Nếu eo biển Hormuz mở lại, giao thông sẽ tăng như thế nào?

Ảnh minh họa - Ảnh: Bloomberg.

Việc khai thông một trong những tuyến đường biển quan trọng nhất thế giới này là một nội dung trong thỏa thuận hòa bình mà Washington và Tehran dự kiến sẽ chính thức ký kết vào ngày 19/6 tới.

Một báo cáo từ công ty dữ liệu thương mại Kpler cho rằng nếu thỏa thuận giữa Mỹ và Iran được thực hiện mà không gặp trở ngại lớn, trong vòng 1 tháng, lưu lượng tàu qua eo biển này có thể tăng lên mức tương đương gần 50% so với trước chiến tranh - hãng tin CNBC đưa tin

Trước khi chiến tranh nổ ra vào ngày 28/2, eo biển Hormuz là nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu, với khoảng 100 lượt tàu qua lại mỗi ngày. Tuy nhiên, sau khi Iran bắt đầu tấn công các tàu chở dầu vào đầu tháng 3, đồng nghĩa giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz, con số này đã giảm chóng mặt xuống còn chỉ vài tàu đi qua mỗi ngày. Tình trạng bế tắc này đã duy trì trong suốt hơn 3 tháng qua.

Theo Kpler, số lượng tàu qua eo biển Hormuz có thể tăng lên 40 lượt mỗi ngày trong vòng 1 tháng sau khi eo biển Hormuz mở lại. Các tàu chở đầy hàng hóa đang mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư, sẽ là những tàu đầu tiên vượt qua eo biển này sau khi tuyến đường được khai thông. Theo uớc tính, sẽ có khoảng 118 tàu chở dầu trong Vịnh Ba Tư có thể rời khỏi khu vực này trong vòng 15 ngày sau khi eo biển mở lại.

Tuy nhiên, sự gia tăng đột biến của các tàu mắc kẹt rời khỏi khu vực chỉ là một sự kiện nhất thời và không nên được hiểu là sự gia tăng bền vững của lưu lượng giao thông. Câu hỏi quan trọng là có bao nhiêu tàu sẽ đi qua eo biển Hormuz để vào Vịnh Ba Tư sau khi tình trạng ùn tắc được giải quyết.

Một số lượng lớn tàu đang ở Vịnh Oman và Biển Arab để chờ eo biển Hormuz mở cửa - theo ông Matt Wright, nhà phân tích vận tải hàng đầu tại Kpler. Số lượng tàu chở dầu vào Vịnh Ba Tư có thể tăng lên 12 lượt mỗi ngày, tương đương khoảng 50% so với mức trước chiến tranh, trong 30 ngày đầu tiên của thỏa thuận Mỹ-Iran.

Các nhà vận tải thận trọng hơn sẽ chờ đợi và quan sát để xem các chuyến đi ban đầu diễn ra như thế nào. Họ sẽ xem xét việc quay trở lại Vịnh Ba Tư nếu các tàu không bị tấn công và không có mìn sót lại ở eo biển, theo ông Wright. Giá bảo hiểm cho tàu và hàng hóa sẽ giảm xuống khi các tàu bắt đầu lại các chuyến đi qua Hormuz, ông nói thêm.

CEO Lars Barstad của công ty tàu chở dầu Frontline tin rằng “các tàu sẽ bắt đầu di chuyển rất nhanh chóng khi thỏa thuận được ký kết”. Frontline vận hành 80 tàu trên toàn thế giới và đang có 5 tàu bị mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư.

Tuy nhiên, vẫn có những rủi ro có thể đe dọa việc mở cửa eo biển Hormuz. Mỹ và Iran dường như có những cách diễn giải khác nhau về nội dung của thỏa thuận. Truyền thông nhà nước Iran cho biết các tàu có thể qua lại eo biển Hormuz trong 60 ngày mà không phải trả phí. Sau đó, Iran và Oman sẽ quản lý eo biển này - theo hãng thông tấn nhà nước Tasnim.

Nhưng Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nói với hãng tin CNBC rằng kỳ vọng của Mỹ là eo biển Hormuz sẽ miễn phí lâu dài.

Ngoài ra, không rõ mối đe dọa từ mìn đối với các tàu qua lại eo biển Hormuz lớn đến mức nào. Tổng thống Donald Trump đã hạ thấp vấn đề này, nhưng Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã nói với Quốc hội Mỹ vào đầu tháng này rằng Iran đã đặt mìn ở nhiều đoạn của eo biển.

Công ty thương mại vận tải toàn cầu Bimco cảnh báo rằng “mối đe dọa từ mìn trong khu vực vẫn là một mối quan ngại.” Họ khuyến cáo các tàu rằng tình hình an ninh vẫn có rủi ro cao.

“Do thiếu chi tiết của thỏa thuận và do lịch sử của những lời trấn an quá lạc quan, chúng tôi tin rằng tình hình an ninh đối với ngành vận tải biển vẫn còn biến động, và chúng tôi vẫn coi mức độ rủi ro còn lớn đối với các tàu bắt đầu hành trình vào thời điểm này”, ông Jakob Larsen, Giám đốc an toàn và an ninh tại Bimco, nhận định.

Bình Minh