Ngành dừa số hóa vùng nguyên liệu, hướng tới xuất khẩu 2 tỷ USD

Xuất khẩu dừa sẽ vượt 1,1 tỷ USD trong năm nay

Ngành dừa ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực khi xuất khẩu tiếp tục duy trì đà tăng trưởng. Hiệp hội Dừa Việt Nam cho biết, kim ngạch 6 tháng đã vượt 600 triệu USD, tạo nền tảng để hướng tới con số hơn 1,1 tỷ USD trong cả năm.

Nổi bật nhất là sự tăng trưởng mạnh và ổn định của nhóm dừa tươi xuất khẩu, cả sản lượng và giá trị đều tăng cao, gần gấp đôi cùng kỳ năm trước. Giá dừa tại vườn có thời điểm lên tới 10.000 - 12.000 đồng/trái nhờ nhu cầu tăng đồng loạt từ các thị trường châu Âu, châu Mỹ và Trung Quốc.

Ngành dừa đang xây dựng bản đồ số vùng nguyên liệu để nâng sức cạnh tranh. Ảnh: Minh Đảm

Bên cạnh đó, sản lượng và kim ngạch xuất khẩu nhiều mặt hàng chế biến từ dừa cũng tăng mạnh nhờ nhu cầu thị trường quốc tế tiếp tục mở rộng.

Theo Hiệp hội Dừa Việt Nam, số liệu thống kê hiện chưa phản ánh đầy đủ quy mô của ngành do nhiều sản phẩm có sử dụng nguyên liệu từ dừa được thống kê theo các mã hàng khác nhau. Hiệp hội đang tổng hợp thêm các nhóm sản phẩm có tỷ lệ nguyên liệu dừa từ 20 - 30% trở lên nhằm đánh giá đầy đủ hơn giá trị xuất khẩu của toàn ngành.

Đáng chú ý, phần lớn các đơn hàng xuất khẩu tập trung vào 2 quý cuối năm. Cùng với đó, ngành đang đón làn sóng đầu tư mới với 2 - 3 nhà máy chế biến sâu quy mô lớn có vốn đầu tư nước ngoài dự kiến đi vào hoạt động trong năm nay. Các dự án này được kỳ vọng sẽ bổ sung năng lực chế biến, nâng cao giá trị gia tăng và tạo thêm động lực tăng trưởng cho ngành dừa Việt Nam.

Xây dựng bản đồ số vùng nguyên liệu để nâng sức cạnh tranh

Bên cạnh mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu, Hiệp hội Dừa Việt Nam đang triển khai xây dựng bản đồ số vùng nguyên liệu có kiểm soát nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm nguồn cung ổn định cho doanh nghiệp và tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư, nhà nhập khẩu quốc tế.

Theo Tổng Thư ký Hiệp hội dừa Việt Nam Cao Bá Đăng Khoa, đây là hệ thống quản lý toàn bộ vùng nguyên liệu dừa bao gồm: dữ liệu về diện tích trồng, chất lượng, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn sản xuất, giống cây trồng, tình hình sâu bệnh và các chứng nhận quốc tế. Trong giai đoạn đầu, hệ thống sẽ ưu tiên số hóa các dữ liệu cốt lõi như diện tích vùng trồng, phân bố vùng nguyên liệu, doanh nghiệp đã đầu tư, danh sách hộ nông dân tham gia, hoạt động của hợp tác xã, các chứng nhận quốc tế, thông tin về giống dừa và dữ liệu theo dõi sâu bệnh.

Theo kế hoạch, Hiệp hội sẽ triển khai thí điểm hệ thống tại Vĩnh Long, sau đó mở rộng sang Đồng Tháp và các địa phương khác ở đồng bằng sông Cửu Long. Giai đoạn 2026 - 2028 sẽ triển khai đồng bộ tại các vùng trọng điểm trước khi mở rộng trên phạm vi cả nước. Sau khi hoàn thành tại từng địa phương, hệ thống sẽ được bàn giao cho chính quyền quản lý và cập nhật thường xuyên để bảo đảm dữ liệu luôn chính xác, kịp thời.

Theo ông Khoa, giá trị lớn nhất của bản đồ số không chỉ nằm ở việc quản lý vùng nguyên liệu mà còn tạo lợi thế cạnh tranh cho ngành dừa Việt Nam trên thị trường quốc tế. Thay vì phải khảo sát trực tiếp tại từng địa phương, các nhà đầu tư và nhà nhập khẩu có thể tra cứu trực tuyến để biết vùng nguyên liệu nằm ở đâu, diện tích bao nhiêu, có những giống dừa nào, tình trạng chứng nhận và khả năng cung ứng ra sao. Điều này sẽ rút ngắn thời gian ra quyết định đầu tư, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành dừa Việt Nam so với các quốc gia sản xuất lớn trong khu vực như Indonesia và Malaysia.

Để hiện thực hóa mục tiêu quản lý vùng nguyên liệu đến từng cây dừa, Hiệp hội Dừa Việt Nam đang phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương cùng các địa phương xây dựng bộ tiêu chuẩn chung cho ngành dừa, đồng thời thúc đẩy phát triển hệ thống hợp tác xã đủ năng lực quản lý vùng nguyên liệu.

Ông Khoa khuyến nghị, doanh nghiệp nên tập trung đầu tư vốn và công nghệ chế biến sâu, trong khi hợp tác xã đảm nhận vai trò quản lý vùng nguyên liệu, hướng dẫn nông dân tuân thủ các tiêu chuẩn, duy trì chứng nhận và tổ chức thu mua. Bên cạnh đó, các địa phương cần chủ động triển khai các chính sách hỗ trợ về truy xuất nguồn gốc, chỉ dẫn địa lý, tín dụng và liên kết sản xuất theo Nghị định số 98/2018/NĐ-CP về chính sách khuyến khích phát triển hợp tác, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, qua đó khai thác hiệu quả tiềm năng vùng nguyên liệu và hình thành chuỗi liên kết bền vững.

Hiệp hội Dừa Việt Nam kỳ vọng, với mô hình quản lý đồng bộ, số hóa dữ liệu và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân, ngành dừa sẽ xuất khẩu được 2 tỷ USD trong những năm tiếp theo.

Lam Ngọc