'Ngẫm' cùng nhà điêu khắc Trần Việt Hưng

Một tác phẩm trong triển lãm "Ngẫm 2" của nhà điêu khắc Trần Việt Hưng. (Ảnh: Tác giả cung cấp)

Sinh ra tại Hà Nội, nhưng nhà điêu khắc Trần Việt Hưng có nguyên quán ở Tiền Giang (nay là tỉnh Đồng Tháp). Anh tốt nghiệp Trường đại học Mỹ Thuật Thành phố Hồ Chí Minh, Khoa Điêu khắc năm 1990 và hiện là hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam, hội viên Hội Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh.

Nếu ở triển lãm trước, người xem đã nhận ra một nghệ sĩ quan tâm đến sự giản lược của hình thể, thì trong “Ngẫm 2”, Trần Việt Hưng tiếp tục đẩy quá trình đó đi xa hơn: Làm nhẹ hình khối và mở rộng vai trò của khoảng không trong cấu trúc điêu khắc.

Những vật liệu vốn mang trọng lượng lớn như sắt, đồng hay inox dưới tay anh không còn giữ cảm giác nặng nề quen thuộc. Nhiều cấu trúc trở nên mảnh, kéo dài, thậm chí chênh vênh, như thể hình khối đang muốn tách khỏi mặt đất.

Chính sự thay đổi này tạo nên điểm nhấn của triển lãm. Thay vì xây dựng các khối tượng dày đặc và nặng, Trần Việt Hưng chủ động tiết giảm vật chất. Nhiều tác phẩm chỉ gồm vài đường kim loại uốn cong, một thân tượng mảnh và một trụ đỡ rất nhỏ. Phần còn lại của cấu trúc được hoàn thành bởi ánh sáng, không khí và khoảng trống chung quanh.

Theo nhà điêu khắc Bùi Hải Sơn, điêu khắc của Trần Việt Hưng là sự chắt lọc tinh tế giữa hình khối và khoảng không. Quan sát các tác phẩm trong “Ngẫm 2”, nhận xét này trở nên khá rõ ràng. Hình khối không tìm cách chiếm lĩnh toàn bộ không gian mà chỉ gợi ra một hướng chuyển động. Khoảng trống không còn đóng vai trò nền phụ, mà trở thành một phần cấu trúc của tác phẩm. Khi người xem di chuyển quanh tượng, các đường kim loại và phần không gian rỗng liên tục thay đổi tương quan, tạo nên nhiều lớp cảm nhận khác nhau.

Một tác phẩm trong triển lãm "Ngẫm 2" của nhà điêu khắc Trần Việt Hưng. (Ảnh: Tác giả cung cấp)

Một đặc điểm đáng chú ý khác của triển lãm nằm ở trục chuyển động của hình khối. Nhiều tác phẩm không đặt trọng tâm vào sự cân bằng tuyệt đối. Thay vào đó, khối tượng được đẩy lệch khỏi trung tâm, tạo cảm giác nghiêng nhẹ hoặc kéo dài theo một hướng nhất định. Điều này khiến cấu trúc mang dáng vẻ bồng bềnh, như một nét vẽ đang lơ lửng trong không gian.

Tuy nhiên, đó không phải là sự chênh vênh ngẫu nhiên. Các trụ đỡ mảnh và hệ thống khung kim loại được tính toán kỹ lưỡng để giữ cấu trúc ổn định. Nhờ vậy, những vật liệu vốn cứng và nặng lại có thể mang dáng dấp của một chuyển động mềm.

Thực tế, điêu khắc của Trần Việt Hưng không gây ấn tượng bằng kích thước hay hiệu ứng thị giác mạnh. Các khối tượng thường vừa phải, cấu trúc tiết chế và bề mặt được xử lý mịn. Điều mà người xem cảm nhận rõ hơn là trạng thái mà tác phẩm gợi ra: Một nhịp chậm, một sự lặng lại và một cảm giác mong manh hiếm thấy trong điêu khắc kim loại.

Nhà điêu khắc Trần Việt Hưng từng chia sẻ: Nguồn gốc của các hình khối này đến từ những quan sát rất nhỏ trong đời sống. Quan sát thiên nhiên, con người và cuộc sống để đưa vào tác phẩm một linh hồn, một thân phận, một cuộc đời riêng. Một chiếc lá rơi, một hạt mưa hay một giai điệu mình yêu thích đều có thể trở thành tác phẩm.

Một tác phẩm trong triển lãm "Ngẫm 2" của nhà điêu khắc Trần Việt Hưng. (Ảnh: Tác giả cung cấp)

Trong bối cảnh điêu khắc đương đại ngày nay, khi nhiều nghệ sĩ lựa chọn các cấu trúc quy mô lớn hoặc những tuyên ngôn mạnh mẽ, con đường mà Trần Việt Hưng theo đuổi có phần lặng lẽ hơn. Anh không tìm cách tạo ra những công trình hoành tráng hay những phát biểu ồn ào. Thay vào đó, anh kiên nhẫn làm một việc trong nhiều năm: Chuyển hóa những rung động nhỏ của đời sống thành hình khối.

“Phong cách sáng tác của tôi luôn đa dạng, tránh sự gò bó, rập khuôn để cho bản thân được tự do bay bổng”, nhà điêu khắc Trần Việt Hưng cho biết. Sự “bay bổng” ấy không phải là một khái niệm trừu tượng. Nó thể hiện rất rõ trong cấu trúc của các tác phẩm: Hình khối nhẹ hơn, trục chuyển động mở hơn và khoảng không đóng vai trò lớn hơn trong tổng thể.

Có thể nói, “Ngẫm 2” không phải là một triển lãm nhằm tạo ra cảm giác choáng ngợp. Nó không đặt ra những tuyên ngôn lớn về điêu khắc. Thay vào đó, triển lãm mở ra một không gian trầm hơn - nơi người xem có thể quan sát cách kim loại và đá dần trở nên mềm, nhẹ và linh hoạt dưới bàn tay của nghệ sĩ.

Triển lãm “Ngẫm 2” của nhà điêu khắc Trần Việt Hưng sẽ được khai mạc vào ngày 30/3 tại 218A Pasteur, phường Xuân Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh và kéo dài đến ngày 6/4.

LINH BẢO