Nâng cấp các hồ chứa phục vụ phát triển kinh tế-xã hội

Cung cấp nước ngọt cho Trung tâm Điện lực Quảng Trạch

Hồ thủy lợi Vực Tròn nằm ở phía Bắc tỉnh (trên địa phận 2 xã Hòa Trạch và Phú Trạch), được xây dựng từ những năm 1980, có dung tích với 51 triệu m3. Gần nửa thế kỷ qua, hồ Vực Tròn đã cung cấp nguồn nước ngọt lành, biến những vùng đất khô cằn cỏ dại thành cánh đồng lúa xanh mướt màu ấm no. Hiện nay, hồ Vực Tròn còn có thêm một “sứ mệnh” mới, là nơi cung cấp nước ngọt cho Trung tâm Điện lực Quảng Trạch, phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa quê hương, đất nước.

Tuy nhiên, qua nhiều năm khai thác, do tác động của thời gian, điều kiện tự nhiên khắc nghiệt và yêu cầu vận hành ngày càng cao, nhiều hạng mục công trình đã xuất hiện dấu hiệu xuống cấp. Thân và nền đập có hiện tượng thấm, mái đập bị hư hỏng cục bộ; hệ thống tiêu thoát nước, quan trắc an toàn chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn hiện hành.

Trước thực trạng đó, đầu tháng 7/2023, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phê duyệt dự án sửa chữa cấp bách bảo đảm an toàn hồ Vực Tròn, thuộc dự án sửa chữa cấp bách bảo đảm an toàn hồ, đập chứa nước trong cả nước, thực hiện trong giai đoạn 2023-2025.

Công trình thủy lợi Vực Tròn vừa được đầu tư nâng cấp, phục vụ nước ngọt cho Trung tâm Điện lực Quảng Trạch - Ảnh: P.P

Dự án sửa chữa, nâng cấp hồ Vực Tròn có tổng mức đầu tư hơn 123 tỉ đồng, sử dụng nguồn vốn ngân sách Trung ương do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý, gồm các hạng mục chính, như: Gia cố, nâng cấp đập chính, các đập phụ, tràn xả lũ, cống lấy nước, đồng thời từng bước hiện đại hóa hệ thống quản lý, vận hành hồ.

Theo thiết kế, hồ Vực Tròn sau khi được nâng cấp, dung tích hồ chứa lên hơn 64,4 triệu m3, đưa nước về tưới cho 2.050ha lúa và hoa màu, gần 150ha nuôi thủy sản nước ngọt; đồng thời cung cấp cho Nhà máy Nước sạch Quảng Châu khoảng 3 triệu m3/năm và cho Trung tâm Điện lực Quảng Trạch khoảng 2,6 triệu m3/năm.

Với ý nghĩa như vậy, thời gian qua, mặc dù khí hậu diễn biến phức tạp, đặc biệt trong năm 2025, thường xuyên gặp mưa lũ lớn, song với sự chỉ đạo quyết liệt của chủ đầu tư và chính quyền địa phương, các nhà thầu đã tổ chức thi công linh hoạt, huy động nhân lực, thiết bị làm liên tục khi thời tiết thuận lợi, bảo đảm tiến độ và chất lượng công trình.

Ông Phạm Chính Lâm, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng ngành nông nghiệp và môi trường (thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường) cho biết: Đến thời điểm này, những hạng mục quan trọng của dự án đã cơ bản hoàn thành. Chủ đầu tư và đơn vị thi công đang đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu hoàn thành và bàn giao công trình, đưa vào sử dụng trước tháng 6/2026.

Nền tảng phát triển nông nghiệp bền vững

Cùng với hồ Vực Tròn, nhiều hồ chứa khác như Troóc Vực, Dạ Lam cũng được đầu tư nâng cấp, hoàn thành, đưa vào sử dụng vào đầu năm 2026. Việc hoàn thành nâng cấp các hồ chứa này đã nâng cao khả năng phòng chống thiên tai, bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của Nhân dân trong vùng.

Không chỉ tưới tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp, nhiều công trình thủy lợi còn đảm nhiệm vai trò quan trọng trong cấp nước sinh hoạt và công nghiệp. Nhiều hồ chứa lớn như Vực Tròn, Phú Vinh, Rào Đá, Sông Thai, Nam Thạch Hãn… sau khi được đầu tư, nâng cấp đã đáp ứng tốt nhu cầu cung cấp ngọt cho khu công nghiệp, khu kinh tế, nhà máy nước sạch, góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội địa phương.

Hiện nay, hệ thống thủy lợi của tỉnh đã tương đối hoàn chỉnh với 273 hồ chứa, 413 đập dâng cùng hàng trăm công trình tưới, tiêu, cống điều tiết và công trình ngăn mặn, bảo đảm cấp nước phục vụ sản xuất cho hơn 102.400ha lúa, gần 3.000ha hoa màu và hơn 3.400ha nuôi thủy sản; đồng thời cung cấp nước phục vụ các khu kinh tế, khu công nghiệp và sinh hoạt cho hàng triệu người dân. Các hồ chứa còn phát huy vai trò quan trọng trong cắt giảm lũ, điều tiết dòng chảy, góp phần bảo vệ an toàn vùng hạ du.

Theo lãnh đạo Sở Nông Nghiệp và Môi trường, thủy lợi là một trong những tiêu chí có tỉ lệ đạt cao trong xây dựng nông thôn mới (NTM) tại Quảng Trị. Trước thời điểm sáp nhập tỉnh, trên 95% số xã của Quảng Trị (cũ) và hơn 98% số xã của Quảng Bình đạt tiêu chí thủy lợi và phòng, chống thiên tai. Sau sáp nhập, bằng nhiều nguồn lực, tỉnh tiếp tục đầu tư, nâng cấp nhiều công trình thủy lợi, tạo nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng các tiêu chí NTM giai đoạn tiếp theo.

Song song với việc nâng cấp hồ chứa, UBND tỉnh đã giao các sở, ngành, đơn vị liên quan lập dự án, chuẩn bị kỹ lưỡng các bước triển khai cụm công trình thủy lợi trọng điểm Khe Mước-Bến Than với tổng mức đầu tư dự kiến hơn 1.650 tỉ đồng. Khi hoàn thành, cụm công trình này sẽ cung cấp nước tưới cho hơn 2.900ha đất canh tác, tạo nguồn cấp nước sinh hoạt cho khoảng 69.000 hộ dân và phục vụ Khu Kinh tế Đông Nam Quảng Trị.

Công tác đầu tư nâng cấp các công trình thủy lợi trọng điểm đã và đang góp phần củng cố nền tảng hạ tầng thủy lợi của tỉnh. Việc đầu tư này có trọng tâm, trọng điểm, gắn với yêu cầu thực tiễn của địa phương, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn, phát huy tối đa công năng các công trình thủy lợi, tạo động lực quan trọng cho phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm an sinh và nâng cao đời sống nhân dân. Đây cũng là nền tảng để tỉnh tiếp tục xây dựng nền nông nghiệp bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu, nâng cao hiệu quả xây dựng NTM trong thời gian tới.

Phan Phương