Nâng cao nhận thức cho bà con vùng cao về phòng bệnh, giữ gìn vệ sinh môi trường

Thế nhưng, phía sau những thách thức ấy là một hành trình đổi thay bền bỉ, trong đó nổi bật nhất là sự chuyển biến về nhận thức của người dân trong công tác phòng bệnh, giữ gìn vệ sinh môi trường và chủ động bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Trước đây, Bản Liền là xã đặc biệt khó khăn của huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai. Hệ thống hạ tầng thiếu thốn, giao thông cách trở, đời sống người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp tự cung tự cấp. Tập quán canh tác còn lạc hậu, chăn nuôi thả rông phổ biến, tình trạng thiếu nước sinh hoạt và nhà tiêu hợp vệ sinh diễn ra ở nhiều thôn bản.

Cơn bão Yagi năm 2024 là một ký ức khó quên đối với người dân nơi đây. Nhiều điểm sạt lở xuất hiện, nhà cửa bị vùi lấp trong bùn đất, giao thông chia cắt, sản xuất đình trệ. Sau bão, nguy cơ bùng phát dịch bệnh do nguồn nước ô nhiễm, môi trường ô nhiễm trở thành nỗi lo lớn.

Để thay đổi nhận thức không phải chuyện một sớm một chiều. Các cán bộ thôn, xã, nhân viên y tế và lực lượng Chữ thập đỏ đã kiên trì "đi từng ngõ, gõ từng nhà", lồng ghép nội dung truyền thông về tiêm chủng, chăm sóc sức khỏe sinh sản, phòng chống dịch bệnh vào các buổi họp dân.

Với sự hỗ trợ của "Dự án lời kêu gọi khẩn cấp để khắc phục hậu quả, ứng phó, phục hồi và tái thiết sau cơn bão số 3 và hoàn lưu sau bão năm 2024 giai đoạn 2" do Hiệp hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế viện trợ, Hội Chữ thập đỏ tỉnh Lào Cai đã tổ chức các lớp truyền thông về nước sạch, vệ sinh môi trường và phòng chống dịch bệnh trong tình huống khẩn cấp.

Cán bộ xã Bản Liền tham gia lớp truyền thông về nước sạch, vệ sinh môi trường và phòng chống dịch bệnh.

Ở giai đoạn II, dự án tập trung củng cố lực lượng nòng cốt tại cơ sở thông qua đào tạo quản lý rủi ro dựa vào cộng đồng, kiện toàn đội xung kích cấp xã và tổ chức các cuộc diễn tập sát với kịch bản thiên tai thực tế. Các lực lượng này được trang bị kiến thức, kỹ năng cùng phương tiện thiết yếu, từng bước trở thành "cánh tay nối dài" trong công tác phòng ngừa, ứng phó, bảo đảm phương châm "4 tại chỗ" được triển khai hiệu quả.

Song song đó, mô hình "Trường học an toàn" được thúc đẩy thông qua việc xây dựng kế hoạch phòng ngừa rủi ro, tập huấn sơ cấp cứu và sơ cấp cứu tâm lý cho giáo viên, đồng thời hỗ trợ các giải pháp giảm thiểu nguy cơ trực tiếp tại trường học. Qua đó, học sinh không chỉ là đối tượng được bảo vệ mà còn trở thành những tuyên truyền viên tích cực trong phòng, chống thiên tai và bảo vệ môi trường tại cộng đồng.

Vừa qua, Hội Chữ thập đỏ tỉnh Lào Cai cũng tổ chức lớp tập huấn về truyền thông nước sạch vệ sinh và sơ cấp cứu tâm lý cho học viên tại 7 xã, phường trên địa bàn tỉnh gồm: Xã Trấn Yên, Yên Bình, Bảo Ái, xã A Mú Sung Phúc Khánh, Bản Liền và Phường Văn Phú.

Các học viên đã được cán bộ Hội Chữ thập đỏ tỉnh trực tiếp truyền đạt những kiến thức cơ bản, kinh nghiệm thực tế, thiết thực về đảm bảo nước sạch, vệ sinh môi trường, phòng ngừa dịch bệnh sau thiên tai; đồng thời được hướng dẫn kỹ năng sơ cứu tâm lý ban đầu, giúp kịp thời hỗ trợ, ổn định tinh thần cho người dân chịu ảnh hưởng bởi thiên tai, thảm họa.

Hướng dẫn cách rửa tay để phòng dịch bệnh.

Không chỉ dừng ở lý thuyết, các buổi tập huấn còn kết hợp thảo luận nhóm, thực hành tình huống, đóng vai và chia sẻ kinh nghiệm thực tế. Hình thức sân khấu hóa, phát tờ rơi tại chợ, thôn bản giúp thông điệp trở nên gần gũi, dễ hiểu, dễ nhớ.

Anh Vàng A Vượng, thôn Đội 3, xã Bản Liền cho biết, sau tham gia khóa tập huấn, bản thân anh đã áp dụng nhiều kiến thức, kỹ năng thiết thực từ khóa tập huấn vào công tác tuyên truyền cho người dân. "Tôi chú trọng giúp bà con nhận biết thế nào là nước sạch, các nguy cơ ô nhiễm nguồn nước sau mưa lũ, đặc biệt trong điều kiện thực tế tại địa phương, từ đó hình thành ý thức bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình. Bên cạnh đó, tôi áp dụng kỹ năng truyền thông thay đổi hành vi đã được tập huấn, sử dụng các ví dụ gần gũi, tình huống thực tế và hình ảnh minh họa để mọi người dễ hiểu, dễ nhớ."- Vàng A Vượng cho hay.

Nếu trước kia, việc nuôi gia súc thả rông, để rác thải sinh hoạt quanh nhà là chuyện bình thường, thì nay nhiều hộ dân ở xã Bản Liền đã xây dựng chuồng trại tách biệt khu sinh hoạt, đào hố rác, dùng nước sạch để ăn.

Từ câu chuyện ở Bản Liền, một cách tiếp cận mới đang được triển khai tại nhiều địa phương miền núi phía Bắc: thay đổi tư duy từ ứng phó bị động sang chủ động phòng ngừa, sẵn sàng trước thảm họa và triển khai hành động sớm.

Từ một xã đặc biệt khó khăn, thường xuyên đối mặt với thiên tai, Bản Liền hôm nay đang vững bước trên hành trình xây dựng nông thôn mới nâng cao. Những lớp tập huấn, những buổi truyền thông nhỏ bé nơi thôn bản đã gieo mầm thay đổi. Khi người dân hiểu đúng về vệ sinh, phòng bệnh, họ không chỉ giảm nguy cơ dịch bệnh sau mưa lũ mà còn góp phần xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh, an toàn và phát triển bền vững.

Lê Hoa