Nét riêng miến tráng tay Bản Cào

Từng mẻ bánh tráng vẫn được phơi dưới ánh nắng tự nhiên.

Thôn Bản Cào hiện có 69 hộ dân, trong đó 13 hộ gắn bó với nghề làm miến dong tráng tay từ năm 1962. Ban đầu, miến dong chỉ phục vụ nhu cầu gia đình, làm lương thực dự trữ. Trải qua hơn 60 năm, từ những gian bếp nhỏ, nghề miến đã trở thành sinh kế chính của nhiều hộ, mang lại nguồn thu ổn định.

Điều làm nên sự khác biệt của miến Bản Cào không chỉ ở nguyên liệu dong riềng mà còn ở cách làm. Toàn bộ quy trình vẫn được thực hiện thủ công: từ chọn củ dong, xay bột, lọc bã, lắng tinh bột, đến tráng bánh, cắt sợi và phơi khô. Mỗi công đoạn đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm lâu năm.

Chị Hứa Thị Thương, chủ thương hiệu miến rối tráng tay Tính Thương, một trong những hộ sản xuất tiêu biểu của thôn, chia sẻ: Gần 4 giờ sáng, người làm miến đã dậy nhóm bếp đun nước để tráng bánh. Bột phải lọc kỹ, dùng bột mới hoàn toàn thì miến mới không bị chua, không sạn. Bột có màu vàng nhưng khi tráng xong, miến trong và bóng. Khi lửa cháy đều, mở vung thấy bánh phồng lên là đã chín.

Khâu thái và phơi miến cũng phải có kinh nghiệm để sợi to đều, không ỉu, không xỉn màu. Mỗi công đoạn đều cần sự kiên nhẫn và cái tâm của người làm nghề. Khu vực xã Côn Minh có khí hậu lạnh, chất đất riêng biệt nên củ dong nhiều tinh bột, cho sợi miến dẻo, ngon và dai, chị Hứa Thị Thương, cho biết thêm.

Trải qua hơn 60 năm, từ những gian bếp nhỏ, nghề làm miến đã trở thành sinh kế chính của nhiều hộ dân.

Bắt đầu sản xuất từ năm 2018, cơ sở của chị Hứa Thị Thương cung ứng ra thị trường khoảng 2-3 tấn/năm miến thành phẩm. Sản phẩm được người tiêu dùng ưa chuộng nhờ sợi miến trong, dai, giữ nguyên mùi thơm tự nhiên của dong riềng.

Bên cạnh đó, gia đình chị Hà Thị Hoa với thương hiệu miến dong Bảy Hoa cũng từng bước khẳng định uy tín từ năm 2017. Dù quy mô khác nhau, các hộ ở Bản Cào đều chung một nguyên tắc: giữ phương pháp tráng tay truyền thống, không pha trộn, không làm tắt quy trình.

Theo trưởng thôn Lục Văn Bảy, mỗi năm toàn thôn sản xuất gần 40 tấn miến. Bình quân mỗi hộ thu nhập hơn 120 triệu đồng/năm, có hộ đạt trên 200 triệu đồng. Để phục vụ sản xuất, người dân thu mua khoảng 500 tấn củ dong từ các vùng lân cận. Những con số ấy cho thấy hiệu quả kinh tế rõ rệt và sức sống của một nghề thủ công giữa thời đại công nghiệp hóa.

Một công đoạn sản xuất miến tráng tay.

Miến tráng tay Bản Cào khác với sản phẩm sản xuất bằng dây chuyền công nghiệp ở độ trong, độ dai và hương vị. Sợi miến khi nấu không bở, không đục nước, có độ dai nhẹ và vị ngọt đặc trưng. Tuy nhiên, hiện nay làng nghề cũng đang đối mặt với không ít khó khăn: giá dong riềng nhiều biến động, chi phí sản xuất tăng, đầu ra phụ thuộc nhiều vào thương lái. Bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc ở một số hộ còn hạn chế.

Cũng theo Trưởng thôn Bản Cào Lục Văn Bảy, địa phương đang vận động các hộ liên kết thành tổ hợp tác, tiến tới xây dựng thương hiệu chung cho miến Bản Cào. Khi có sự liên kết, sản phẩm sẽ thuận lợi hơn trong tiếp cận thị trường, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh.

Giữa nhịp sống hiện đại, hoạt động sản xuất miến tráng tay ở Bản Cào vẫn giữ một nhịp điệu riêng. Từng sợi miến dẻo thơm không chỉ là sản phẩm hàng hóa, mà còn là kết tinh của kinh nghiệm, của điều kiện thổ nhưỡng đặc thù và của sự bền bỉ qua nhiều thế hệ...

Duy Khánh