Não người có thể được 'trẻ hóa' chỉ bằng một bình xịt mũi

Trong lĩnh vực y sinh, lão hóa não bộ từ lâu đã bị xem là một quá trình tự nhiên không thể đảo ngược. Tuy nhiên, một nghiên cứu đột phá mới đây từ các nhà khoa học tại Đại học Texas A&M (Mỹ) đã mở ra triển vọng hoàn toàn mới về khả năng "trẻ hóa" bộ não con người thông qua một loại bình xịt mũi đặc biệt.

Theo thời gian, cơ thể con người phải đối mặt với tình trạng neuroinflammaging - một dạng viêm mãn tính mức độ thấp âm thầm tấn công vùng hồi hải mã (hippocampus). Đây chính là thủ phạm gây ra hiện tượng sương mù não, suy giảm trí nhớ và gia tăng đáng kể nguy cơ sa sút trí tuệ.

Thực tế này lý giải vì sao nhiều người lớn tuổi thường xuyên than phiền về việc hay quên tên, tư duy chậm chạp và cảm nhận rõ rệt việc não bộ không còn nhạy bén như những năm tháng tuổi trẻ.

Nghiên cứu mới từ Đại học Texas A&M mở ra triển vọng hoàn toàn mới về khả năng "trẻ hóa" bộ não con người thông qua một loại bình xịt mũi đặc biệt. Ảnh minh họa: Freepik

Để giải quyết vấn đề trên, nhóm nghiên cứu tử Đại học Texas A&M do Giáo sư Ashok Shetty dẫn đầu đã khai thác sức mạnh của các túi ngoại bào, vốn là những "gói vận chuyển" siêu nhỏ mang theo các phân tử microRNA lấy từ tế bào gốc thần kinh người.

Khi được sử dụng dưới dạng xịt mũi, các túi này sẽ di chuyển dọc theo đường thần kinh khứu giác, dễ dàng vượt qua hàng rào máu-não để được các tế bào miễn dịch bên trong não bộ hấp thụ. Tại đây, microRNA đóng vai trò như những "công tắc điều chỉnh" giúp ức chế hai con đường viêm chủ chốt là NLRP3 inflammasome và cGAS-STING, đồng thời làm giảm hiệu quả tình trạng stress oxy hóa.

Hiệu quả thu được từ các cuộc thử nghiệm trên chuột già là hết sức ấn tượng khi chỉ sau 2 liều điều trị, tình trạng viêm não đã giảm đi rõ rệt. Quan trọng hơn, ty thể - được ví như "nhà máy năng lượng" của tế bào thần kinh - đã được tái kích hoạt, giúp các neuron khôi phục lại sức sống và chức năng vốn có.

Kết quả từ các thí nghiệm hành vi cho thấy chuột già được điều trị có khả năng nhận biết vật thể quen thuộc nhanh hơn, thích nghi linh hoạt và phản ứng tốt hơn với những thay đổi của môi trường. Những cải thiện tích cực này xuất hiện chỉ sau vài tuần và có thể duy trì bền vững suốt nhiều tháng.

Các tác giả nghiên cứu đã nộp đơn xin cấp bằng sáng chế tại Mỹ với sự hỗ trợ từ Viện Quốc gia về Lão hóa. Trong bối cảnh số ca sa sút trí tuệ dự kiến sẽ tăng mạnh trong những thập kỷ tới, liệu pháp xịt mũi này hứa hẹn trở thành một bước ngoặt lớn, không chỉ giúp đảo ngược lão hóa mà còn hỗ trợ phục hồi sau đột quỵ hoặc chấn thương não.

Dù hiện vẫn đang ở giai đoạn tiền lâm sàng, viễn cảnh về một phương pháp đơn giản giúp con người già đi nhưng vẫn giữ được trí óc minh mẫn và nâng cao chất lượng cuộc sống đang trở nên gần gũi hơn bao giờ hết.

Anh Vũ