NATO đối mặt bài toán khó mới: Biến nguồn vốn thành hỏa lực

Một năm sau cam kết lịch sử về việc tăng chi tiêu quốc phòng, NATO hiện phải đối mặt với một bài toán khó mới: Làm thế nào để ngành công nghiệp sản xuất đủ vũ khí.

Dù dòng tiền đổ vào ngân sách quốc phòng tăng mạnh – tăng tới 90 tỷ USD chỉ riêng ở châu Âu và Canada trong năm qua, liên minh xuyên Đại Tây Dương vẫn gặp khó khăn trong việc chuyển hóa nguồn vốn thành sức mạnh hỏa lực thực sự.

"Tiền rất quan trọng, nhưng chúng ta không thể ngăn chặn một quả tên lửa hay một cỗ xe tăng bằng những tờ USD hay Euro. Chúng ta cần biến tiền thành năng lực sẵn sàng chiến đấu, và phải nhanh chóng. Đây là ưu tiên chung của chúng ta", Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết đầu tuần này.

Tại Hội nghị Thượng đỉnh NATO ở Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) đầu tuần tới, vấn đề sản xuất vũ khí sẽ là trọng tâm. Các nhà lãnh đạo dự kiến sẽ ký kết các thỏa thuận trị giá hàng tỷ USD tại một diễn đàn công nghiệp đặc biệt bên lề hội nghị.

Tổng thư ký NATO Mark Rutte cảnh báo rằng một khi xung đột nổ ra, những tờ USD hay Euro không thể ngăn chặn một quả tên lửa hay một cỗ xe tăng. Ảnh: Militarnyi

Các nhà phân tích cảnh báo, nếu chiến tranh nổ ra lúc này, châu Âu sẽ nhanh chóng cạn kiệt các loại vũ khí quan trọng như tên lửa phòng không.

"Trong một số lĩnh vực then chốt, năng lực sản xuất hiện tại của châu Âu sẽ bị quá tải chỉ trong vài ngày", các nhà phân tích từ Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu (ECFR) nhận định.

"Sản lượng đạn dược đã tăng từ 300.000 quả/năm vào năm 2022 lên mục tiêu 2 triệu quả, nhưng vẫn chưa đủ cho một cuộc xung đột kéo dài", họ cho biết.

Đối với châu Âu, việc tăng cường năng lực là vô cùng quan trọng khi "lục địa già" tìm cách giảm bớt sự phụ thuộc vào Washington trong bối cảnh Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump có xu hướng dành nguồn lực cho những ưu tiên khác.

"Chúng ta đã học được cách huy động thêm vốn. Chúng ta vẫn cần học cách chi tiêu chúng một cách hiệu quả để sản xuất nhiều hơn, đổi mới nhiều hơn và có hỏa lực mạnh hơn", Ủy viên quốc phòng EU Andrius Kubilius cho biết.

Ngành công nghiệp quốc phòng khẳng định đang đầu tư mở rộng năng lực sau nhiều thập kỷ thiếu đầu tư. Tuy nhiên, bà Camille Grand, Tổng thư ký Hiệp hội Công nghiệp Quốc phòng châu Âu (ASD), thừa nhận họ vẫn chưa đạt được mức cần thiết.

EU đã khởi động một loạt các nỗ lực cải cách thị trường quốc phòng, nhưng lĩnh vực này vẫn còn phân mảnh sâu sắc với 27 thị trường và 27 bộ quy tắc khác nhau.

"Trong Liên minh châu Âu, chúng ta có 27 thị trường quốc phòng, 27 bộ quy tắc, và do đó ngành công nghiệp quốc phòng vẫn còn nhiều trở ngại", ông Kubilius, người giám sát các nỗ lực của EU nhằm thúc đẩy sản xuất, phàn nàn trong một bài phát biểu gần đây.

Trong bối cảnh đó, Đức đang nổi lên dẫn đầu nỗ lực. Bộ trưởng Quốc phòng Boris Pistorius tuyên bố Đức muốn mở rộng hợp tác với Mỹ, sản xuất thêm vũ khí do Mỹ thiết kế ngay tại các nhà máy ở quốc gia Tây Âu.

"Chúng tôi biết năng lực sản xuất của Mỹ có hạn và cần mở rộng khẩn cấp. Vì vậy chúng tôi rất quan tâm đến việc chế tạo một số hệ thống hoặc linh kiện tại Đức", ông Pistorius cho biết ngày 1/7, bên cạnh Thủ tướng Đức Friedrich Merz và Tổng thư ký NATO Mark Rutte.

Đức đang tìm cách cân bằng giữa phát triển ngành công nghiệp quốc phòng quốc gia và nhu cầu cấp thiết đối với các hệ thống Mỹ như Patriot trong 5-10 năm tới.

Minh Đức (Theo Hurriyet Daily News, Euractiv)