Chủ động ứng phó El Ninõ từ cảnh báo sớm

Nhận diện sớm những nguy cơ từ khí hậu cực đoan

Hội nghị có sự tham dự của đồng chí Lê Công Thành, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường; bà Ramla Khalidi, Đại diện Thường trú UNDP tại Việt Nam; bà Emilie Carrier, Tham tán Đại sứ quán Canada tại Việt Nam, cùng hơn 80 đại diện đến từ các cơ quan Trung ương, chính quyền địa phương, các đối tác phát triển, tổ chức quốc tế, giới học thuật...

Đồng chí Lê Công Thành, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát biểu tại hội nghị.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang làm gia tăng tính bất định, cực đoan và khó lường của các hiện tượng khí tượng thủy văn, việc nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm và chủ động ứng phó với thiên tai ngày càng trở nên cấp thiết.

Theo các đánh giá mới nhất của Tổ chức Khí tượng thế giới, hệ thống khí hậu toàn cầu tiếp tục ghi nhận nhiều dấu hiệu bất thường.

Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường; bà Ramla Khalidi, Đại diện Thường trú UNDP tại Việt Nam; bà Emilie Carrier, Tham tán Đại sứ quán Canada tại Việt Nam đồng chủ trì hội nghị.

Nhiệt độ trung bình toàn cầu duy trì ở mức cao kỷ lục trong nhiều năm liên tiếp, kéo theo những thay đổi đáng kể về chế độ mưa, nguồn nước và làm gia tăng tần suất cũng như cường độ của các hiện tượng thời tiết cực đoan. Trong bối cảnh đó, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu, với các nguy cơ ngày càng gia tăng từ nắng nóng, hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, mưa lớn cực đoan, lũ lụt và sạt lở đất.

Các dự báo hiện nay cho thấy nửa cuối năm 2026 và đầu năm 2027 có khả năng chịu tác động rõ nét của hiện tượng El Ninõ. Nhiều mô hình dự báo khí hậu quốc tế và cơ quan khí tượng thủy văn Việt Nam nhận định El Ninõ có thể phát triển với cường độ mạnh, tương đương sự kiện năm 2015-2016, một trong những đợt El Ninõ mạnh nhất từng được ghi nhận.

Bà Ramla Khalidi, Đại diện Thường trú UNDP tại Việt Nam tham luận tại hội nghị.

Diễn biến này có thể làm gia tăng nguy cơ nắng nóng kéo dài, thiếu hụt lượng mưa, hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn tại nhiều khu vực, đặc biệt là Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, tác động đến sản xuất nông nghiệp, tài nguyên nước, năng lượng, môi trường và đời sống dân sinh.

Trong khuôn khổ hội nghị, các chuyên gia đến từ UNDP, Bộ Môi trường và Biến đổi Khí hậu Canada (ECCC), Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) cùng các chuyên gia trong nước đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm, bài học và thực tiễn tốt về dự báo khí hậu, cảnh báo sớm đa thiên tai, quản lý rủi ro thiên tai, dựa trên dự báo và nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng trước các tác động của biến đổi khí hậu.

Nâng cao năng lực dự báo để giảm thiểu thiệt hại

Tại hội nghị, các chuyên gia UNDP đã giới thiệu sáng kiến toàn cầu “Cảnh báo sớm cho tất cả mọi người” (EW4All) do Liên hợp quốc khởi xướng, hướng tới mục tiêu bảo vệ toàn bộ người dân trên thế giới bằng các hệ thống cảnh báo sớm đa thiên tai cứu sinh trước cuối năm 2027.

Sáng kiến góp phần quan trọng trong việc thu hẹp khoảng cách giữa công tác phân tích khí tượng cấp cao với năng lực hành động ứng phó thực tế ở cấp độ cộng đồng, hỗ trợ trực tiếp cho mục tiêu chiến lược của ngành khí tượng thủy văn Việt Nam trong việc ứng phó với kịch bản El Ninõ sắp tới.

Các đại biểu dự hội nghị.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành nhấn mạnh: “Trong bối cảnh biến đổi khí hậu làm gia tăng tính cực đoan, bất định của thời tiết và hiện tượng El Ninõ được dự báo có khả năng tác động mạnh đến Việt Nam trong nửa cuối năm 2026 và đầu năm 2027, việc nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm và chuyển hóa hiệu quả thông tin khoa học thành các quyết định quản lý, hành động ứng phó kịp thời là yêu cầu cấp thiết. Chúng ta cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và tăng cường chia sẻ dữ liệu để nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo, góp phần giảm thiểu thiệt hại do thiên tai, bảo đảm an ninh nguồn nước, an ninh lương thực, ổn định đời sống nhân dân và phát triển kinh tế - xã hội bền vững”.

Đồng chí Thứ trưởng đề nghị các chuyên gia tập trung đánh giá toàn diện tác động của El Ninõ, nhận diện sớm các nguy cơ và đề xuất các giải pháp ứng phó phù hợp cho từng ngành, địa phương. Kết quả hội nghị sẽ là cơ sở quan trọng để các bộ, ngành, địa phương chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó, bảo đảm an ninh nguồn nước, an ninh lương thực, ổn định phát triển kinh tế - xã hội.

Kết nối tri thức toàn cầu vì cộng đồng an toàn hơn

Đại sứ Canada tại Việt Nam, ngài Jim Nickel cho rằng: “Hội nghị hôm nay khẳng định sự hợp tác ngày càng sâu sắc giữa Canada và Việt Nam trong việc tăng cường khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu. Thông qua Dự án "Cộng đồng ven biển thích ứng với biến đổi khí hậu Việt Nam", Canada tự hào hỗ trợ các nỗ lực nhằm hoàn thiện hệ thống cảnh báo sớm, nâng cao năng lực dự báo dựa trên dữ liệu, giúp các cộng đồng dễ bị tổn thương chuẩn bị tốt hơn trước các thiên tai liên quan đến khí hậu”.

“Thông qua việc kết nối các chuyên gia Canada với các đối tác Việt Nam, chúng ta đang thúc đẩy các giải pháp thực tiễn, dựa trên cơ sở khoa học để bảo vệ tính mạng và sinh kế của người dân. Quan hệ đối tác này phản ánh cam kết chung của chúng ta trong việc xây dựng một tương lai an toàn và kiên cường hơn, nơi mà công tác chuẩn bị ứng phó tốt với khí hậu là nền tảng cho sự phát triển bền vững”, Đại sứ Jim Nickel khẳng định.

Quang cảnh hội nghị.

Bà Ramla Khalidi, Trưởng đại diện Thường trú UNDP tại Việt Nam nhấn mạnh: “Các hiện tượng thời tiết cực đoan đã trở thành trạng thái bình thường mới, và các hệ thống của chúng ta phải thích ứng phù hợp. Dữ liệu đơn thuần không hiệu quả trong việc bảo vệ con người. Một mô hình dự báo tiên tiến nhất cũng chỉ phát huy hiệu quả khi nó tới được với người dân ở tuyến đầu. Thông qua quá trình làm việc với các hộ nông dân sản xuất nhỏ ở Tây Nguyên và các cộng đồng ven biển, chúng tôi nhận thấy khoảng cách lớn nhất nằm ở công tác truyền thông, đó là việc chuyển đổi các dữ liệu khí tượng phức tạp thành những thông điệp đơn giản, mang tính địa phương và đáp ứng yêu cầu về giới, để người dân có thể hiểu và hành động kịp thời”.

NGUYỄN HỒNG SÁNG