiêu làm suy giảm năng lực hạt nhân của Iran. Các cơ sở này được xây dựng sâu trong lòng núi, vốn được xem là có khả năng chống chịu cao trước cuộc không kích thông thường.

Các loại bom chuyên dụng này được chế tạo với lớp vỏ kim loại dày, cho phép xuyên phá kết cấu bê tông kiên cố trước khi phát nổ.

Điểm khác biệt nằm ở cơ chế kích nổ chậm: ngòi nổ chỉ hoạt động sau khi quả bom đã va chạm và xuyên vào mục tiêu một khoảng nhất định. Không giống như bom thông thường có ngòi nổ ở đầu quả bom, ngòi nổ của bom xuyên hầm được đặt ở giữa hoặc phía sau thân để tránh bị hư hại trong quá trình xuyên phá lớp bảo vệ.

Trong bối cảnh hiện nay, bom xuyên hầm trở thành trang bị phổ biến của nhiều lực lượng không quân trên thế giới. Nguyên nhân là do các mục tiêu quân sự quan trọng, đặc biệt là hệ thống chỉ huy, kiểm soát và kho tàng chiến lược ngày càng được đặt sâu dưới lòng đất hoặc gia cố bằng hầm trú ẩn kiên cố trên mặt đất nhằm chống lại những loại bom thông thường.

Kông Anh (Nguồn: Tổng hợp)