Nắng nóng phá kỷ lục hơn 100 năm ở Pháp: Cảnh báo cho Việt Nam trước nguy cơ El Nino và biến đổi khí hậu

Pháp ghi nhận mức nhiệt cao nhất trong hàng trăm năm

TS Nguyễn Ngọc Huy, chuyên gia về biến đổi khí hậu và cảnh báo thiên tai cho biết, nước Pháp đang trải qua những ngày nắng nóng kinh hoàng. Một quốc gia ở vùng ôn đới, với thời tiết từng được xem là ôn hòa nhất Châu Âu thì dịp này đang phải đối mặt với thời tiết nắng nóng cực kỳ gay gắt.

"Người Châu Âu nói riêng và người Pháp nói chung thích nắng và thích phơi nắng. Nhưng không phải kiểu nắng nóng này. Ở Châu Âu, nhiệt độ chỉ lên cỡ 30 độ C là người ta kêu nóng rồi. Lần này thì nó vượt 40 độ C", TS Nguyễn Ngọc Huy cho biết,

Dự báo của GFS trong hình có thể có sai số, nhưng dù có sai thì nhiệt độ khí tượng vượt 41 độ C trong ngày 24/6. Mức nhiệt này xô đổ kỷ lục 111 năm mới thiết lập ngày 22/6. Ttổng cộng 459 kỷ lục nhiệt độ đã bị phá vỡ hoặc san bằng trên toàn nước Pháp trong ngày 22/6, trong đó có 102 kỷ lục cao nhất từng được ghi nhận.

Pháp đang trải qua đợt nắng nóng hiếm gặp hàng trăm năm.

Tại thành phố Bordeaux, nhiệt độ đạt 41,9 độ C, mức cao nhất trong 106 năm quan trắc. Thành phố Saintes cũng thiết lập mức nhiệt cao nhất kể từ khi bắt đầu lưu trữ dữ liệu khí tượng cách đây 111 năm.

Nantes là thành phố có mức độ nóng nhất trong dịp này. Nếu nhìn vào lịch sử khí tượng thì nơi đây từng có nhiệt độ mùa Đông lạnh sâu xuống mức -15,6 độ C vào năm 1956. Quãng nhiệt cực tiểu và cực đại cách nhau quá xa.

Là quốc gia ôn đới, phần lớn thời gian nhiệt độ mát mẻ và lạnh, người Pháp nói riêng và Châu Âu nói chung chỉ dùng máy sưởi mà không dùng điều hòa nhiệt độ (máy lạnh) như các quốc gia ở vùng nhiệt đới gió mùa. Bởi vậy, chỉ khoảng dưới 20% hộ gia đình ở Pháp có lắp điều hòa nhiệt độ. Giờ thì họ phải vật lộn với cái nóng bất thường và kéo dài này.

Tại Pháp, nơi điều hòa không phổ biến, trường học, phương tiện giao thông công cộng và các sự kiện thể thao đều bị ảnh hưởng do nắng nóng. Ở Paris, tháp Eiffel đóng cửa vào buổi chiều thay vì tối muộn như thường lệ. Bảo tàng Louvre cũng đóng cửa sớm hơn hai giờ so với bình thường trong ngày 24-27/6.

Đợt nắng nóng này, xuất hiện sớm vào mùa hè, đã được so sánh với đợt sóng nhiệt hồi tháng 8/2003, thời điểm nước Pháp chịu nhiệt độ cao nhất trong hơn nửa thế kỷ. Ước tính khoảng 15.000 người đã thiệt mạng, phần lớn là người cao tuổi sống trong các căn hộ và viện dưỡng lão không có điều hòa, trong đợt nắng nóng đó.

TS Nguyễn Ngọc Huy nhận định, đây là các dấu hiệu rõ ràng của biến đổi khí hậu. Khi nói về thời tiết cực đoan, chúng ta chỉ nói về hiện tượng mưa, nắng, gió,… trong một quãng ngắn. Nhưng khi nói về biến đổi khí hậu, chúng ta cần nhìn sự biến động của nó trên cơ sở phân tích và so sánh một quãng đủ dài, thông thường là 30 năm. Nắng nóng kinh hoàng ở Pháp chính là biểu hiện rõ ràng của biến đổi khí hậu ngày càng khó lường.

Tại Việt Nam, khi El Nino xảy ra, lượng mưa tại khu vực ven biển miền Trung, Tây Nguyên, Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long thường giảm mạnh và thấp hơn trung bình nhiều năm. Một số khu vực vẫn có thể xuất hiện mưa lớn cục bộ với cường suất rất mạnh, gây ngập úng đô thị hoặc vùng trung du.

Chuyên gia lưu ý, hạn hán lại là loại "thiên tai diễn tiến chậm", tác động tăng dần theo thời gian nên người dân thường chủ quan cho tới khi giếng cạn hoặc đất nứt nẻ vì thiếu nước. Các khu vực được dự báo thiếu nước nghiêm trọng cuối năm 2026 và đầu năm 2027 gồm Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long.

El Nino kéo dài sẽ làm nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh do nắng nóng, trong khi lượng nước về hồ thủy điện giảm vì thiếu mưa. Nhiều hồ chứa ở miền Trung và Tây Nguyên có thể không đủ nước phục vụ mùa khô năm 2027.

Bắc Bộ sắp chấm dứt nắng nóng, Trung Bộ tiếp tục đối mặt nhiệt độ trên 40 độ C

Bà Lê Thị Hồng Vân, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, nắng nóng tại Bắc Bộ sẽ suy giảm từ ngày 25/6 và cơ bản chấm dứt trong những ngày cuối tuần khi mưa dông gia tăng. Trong khi đó, khu vực Trung Bộ vẫn tiếp tục trải qua đợt nắng nóng gay gắt, nhiều nơi có nhiệt độ vượt 40 độ C.

Từ đêm 24/6, trên khu vực vùng núi Bắc Bộ hình thành vùng hội tụ gió ở độ cao khoảng 1.500m, gây mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to. Các địa phương có khả năng xuất hiện mưa đáng kể gồm Cao Bằng, Tuyên Quang và Lai Châu. Mưa chủ yếu xảy ra vào ban đêm.

Do mưa chưa xuất hiện nhiều trong ban ngày, thời tiết Bắc Bộ ngày 25/6 vẫn có nắng mạnh. Tuy nhiên, cường độ nắng nóng sẽ giảm so với những ngày trước. Nắng nóng chủ yếu còn xuất hiện tại khu vực trung du và đồng bằng Bắc Bộ, trong đó có Hà Nội, với nhiệt độ cao nhất phổ biến từ 36-38 độ C.

Từ đêm 25/6 đến khoảng ngày 28-29/6, vùng hội tụ gió hoạt động mạnh hơn, khiến mưa dông mở rộng xuống khu vực trung du và đồng bằng Bắc Bộ. Mưa tập trung chủ yếu vào chiều tối và đêm.

Trong giai đoạn này, ban ngày Bắc Bộ vẫn có nắng nhưng nắng nóng tạm thời chấm dứt. Nhiệt độ cao nhất phổ biến chỉ còn từ 32-35 độ C, tạo cảm giác dễ chịu hơn sau nhiều ngày nắng nóng kéo dài.

Trái ngược với Bắc Bộ, khu vực Trung Bộ tiếp tục là tâm điểm của đợt nắng nóng diện rộng. Trong các ngày 25-26/6, nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt duy trì tại khu vực từ Thanh Hóa đến TP Đà Nẵng, cùng phía Đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk.

Nhiệt độ cao nhất phổ biến từ 37-39 độ C, nhiều nơi vượt 40 độ C. Đây tiếp tục là mức nhiệt rất cao, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra cháy nổ, hỏa hoạn tại khu dân cư do nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh, đồng thời làm gia tăng nguy cơ cháy rừng.

Từ ngày 27/6, nắng nóng tại Trung Bộ vẫn duy trì nhưng cường độ có xu hướng giảm dần. Nhiệt độ cao nhất phổ biến từ 35-38 độ C, một số nơi vẫn trên 38 độ C.

Các chuyên gia khí tượng nhận định, trong những ngày tới, Bắc Bộ sẽ bước vào giai đoạn thời tiết có mưa dông nhiều hơn, giúp chấm dứt đợt nắng nóng hiện nay. Trong khi đó, người dân khu vực Trung Bộ vẫn cần tiếp tục đề phòng tác động của nắng nóng kéo dài và nền nhiệt cao trong nhiều ngày liên tiếp.

Tô Hội