Nga triển khai biến thể UAV Geran sử dụng động cơ phản lực 'hành hạ' hệ thống đánh chặn Ukraine

Thuật ngữ "Geran" thường dùng để chỉ dòng UAV tấn công tự sát của Nga được phát triển dựa trên thiết kế Shahed-136 do Iran chế tạo. Nga bắt đầu sử dụng loại UAV này từ năm 2022 dưới các biến thể như Geran-2.

Cơ sở sản xuất máy bay không người lái Geran-2 của Nga. (Nguồn: Forbes)

Các UAV Geran có cấu trúc khá đơn giản và chi phí thấp. Chúng sử dụng hệ thống lái tự động, cảm biến quán tính và định vị vệ tinh để bay theo lộ trình đã được lập trình sẵn đến mục tiêu. Nhờ thiết kế cánh tam giác và thân máy bay nhẹ, Geran có thể bay xa hàng trăm km để tấn công các mục tiêu quân sự hoặc cơ sở hạ tầng.

Trong quá trình chiến sự kéo dài, Nga liên tục nâng cấp dòng UAV này nhằm tăng khả năng xuyên thủng hệ thống phòng không của Ukraine. Các phiên bản mới được trang bị hệ thống chống gây nhiễu định vị vệ tinh Kometa, cho phép phân biệt tín hiệu thật và tín hiệu giả.

Một số biến thể cũng được bổ sung khả năng điều khiển từ xa trong giai đoạn cuối để thay đổi quỹ đạo bay nhằm né tránh phòng không. Thậm chí có phiên bản tích hợp camera và các thuật toán trí tuệ nhân tạo để tự điều chỉnh đường bay, giảm khả năng bị phát hiện.

Ngoài các nâng cấp kỹ thuật, Nga còn thay đổi chiến thuật sử dụng. Các cuộc tấn công thường bao gồm UAV giả nhằm đánh lạc hướng phòng không, hoặc triển khai nhiều chiếc cùng lúc để che giấu tín hiệu của UAV mang đầu nổ.

UAV đánh chặn của Ukraine gây áp lực lớn

Dù vậy, hiệu quả của UAV Geran đã giảm đáng kể trong những năm gần đây. Từ năm 2023, Ukraine bắt đầu đưa các UAV đánh chặn vào mạng lưới phòng thủ của mình.

Những UAV đánh chặn này có thể đạt tốc độ khoảng 300 km/giờ, sử dụng trí tuệ nhân tạo để khóa mục tiêu và loại Geran bằng động năng. Theo các báo cáo từ phía Ukraine, tỷ lệ đánh chặn của hệ thống này có thể vượt 60%.

Một ưu điểm lớn của UAV đánh chặn là chi phí thấp. Mỗi chiếc thường chỉ có giá từ 1.000 đến 1.600 USD, cho phép Ukraine triển khai số lượng lớn để bảo vệ các khu vực quan trọng.

Nhờ kết hợp UAV đánh chặn với tác chiến điện tử và các hệ thống phòng không tầm ngắn, phần lớn UAV Geran hiện nay bị bắn hạ trước khi tiếp cận mục tiêu.

Nga chuyển sang UAV phản lực tốc độ cao

Để đối phó với hệ thống đánh chặn này, Nga đang thử nghiệm một hướng nâng cấp khác: tăng tốc độ UAV.

Theo các chuyên gia quân sự Ukraine, việc tăng tốc độ là phương án khả thi nhất so với các lựa chọn khác như cải thiện khả năng cơ động hoặc bay cực thấp – những phương án đòi hỏi thiết kế phức tạp hơn và nhiều cảm biến hiện đại.

Một trong những mẫu mới là Geran-3, bắt đầu xuất hiện trong các cuộc tấn công vào Ukraine từ giữa năm 2025. UAV này sử dụng động cơ phản lực và có thể đạt tốc độ hơn 500 km/giờ, nhanh hơn đáng kể so với các UAV đánh chặn hiện tại.

Ngoài ra, Nga còn phát triển biến thể lớn hơn là Geran-5. Theo thông tin từ tình báo Ukraine, UAV này dài khoảng 6 m với sải cánh 5,5 m và có thể mang đầu nổ khoảng 90 kg.

Geran-5 có tầm bay gần 1.000 km và đạt tốc độ khoảng 600 km/giờ, nhanh gấp đôi nhiều UAV đánh chặn hiện nay. Thiết kế của nó cũng khác các mẫu trước, với thân hình trụ và cánh thẳng giống máy bay thông thường. Tuy nhiên, việc chuyển sang động cơ phản lực cũng khiến UAV Geran trở nên phức tạp và đắt đỏ hơn.

Các phiên bản Geran ban đầu được thiết kế với triết lý đơn giản và giá rẻ để có thể sản xuất hàng loạt và tấn công theo kiểu "bão hòa", khiến phòng không đối phương quá tải.

Trong khi đó, động cơ phản lực đòi hỏi chuỗi cung ứng phức tạp hơn và chi phí cao hơn. Điều này có thể giải thích vì sao các biến thể Geran phản lực hiện vẫn được sử dụng với số lượng hạn chế.

Ukraine tìm cách thích nghi

Nếu Nga tăng cường triển khai các UAV phản lực, Ukraine có thể phải dựa nhiều hơn vào các lớp phòng không khác như hệ thống tên lửa tầm ngắn, trực thăng hoặc máy bay chiến đấu.

Song song với đó, Kiev cũng đang phát triển thế hệ UAV đánh chặn mới có tốc độ cao hơn. Bộ Quốc phòng Ukraine đã yêu cầu các công ty trong nước ưu tiên thiết kế máy bay đánh chặn nhanh hơn để đối phó với các mục tiêu tốc độ lớn.

Ngoài biện pháp phòng thủ, Ukraine cũng cố gắng tấn công vào chuỗi sản xuất UAV của Nga. Các cuộc tấn công tầm xa bằng UAV của Ukraine đã nhắm vào các nhà máy lắp ráp, kho chứa và cơ sở hậu cần liên quan đến chương trình Geran.

Cuộc đối đầu giữa Nga và Ukraine đang trở thành một "cuộc chạy đua công nghệ UAV" liên tục. Mỗi bên đều tìm cách phát triển hệ thống mới để vượt qua các biện pháp phòng thủ của đối phương. Hiện tại, Ukraine đang đạt hiệu quả cao với các UAV đánh chặn giá rẻ. Tuy nhiên, nếu Nga mở rộng việc sử dụng các UAV Geran chạy bằng động cơ phản lực, lợi thế này có thể nhanh chóng thay đổi.

Như nhiều lần đã xảy ra trong cuộc xung đột này, bất kỳ ưu thế công nghệ nào cũng chỉ tồn tại trong thời gian ngắn trước khi bên kia tìm ra biện pháp đối phó mới.

Xuân Minh